Ísland


Ísland - 15.03.1898, Blaðsíða 1

Ísland - 15.03.1898, Blaðsíða 1
II. ár, 1. ársfj. Minnisspjald. Reykjavík, 18. mars. 1898. 11. tölulblað. Landsbankinn opiun dagl. kl. 11 árde^is til 2 siðdegis. — Bankastj6ri við kl. 117«—17«. — Annar gseslustjórí við kl. 12—1. Sbfnunarsjóðurinn opinu í barnaskólanum kl. 59— slðdegis 1. mánud. i hverjum mánuði. Landsbókasafnið: Lostarsalur opinn daglega frá M. 12—2 siðd.; á manud, mvkd. og ld. til kl. 3 sd. — Útlán sömu daga. Forngripasafnið opið mvkd. og ld. kl. 11—12 árdegis. Bœjarsjórnir-tanair 1. og 3 fmtd. i mán., kl. 5 siðdegis. Fátækranefndar-lanair 2. og 4. fmtd. i mán., kl. 5 síðd. Náitúrugripasafnið (l Glasgow) opið hvern sunnudag kl. 2—3 Biðdegis. Leikfjelag Reykjavíkur. Þetta fj'lag var stofnað árið setn leið og hafði þið inarkmið að sameina í einaheild leikkrafta þá, sem bestir eru í bænum, til þess að þeir gætu neytt sin í sam- einingu. Hugmyndin var góð. — Undanfarandi vetur hafði leikara- lýður bæjarins dregið sig saman í smáhópa utan um helstu og vön- ustu leikendurna. Þessir smáhúp- ar stofnuðu svo til leika hver í sínu lagi og auðvitað hver fyrir sig með fieiri eða færri nýgræð- inga á leikaviðinu í hvert skifti, eða allsendis óvana menn. Hver leikari, sem þóttist hafa nokkurt orð á sjer, dró að sjer fiokk og fylkti á leiksviðinu, ýmist hjá Breiðljörð, í Templara-húsinu eða Iðnaðarmannahúeinu. Við bar það, að leikið var á tveim stöðum í einu sama kvöldið og dró svo hvor hðpurinn frá öðrum. Og auðvitað urðu leikarnir, þegar svo var að farið, enn ómerkilegri en búast hefði mátt við þeim af þeim leik- kröftum, sem til voru í bænum, ef þeir hefðu uunið í sameiningn. Það var nú áform þeirra, sem geingust fyrir stofnun „Leikfje- lags Eeykjavíkur", að eyða þess- ari sundrung og sameina alla þá, sem vildu gefa sig við leikjum, annaðhvort sem leikeadur sjálflr eða styrktarmeun leikenda a ein- hvern hátt, í einu fjelagi. Þetta gekk nú greiðlega og var fjelagið stofnað í fyrra vor, en ákvað að byrja leiki næsta haust. Þóvarð fjelagið svo síðbúið, að það gat ekki byrjað fyr en um hátíðar og hefur þvi misst úr í vetur mikinn hluta af þeim tíma, er leikir mundu best sóttir á, en það er tíminn frá veturnóttum til jóla. Samt sem áður munu þeir, sem að leikjunum hafa unnið, hafa feingið ómak sitt þolanlega borg- að. Auðvitað hefur ekkí verið miklu til kostað til að skreyta leikina. En þetta sýnir, að nú orðið er hægt að halda hjer við föstu leiksviði. Fjelagið stendur betur að vígi strax á næstavetri, getar t. d. byrjað fyr á leikjum og hefur það mikla þýðingu. Það má því vænta, að það geti smátt og smált varið meiru til að vanda a'laa útlúnað leikjai'na, varið mei i tíraa til æfinga o.s.fev. Það mun einginn peiia því, sem vit befur á, að leikhús með þol- auíegum útbúnaði, þótt í smáum stýi væri, með menatuðum og æfð- um iostum leikendum, h!yti að hata mjög meantsudi áhrif á bæjarbúa. Leikhúsin eiu ekki elngaungu skemmiislaðir. Mennteöir og æfðir leikeidur kenaa ahoaí'endum sín- um og áheyrendum t. d. snyrti- míxnnlega íramkomu, fallegan lima- burð, hvernig þeir eigi að haga sjer í viðc; i hver við annan, koma vel fyiJr sig orði o. s. Íív. Mónnum er það bæði sjalAátt og ósjálifátt, að líkja eítir öllu því, sem fallega eða vel er i'yrir þeim haít. Og göður leikari eða leik- kona setur alstaðar stimpil sinná fjolda þehra, sem á þau horfa eða heyra. Þau fá marga eftirlíkj- endur á sama hátt og t. d. hvert gott skáld cða rithöfundar, hvsr góður smiður o. s. frv. Það er nú sjálfsagt ekki hægt að tileinka leiklistinni hjer í Rvík, enn sem komið er, nokkur telj- andi áhrif í þessa átt. En það er komið að því, að við ættum að fara að krefjast þeirra af henni. Það er svo langt komið, að það fer að borg.i sig fyrir smáan leik- endaflokk að halda hjer við föstu leiksvlði, sem leikið væri á t. d. tvisvar í viku árið um kring að fráskildum 3 eða 