Bjarki


Bjarki - 18.04.1902, Blaðsíða 2

Bjarki - 18.04.1902, Blaðsíða 2
þess, að stjórnin býður oss nú »fullveðja heima- stjórn«. Og hverjir sömdu það ávarp? Ekki voru það »heimastjórnarmennirnir« sem svo kalla sig. Nei, það voru Valtýingar, sem það sömdu og samþykktu. Það voru sömu menn- irnir sem mest hrakyrðin hafa orðið að þo!a af andstæðingum sínum, »pólitísku glæpamcnn- irnir.« Og er nokkur heil brú af skynsemi í því, að láta flokkinn gjalda þess, að andstæð- ingarnir gátu ekki komið sjer saman við þá í neðri deild um að samþykkja áþekkt á.varp? Jeg hvct ekki til þess, að neinir sjeu látnir gjalda geinginna brota, því að þegar fiestir góðir menn eru orðnir sammála, þá ætti það best við að rjetta hvor öðrum bióðurhönd og hjálparhönd. En stóra freisting fyrir mannlegan breskieika játa jeg það vera, að minnast þess nú við kosningarnar í vor, að það voru »heimastjórnar- mennirnir«, sera svo kalla sig, sem felldu í neðri dcild tillögu um, að sú deild Ijeti í ijósi í ávarpi til konúngs hinar siJnnu óskir vorar og kröfur í þessu máli. Þá vitnar höf. í umræður þær, sem urðu í danska stúdentafjelaginu á eftir fyrirlestri prófessovs Finns. Og byggir hann á þeim umræðum, að dr. Valtýr sje mótmæltur búsetu ráðgjafans í raun og veru og að annað, sem látið sje í veðri vaka, sje bara kosningabrella. Að öllum líkindum byggir höf. þessi ummæli sín á því ágripi af umræðunum, scm birtist í Austra og Þjóðólfi, en ekki þarf nema hcii- brigða skynsemi til að sjá, að það er flokks- hatur, ef ekki persónuleg óviid, sem stýrt hcírr penna frjettarltaians. Þær frjettir vcrða því mjög veikur grundvöllur til að byggja á harðan áfellísdóm um nokkurn mann, hvað þá hesían flokk. Ennfremur h< ¦fur_ höf. ekki gætt þc^s, að þær umræður snúast um allt annað cn það scm DÚ er í boði. Það er tillaga hr. Scaveniusar, eða það sem kallað hcfur vcrið : »undirty!luráðgjafinn«, sem þar er um að ræða. Hann hcfur íiokkur vor aldrei viljað hylla. Og af því að ekki var ginið við þeirri flugu af framfaraflokknum, en henr.i rnótmæit svo kröft- uglcgasem orðið gat, bæði af flokksstjórninni og ýmsum nálsmctandi monntiin í ræðu og riti, þá eigum vjer nú kost á »fullveðja heima stjórn*. Það er annars nokkuð skrítið, að sum blöðin (þar á meðal Austri), sem hæst hjeldu á lofti merki undirtylluráðgjafans, vilja nú kióra yfir það og þykjast aldrei.hafa verið við hann kennd Fyr má nú vera iðrun og afturhvarf! Sjálfsagt á iramfaraflokkurinn að njóta þess, en ekki gjalda, við næstu kosing- ar, að hann hefur afstýrt því óheillaráði. Að sama brunni ber, þegar athugað er brjefið frá stjórnarnefnd rlokksins ó.des. f. á. til ráð- gjafa íslands. Undarlegt hiifuð má vera á þcim manni sem dregur þá ályktun út af því, að flokkurinn sje mótfallinn búsetu ráðgjalans og búi yfir svikráðum. Mönnum var vel kunnggt um, að til boða mundi standa, ekki frjálsleg heimastjórn, eins Og höf. kemst að orði, heldur búsettur ráðgjafi, sem stæði undir cinhverjum danska ráðgjafanum. Oll blöð and- Valtýinga voru full af lofdýrð um þennan ráð- gjafa um það leyti. Getur verið, að höf. hafi þótt það »frjálsleg heimastjórn«, en framfara- flokknum þótti það ekki. í brjefi flokksnefnd- arinnar er sjálfstjórnarmerkinu haldið svo hátt, sem því hefur nokkru sinni verið haldið. Og þar standa þessi eftirtektaverðu orð: »Sje lagastaðfestingarvaldið og hið æðsta framkvæmdarvald ekki fært inn í landið, þá leggjum vjer mikla áherslu á, að þann veg sje til hagað, að það sje sami maðurinn, er semur við alþingi rreð ráðgjafavaldi og málin ber fram til altrahaista úrslita.