Bjarki


Bjarki - 14.02.1902, Blaðsíða 1

Bjarki - 14.02.1902, Blaðsíða 1
VII, 6. Eitt blað á viku. Verð árg. 3 fcr. borgist fyrir i. júlí, (erlendis 4 kr borgist fyrirfram). Uppsögn skrifleg, ógild nema komin sje til útg. fyrir i.okt. og kaupandi sje þá skuldlaus við blaðið. 1902. PÓLVERJAR OG ÞJÓÐVERJAR. —o--- DEILL'R UM ÞJÓÐERNISRJETTINN. —o— Meðal Pólverja í Þýskalandi, Rússlandi og Austurríki hafa verið miklar æsingar nú á síð- ustu tímum út af þjóðernisrjettindum þeirra. Upptökin eru í þýska fylkinu Posen. ] bænum Torn var hafin pólitísk rnálsökn gegn fjölmennum hóp af pólskum skólapiltum 0„ í bænum Posen gegn pólskum stúdentum. peir voru, hvorir um sig, sakaðir um svikræði „egn föðurlandinu. Sökin, sem þeimvar gefin, var sú, að þeir hefðu myndað leynifjelög til viðhalds pólsku þjóðerni. Þetta var at þýsku dómstólunum álitið hegníngarvert og bæði skola- piltarnir og stúdentarnir dæmdir í fángelsi. Skólapiltarnir voru einnig reknir frá skólanum og þeir útilokaðir frá að halda námi áíram. Stúdentarnir voru spurðir, hversvegna þeir hefðu haldið fjeiagsskap sínum leynilegum. Peir svor- uðu: »Af því okkur er bannað að stofna fje- lög opinberlega, en við hinsvegar fundum hja okkurlaungun tilinnbyrðis fjelagslífs.. Peir bættu við, að þjóöerni þeirra væri fótumtroð- ið með frekju og fyrirlitningu. Málsökmr þessar voktu mikla eftirtekt, en þó hafa þæi nu að mestu horfið í skugga þriðja málsins af sama tægi sem nýlega er komið á flakk. Til 1 april 1901 fór trúmálakennsian 1 skólunum í þýska Póllandi fram á pólsku. (Svo er og enn í russneska Póllandi.) En allt í einu kom sú fyrirskipun, að eftir það skyldi hun fara fram á þýsku. Skólabörnin kynokuðu sjer í fyrstu við að svara spurningum barnalær- dómsins og þylja bænir sínar á þýsku'ogfor- eldrar þeirra hvöttu þau til motstöðu. Til bess að brjóta hana strax á bak aftur, gnpu kennararnir til gaunguprika sinnaog börðu þau <*¦ ™-,.ltr. í bænum Inowraslaw var sem moti mxitu. úngur skóladreingur fyrir þessar sak-r barinn til óbóta. í öðrum bæ hjeldu margir kenn- arar dreing meðan einn þeirra barði hann. Líkt og þetta kom víða fy.rir og vakti míkla óánægjn- Yfiivöldin í smábænum Wreschen tóku sig þá til og hugsuðu sjer að láta til skarar skríða o'g gera enda á þessari, þrætu allt í einu. 20. maí voru allir kennarar hjcraðsins kallaðir sam- an og í stað venjulegrar kennslu var ákveðið, að þennan dag skyldi börnunum kennt að hlýða. 14 pólsk börn, piltar og stúlkur, tfbru sett í röð írammi fyrir kennurunum og síðan voru þau leidd, eitt og eitt í einu, inn í hlið- arheibergi til að taka á móti refsingu. Fyrsta barnið kom fram aftur með blóðuga fingur, en hin Ijetu sjer ekki bilt við verða og stóðu kyr 1" röðinni án þess að vilja lofa yfirbót, og voru S1'ðan 611 dregin inti og barin. En hljóðin heyrðust út á göturnar og foreldrar barnanna feingu njósnir um, hvað fram fór í skólanum; þau 'þustu inn. Einkum voru konurnar æfar. Barsmíðarnar höíou geingið svo lángt, að hend- ur barnanna voru stífar: þau gátu ekki beygt fingurna. Eitt _af . börnunum var veikt íjóra daga á eftir. Einn af dreingjunum hafði kom- ist í svo mikla æsing, að hann stamar síðan og hefur það ekki læknast. Enn eitt af börn- unum fjekk gylliniæð og dó nokkrum dögum á eftir. Þegar konurnar komu inn í skólann, helltu þær skömmum yfir kennarana, en ekki lögðu þær hönd á nokkurn þeirra. Landráðið í Wreschen ætlaði að leiða þessi móðgunaryrði hjá sjer, en þegar prússnesku blöðin höfðu gert málið að umtalsefni og sagt frá förkven- fólksins í skólann, þá var höfðað mái. Sex af konunum og nokkrir af feðrum barnanna voru tekin föst og þeim stefnt fyrir dómstólinn ( Gnesen. Þeim var gefið að sök, að þau hefðu truflað almennan frið og reglu, haft í hótun- um við embætti'smenn mcðan þeir voru að gegna embættisverkum, eggjað til morða op- manndrápa, ráðist á opinbera bygging o. s. frv. Verjandi þeirra bað um að ekkjan Wia- setzka, sem átti að sjá fyrir sex börnurn, yrði látin laus, þar sem hún væri mikið veik. Læknir- inn staðfasti þetta. En málafærslumaður hins opinbera heimtaði, að ekkert tillit væri til þess tekið og úrskurður rjettarins gekk honum í vil. Fyiir rjettinum sagði ekkjan: »Það sem við viljum er, að börn okkar læri trúarbrögðin á pólsku, því a'nnars getum við ekki beðist fyrir með þeim.