Bjarki


Bjarki - 27.06.1902, Blaðsíða 1

Bjarki - 27.06.1902, Blaðsíða 1
Vll,26. Eitt blart a Wku. Verrt árK. j iíi borgist fyrir i. júlí. (e.H*."iii<! , fct bOrcfífít fvrirtrarni Uppsögn skrifleg, ógíld nema komin sie til útg fyrir i. okt. og kaupandi sje þá skuldlaus við blaðið. 1902, /@u3s .3 4> &<' J'renfsmiðja Seyðisfjarðsr hefur með síðustu skipum feingið miklar birgðir af nýju letri og skrauti og getur því V gert miklu snotrara verk en áður. £"// Soeins Glajssonar. Löðrúng kallar S. O. grein mína »Islenskur kennaraskóli« í Bjarka í vetur. Sveinn rís öndverður upp á móti mjer, reiðir hátt til höggs í bræði sinni og er í upphafi greinar sinnar all-líklegur til kð borga mjer »löðrúnginn« átakanlega, ásamt því að reka allar »öfgar og endemisstaðhæfíngar (mínar), sem eingri átt ná«, ofan í mig aftur. En til allrar hamíngju verður svo ótrúlega h'tið úr högginu. — Vindhögg! Mjer þótti mjög fyrir því — undir eins og jeg sá grein Sveins — að einn af löndum mínum skyldi vera að leitast við að ná á mjer hnakka- taki og þeyta mjer út af vígvelli hinnar ís- lensku alþýðumenntunar, þar sem jeg sjálfur var frfliði og vildi af alefii reyna að vinna landi mínu og þjóð til gagns. S. Ó. blöskraðí »öfgar« mínar, og fann sig því knúðan til að svara þeim. Bjóst jeg því við skynsamlegri, rökstuddri og rækilega vel íhugaðri grein, öfgalausri — og óefað kurt- eisri. En sú von varð sjer algerlega til skammar. Öll hin mótstæðu lýsingarorð voru umgerð greinar S. Ó. í stuttu máli: Svár S. Ó. til mín gersam- lega rótlaust og fótlaust, byggt á úreltum skoðunum frá fyrri öld, órökstutt að öllu leyti og allt of lítið íhugað til þess að koma úr þeirri átt. S. Ó. hrekur ekkert af því, sem jeg hef sagt í grein minni, — mótmælir því ekki einu sinni, — hann slær bara á skjöld sinn, manar mig hæðilega og spyr, hvort jeg þori að standa við það, sem jeg hef sagt. Mjer er mjög annt um menntamál okkar ís- lendínga, og það hefur verið mjer gleðiefni í mörg undanfarin ár að búa mig sem best undir það að geta orðið íslandi að liði í menntunar- baráttu vorri. Af þessum áhuga var grein mín í vetur sprottin. Jeg vildi einúngis í stuttu máli benda á verstu og stœrstu gallana, sem Jeg þekki í menntamálum vorum, til þess að sýna fram á það, að meðan svona ásigkomu- lag getur átt sjer stað, þá er bæði mörgu og miklu ábótavant. Þessvegna hefur S. O. eingan rjett eður ástæðu til þess að segja, að jeg >hræki fram- an í kennendur og allan almenning*, þótt jeg segji sárbeittan sannleikarin, (annars er orða- tiltækið »að hrækja framan i fólk« mjög dónalegt og ósamboðiö menntuðum manni — einkum þó þegar um alvarleg áhugamál er að ræða). í grein minni í vetur talaði jeg eins og landi við ianda. Benti á vora galla, og vildi af alefli leitast -við að ráða bót á þeim og vinna að vorum framförum á allan hátt. Því jeg er og verð islendíngur, S. O., og þó við sieum sjervitrir í mörgu, þá sitjum við þó ekki og snoppúngum sjálfa okkur. — — Þó að S. O. svona halffínt en miður hreinskilnislega bregði mjer um reynslu og þekkingarleysi, þá hef jeg þó lífsreynslu fyrir mjer í þessu mál- efni. — Jeg hef sjálfur í æsku verið hnjesett- ur þessum »g6ða Genius heimilisfræðslunnar« sem S. O. trúir á, og hann kendi mjer, að jeg kynni ódæmin öll. En þegar jeg kom að heim- an og átti að fara a,ð tera meira þá fannjeg fyrst til þess að jeg ekkert kunni! Þótti mjer það allharður kostur í fyrstú, en jeg varð að beygja mig, horfa sannleikaun beint í augun og byrja að nýju. Hið sama hjelt jeg að við íslendingar þyrftum að gera sem þjóð. Grundvöllur sá er S. Ó. byggir vígi sitt móti mjer á er það, að þjóð vor .sje lœs og skrif- andi. Þessi úrelta tröllatrú, að í þessu eina sje menntunin fólgin, virðist aldrei ætla að deyja, þótt hún margsinnis hafi feingiö bana- höggið