« Þessi orð hefur höf. víst ekki lesið. Boðskapur stjórnarinnar er í svo fullu samræmi við þessi orð scm framast má verða. Og það má enda telja víst, að brjef þetta hafi lagt sinn skerf til að kommgsboðskapurinn varð eins góður og raun er á orðin. Það cr því svo algjörlega ástæðulaust að ætla að draga það út lír þessu brjefi, að framfara- flokkurinn muni svíkja »prograrn« sitt, að það þvert á móti er slerk sönnun hins gagnstæða og ætti að vera stcrk meðmæli rneð honum við kosningarnar næstu, því það sýnir cins og svo margt annað, að þeir eru hinir s ö n n u heiraa- s t j ó r n a r m c n n . Höf. er nú svo scm ekki af baki dottinn. Hann er hræddur um að eitthvað kunni að vera vcilt við þenna lestur sinn, og þykist jeg hala sýnt fram á, að sá grunur hans sje fylli- lega rjettur. En þá vill svo til, að hann hefur meira en »líkur« ty»ir því. Hann hefur íulía sonnun fyrir því. Og sönnunin er þessi: Síra Jens Pálssoa, einn af stjórnarnefndarmönnum flokksins helur sagt/ að samþykkt frv. frá í sumar stytti vonandi stjórnarskrárbaráttuna um eitt ár. Og þetta gerir hann í blaði meðstjómarmanns síns, Isaíold- Og ritstjóri Isafoldar — ja, þar skaust honum þó skýr þyki — hann tekur ekkert cftir þessu. Hann lætur prófastinn í Görðum hlaupa mcð þetta í hjartans einfeldni og koma upp öllu þcssu ráða- bruggi flokksins. i'ví það sje svo sem áreiðan- legt, að þetta geti með eingn móti öðru orðið, en að frumvarpið frá síðasta þingi verði samþykkt á aukaþinginu cá komanda sumri. Og svo prentar Skafíi þetta með íeitu ietri, til þess að það standi þarna óafmáanlegt fiokkstjörn- inni og flokknam til maklegrar svívirðingar og skammar meðan land cr byggt. En þctta er, því miður, fyrir höf. og rit- stjórann allt of einfalt mál, svo einfalt, að það var varla von, að þeir gætu verið að ieggja sín lærðu höfuð í bleyti yfir því. Og þessvegna skal jeg með ánægju útlista það. íhaldsflokkurinn hjelt þvf fram á síðasta þingi, að fella skyldi stjórnarskrárbreytingafrv. það er þá lá fyrir, cn skora á stjórnina, að leggja frv. fyrir næsta alþing- Ef að því hefði verið fylgt, þá hefði málinu ekkert þokað áfram fyr en á þingi 1903. Þangað til hefði bara verið rifist, ekkertgjört. Setjum nú svo, að svo heppilega hefði viljað til, að frv. hefði náð samþykkt þá. En þá er þcss að rninnast, að við eigum gimstein í gömlu stjórnarskránni, sem heitir 61 gr. Eftir henni hefði ekki orðið komist hjá að halda aukaþing 1904, til þess að leggja fullnaðarúrslit á málið. Eftir því gat það varla komist til framkvæmda fyr en um áramót 1905. En af samþykkt frv. á síðasta þingi leiðir samkv. 