« Hún var dæmd- í 2% árs strángt fángelsi. Aðrir af þeim sem kærðir voru leingu álíka hegningu. Maður einn, sem hafði leyft sjer að spaugast að barsmíði kenn- aranna, var dæmdur í 2 ára fángelsi. Þegar þessir dómar urðu kunnir, vöktu þeir alstaðar megna heift meðal Pólverja. ]' Var- sjov og Lemburg rjeðust pólskir stúdentar á hin keisaralegu þýsku sendiherrahús, glugg- arnir voru brotnir og hinir keisaralegu merki- skildir rifnir niður. En slík tiltæki eru þeim verst sem taka þátt í þeim. Hitt var meira um vert, að víða, bæði í Prússlandi og nágranna- löndunum, voru haldnir fjölmennir opinberir fundir, sem víttu framferðið gegn skólabörn- unum með hmum hörðustu orðum og mótmæltu kröftuglega aðförum stjórnarinnar og dómstól- anna. Einn af ráðgjöfum Úngara átti jafnvcl þátt í einu þesskonar fundarhaldi. Henryk Sienkiewics, sem nú" er frægastur rithöfundur á pólska túngu, hefur gerst tals- maður þeirra, sem ránglætinu eru beittir, frammi fyrir þjóðum Norðurálfunnar og geingist fyrir, að samskot voru hafin handa þeim. Hann hef- ur gefið út opið brjef sem lýsir rángsleitninni. Sjálfur hefur hann gefið 100 kr, Bærinn Lem- berg hefur gefið 1000 kr. Stórmarskálkur Galiziu, S. Badeni greifi, skrifaði fyrstur á sam- skotalistann. í desember í vetur var þeirri spurningu vikið að kanslaranum í þýska þinginu, hvort Þýskaland hefði ekki feingið ámæli fyrir þessi mál í útlönduro og, hvort þau hefðu ekki rýrt álit ríkisihs. Hann svaraði neitandi, kvað útanríkismálaráðgjafa bæði Rússlands og Aust- urríkis hafa afsakað spellvirkin á bastöðum þýsku sendiherranna og hefðu þeir látið gera við merkwskildina á sinn kostnað, þ. e. á kostnað Rússlands og Asturríkis. Þessi grein er dregin ut úr ritgerð, sem dr. Georg Brandes hefur skrifað um málið Hann bend.r á, að í nafni enska þjóðernisins æsi Chamberlain Einglendinga til áframhalds á Buastríðinu. Eingin þjóð skammi F.inglend- inga fyrir það stríð cinsog Þjóðverjar. Og kjarn- inn í skammyrðunum sje, að hjer sje smáþjóð sem berj,st fyrir þjóðerni sínu, kúguð með ofurefli. En ekki kúgi Þjóðverjar síður danska þjóðernið f Sljesvík, hið franska í Elsass og hið pólska í Pósen. Og Pólverjar sjeu æfir yfir þessari aðferð Þjóðverja. -£n í -Gaiizíu hafa þeir ráðin. Þar er *ennslagg þjóðerni, pólskt og ruthenskt og nokkurnveginn jafn- fjölmennt báðu megin. En þarna beita Pól- vcrjar gegn ruthcnska þjóðerninu alveg hinu sama, scm Þjóðverjar gegn pólska þjóoerninu. Póiverjar viðurkenna þar ekki aðra túngu en pólsku og ruthenskir alþýðuskólar eru þar jafnvel ekki til, svo að fjöldi landsbúa er hvorki læs nje skrifandi. PÓLiTfSKUR FUNDUR. —o— A þriðjudaginn var haidinn hjer fundur til að rœða um stjórnarskrármálið, og höfðu þeir Jóhannes Jóhanness:n sýslumaður, Jón í Múla og Skafti Jósefsson ritstjóri boðað til hf.ns, mcst fyrir áskorun frá stjórnmálasamkomulags- nefndinni á Akureyri. Allmargir sót't'u fund- inn, bæði hjcr úr kaupstaðnum og utan úr firð- inum. Fundarstjóri var kosinn Jóh. Jóhannesson syslumaður og skrifari Þorst Gíslason ritstjóri. Umræður urðu töluverðar. Jón í Múla tók fyrstur til máls og Ivsti stefnum þeim op- tii- lögum sem nú væru á gángi í málinu. Hann tók frumv. fiá 'Sg lángt fram yfir allar aðrar breyting- artill. sem framhefðu komið og lí-gði til (sjá fund- rályktunina 2 og 3, og) »að fundurinn vildi skjóta til yfirvegunar góðra manna, bvort ekki sjc rjett að gera nú þegar þessar kröfur á alþíngi í sumar og koma þeim þannig sem fyrst á lögskipaðan hátt til alvarlegrar íhugunar stjórnarinnar.«

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.