fyrir laungu síðan. Árið 1889 sagðj Gestur heitinn Pálsson í hinum alkunna fyrirlestri sínum, sem alltaf er jafnúngur og alltaf á jafnvel við: »Það hefur leingi verið þjóðtrú hjer á landi að alþýðan á Islandi Væri betur menntuð held- ur en nokkur önnur alþýða í heimi. Og það eru ekki alþýðumenn einir- sem hafa haldið þessari skoðun fram, heldur einmitt margir menn, sem taldir hafa verið vel menntaðir« — — — »T£f gætt er að, á hverju menn byggja þá skoðun, að alþýðan hjer á landi beri af alþýðu annara þjóða að menntun, þá sjáum vjer, að eina ástæðan er sú, að hjer á landi kunna nær þv{ allir að lesa og skrifa, þar sem mikill misbrestur er á slíku hjá flest- um öðrum þjóðum. En er það nú í sjálfu sjer menntun að kunna að lesa og skrifa? Nei, öidúngis ekki. Það er einúngis eitt af skilyrðunum fyrir því að geta aflað sjer mennt- unar, það getur orðið undirstaða undir mennt- un, en menntiuún sjálf er það ekki* Þetta er sagt fyrir io—12 árum síðan, og samt sem áður byggir S. O. á þessari voða- legu menningarhemjandi tröllatrú núna — í byrjun nýju aldarinnar vorrar. »Um skólamálið hefur oft verið ritað hjer áður af meiri þekkingu og reynslu en Helgi * Állar undirstrykanir hef jeg gert. H. V, ritað,« segir S, O. — Um það efast Helgi minnst sjálfur, — en aftur á móti efast hann stórlega um að S. O. hafi lesið þær greinar — að minnsta kosti ekki hinn ágæta fyrirlest- ur Einars Hjörleifssonar, — því þá hefði S. Ó. hvorki getað skrifað — eða fundið ástæðu til að skrifa nokkuð af því er stendur í svari hans til mín. — Því fer nfl. fjarri að E. H. taki með mýkri höndum á alþýðumenntun okk- ar, heldur en jeg gerði í grein minni; hann lýsir henni einungis miklu víðtækara og ræki- legar og sumstaðar svo snildarlega neyðarlega, að slíkt er sjaldgæft hjer á landi. — Ófeim- inn — einarðlega og miskunarlaust losar hann stein eftir stein, þángað til hin ljómandi Alla- dínshöll íslensku alþýðumenntunarinnar hrynur niður með braki miklu og verður að — eingu. Mjer er spurn: Því tók ekki S. Ó. þá til máls? — ef hann hefur lesið fyrirlesturinn! Eða kom það kannske af því, að hann gat ekki brugðið E. H. um reynslu- og þekkíngar- leysi—og beðið hann að láta vera að prjedika fyrir Islendingum, sem bæði eru lœsir og sk/i/- andi og mörgum öðrum góðum kostum bún- ir — ? Hvort S. Ó. finnst E. H. gefa oss íslend- íngum löðrúng eða ekki, er mjer ókunnugt; en jeg vil að eins benda lítillega á það, að ekki klappar hann oss á kinnina heldur. I fyrirlestri sínum, »Alþýðumenntun hjer á landi«, kemst hann svona að orði: » »Mjer er nú ekki allskostar ljóst, á hverju menn einkum byggja þá skoðun, að alþýða sje vel menntuð hjer á land. Jeg hef hvergi sjeð neina verulega grein fyrir því gerða. En mjer skilst svo, sem menn byggi það einkum á tvennu; því * að allir sjeu læsir hjer á landi, og þar af leiðandi eingin alger vanþekking til; og að lestrarfýsn almenníngs sje mikil. Um lestrarkunnáttuna, það að vera læs, er nú það að segja, sem líka hefur verið matg- sinnis um hana sagt, að hún sje f sjálfu sjer engin mentun, heldur mentunarfœri að eins. Og hún er síður en ekki eina mentunarfærið. — — —« »Lestrarkunnáttan ein sannar^M- ert um menntun þjóðarinnar«. — — — r * Takið þjer nú eftir S. O.! »— — — Oss vantar kennara — nær því gersamlega. Jeg veit, að það er afarörðugt að koma þjóðinni, jafnvel hinum helstu mönnunum, í skilninginn um þetta. »Það ætti þó ekki að þurfa mikið til þess að geta sagt til börnum,« segja menn. »Svo mikið ættu þeir að geta gert á vetrum, allir þessir búfræðingar og gagnfræðaskólamenn og kvennaskólastúlkur og stúdentar, sem aldrei verða embættismenn*.* "ÁíiFþetta eru mentamenn, S. Ó. og þó er það ekki nóg; hvernig fer þá fyrir öllum ræflunum? H. V.

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.