61. gr. stjórnaskr. nýjar kosningar og aukaþing í sumar 1902. Nú má telja víst, að frv. frá síðasta þingi verður fellt, en eins víst er hitt, að nýtt frv. vcrður samþykkt. Svo verður að efna til nýrra kosninga 1903 og þingið, sem þá verður haldið, leggur fullnaðar- úrslit á málið. Og eftir því ætti frv., sem samþykkt verður í sumat, að geta komið til framkvæmda um áramót 1904. Eða ári fyr en ella. Svona er vonandi að það gangi. Og jcg sje ekki betur, en að orð sjera Jens standi - óhögguð, að samþykkt frv. síðasta þíngs »stytti um eitt ár« stjórnarskrárþrefiá. Og jeg sje heldur ekki betur, en að fram- sóknarflokkurinn eigi pakkir, en eigi óþakkir, skyldar fyrir það. Því verða allir fegnir — nálega hvcrt einasta mannsbarn á landinu — allir nema blöðin, sem lifa af ríg og flokkadrætti 1 þessu máli ; þau hafa ekki ástæðu til að gleðjast, því þau deyja ári fyr fyrir bragðið. En bótin er að þau verða fáurn harmdauð. Það þarf varla að taka það fram, að allt fjas höf, um óþarft aukaþing og óþarfan kostnað er sami marklausi vaðallinn. Auka- þingið í sumar kemur í staðinn fyrir auka- þingíð, sem hefði verið háð 1904, eí íhalds- flokkurinn hefði ráðið. Mikið hefur verið um það deilt, hverjum stjórnarboðskapurinn væri að þakka. Þetta er eðlilegt. Stjórnarboðskapurinn þykir góður, og heiður, að geta þakkað sjcr eða smum flokki hann að einhverju leyti. Jeg vil sem minnst bianda mjer í þá deilu. jeg álít hana varla sæmilega, þegar menn þykjast ætla að taka höndum saman til að vinna í bróðerni að framgángi málsins. Jeg vil gjarnari reyna að telja mjer trú um það, að íhaldsfloKkurinn, sem verið hefur í þessu máli, eigi eínhvern hlut í farsæílegurn úrslitum þess, þrátt fyrir »pró- gram»-ieysi sitt og fiökkt frá einni stefni til annarar. En alveg fráleit er sú kenning, að framsóknarflokkurinn eigi þar eingan hlut að máli, því rneðal annars er það nonum að þakka, a ð máiið fór ekki á ringulreið á síðasta al- þíngi, og a ð oss er boðin óháð eða það, sem höf. gremarínnar í Austra kallar, »fullveðja heima- stjórn«. Stærstu atriðin í þessu máli eru óneitanlega ávöxtur af starfi og þrautseigju þess flokks, og dylgjur og getsakir um að hann rnuni svíkja »prógram« sitt nú eftir næstu kosningar hljóta annaðhvort að vera sprottnar af heimsku eða illgirni, nema af hvortutveggja sje. Iioítcigi 9. april 1902. EINAR ÞÖRDARSON. Kvóldvaka. Utiverkum er lokið og vakan byrjuð. Hún er nú orðin stutt og okkar helsta hvíld, sem glímum viö hríðarnar og gripahirðinguna. Jeg ætla í þetta sinn að nota hana til að svara fyrirspurnum nokkurra samsýslúnga minna og annara góðkunningja um það, hvort jeg muni bjóða mig fram við kosningar þær sem í hönd fara. Um leið leyfi jeg mjer að fara dálítið út fyrir efnið, og minnast stuttlega á kosning- arnar. Allur undirbúningur þeirra fer hljótt, ekkert í blöðum rætt, aðeins skotspónafregnir um pólitiskt pukur uppi á sveitum. Bjarka bið jeg svo fyrir línurnar. Að því leyti sem fyrirspurnirnar fela í sjer traustsyfirlýsíngu til mín, þá finn jeg mjer skylt að þakka þær, en svarið er þetta: Jeg mun vart bjóða mig fram að þessu sinni og veldur því annríki heima fyrir, ónógt fylgi hjá kjós- endum og óbeit mín á lausakaupmennsku þeirri sem kallast agitation. Jeg mun þó láta mjer annt um úrslit kosninganna, án þess að við hafa hina auðvirðilegu atkvæðasmölun, sem nú

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.