4 sumarmánuð- unum. Og úr því að þetta getur farið að borga sig, farið að verða atvianu, þá má búast við fram- förum á leiksviðinu. Leiksviðið er Iaðandi fyrir þá, sem finna hjá hæfiiegleika til að gera þar eitt- hvað að gagni. Að: ffkavi 5 ð íe'kju ium hjer í vetur hefur verið svo, að þeir sem leika íá ómak sitt og tíma borgaðan, eða með öðíum orðum: leikirnir geta borgað sig, sjeekki kostað meiru tii þeirra en gert heíur verið. Þeita er nægilegt skilyiði fyih' því, að leikjum verði haldið hjer áíram framvegis, en ekki fyrir þvi, að þeir geti farið batnandi eða búast megi við fram- förum að nokkrum verulegum mun Til þessa vantar fyrst og íremst íje. Leikendurnir eru fátækir og leikfjelagið fátækt. Það yrði að fá styrk utan að, ef það ætti að geta stigið nokkurt verulegt spor áfram. Allur útbúnaður, sem leiksvið- inu tilheyrir, leiktjöld o. s. frv. er, eins og við er að búast enn sem komið er, mjög einfaldur og fátæklegur. Það er ekki hægt þess vegna að sýna nemaóbrotna og hversdagslega leiki. Vandaður útbúnaður á leiksviði er auðvitað kostaaðarsamur, en margt er hægt að bæta án þess að gera alltsem íullkomnast. Hjer er einginn mað- ur, sem gert hefur sjer far um :,ð kynna sjeí leikmennsku utanlacds að ritði, eingiui, sem feingið hei- ur nokkra tilaögn í að búa út leiksvið eða segja til leikendum, og einginn, sem feingið hefur nokkia iilsö^n í að mála Ieiktjöld. Að styrkja hjeð&n main til að kynaa sjer annarstaðar það helsta, sem að því lýtur, að geta leið- beint leikendum hjer heima, ætti að vera eitt af því, sem leikije- lagið hugsaði til að gera. Fæstir af þeim, sem hjer leika, hafa nokkurn tíma átt kost á að sjá sjðnleiki ytra. Það væri lika nauð.ynlegt, að þeir, sem besta leikmennsku hæfilegleika sýna hjer, gætu átt kost áaðsigla ogganga á leikhús ytra til að fullkomna sig. Allt þctta eru nauðsynlcg skilyrði fyrirþví, aðnokkurmynd geti orðið á leikhúsi hjer í Rvík. En því fylgir nokkur kostnaður, sem leikfjelagið ekki gæti staðist, nema það feingi styrk annarstað- ar að. Alþingi mætti vel styðja að því, að leikir gætu þrifist hjer íRvík. Þetta er stutt af opinberu fje víða annarstaðar. Konunglega leikhús- ið í Khöfn fær t. d. árlega mik- inn styrk af opinberu fje. Öðrum leikhúsum er haldið þar við ým- ist af einstökum auðmönnum eða fjelögum, því þau stæðust ekki öðruvísi. Leikfjelagið gæti vel reynt á, hvað þingið vildi gera í þessu efni. Ef þiogið vildi ekkert gera, þá mætti benda á annan veg. Og hann er sá, að efjaðir borgarar hjer í Rvík tækju sig saman um að styrkja hjer leikhús, að minnsta kosti byrjunina, meðan lag væri að komast á það. Eftir það væri fremur að vænta styrks frá þing- inu. Ef margir tækju þátt í þessu, þyrfíi það eingum að verða til- finnanlegt, og þetta væri vafalaust heppilegasta aðferðin. Þá er «ð minnast á frammi- stöðu leikfjelagsins í vetur. Og þess má fyrst og fremst geta fje- laginu til iofs, að þar virðist allt hafa geingið með mestu sátt og samlyndi. Pjelagið hefur sett sjer föst lög og reglur. Það hefur á- kveðinn mann, sem stendur utan við fjelagið, til að skipa leikend- um „rullur"; það er Halldór banka- gjaldkeri Jónsson. Annan mann til að 8tjúrna æfingum og segja leikendum til, Iudriða revisor Ein- arsson. Þeir fjelagsmenn, sem á annað borð leika, geta ekki skor- ast undan að taka að sjer þær „rullur", sem þeim eru feingnarí hendur. Leikirnir, sem fjelagið hefur va'ið, eru ámóta og þeir leikir. sem áður hafa verið sýndir hjer, og taka þeim ekki íram. Besti leikurinn er „A .fintýri á gaungu- för" eftir Hostrup, og er það sá leikur, sem ofiast allra muu hafa verið sýndur hjer áður og hefur líka verið betur leikinn en nú yfir- leitt. Fyrsti leikurinn, „Ferða- æfiiitýrið" eftir Arnesen, var lje- legastur og að öllu ómerkilegur, enda var hann ekki oft sýndur. Hinir leikirnir tveir, „Æflntýri í Rósenborgar-garðinum" og „ Apríls- narrarnir" eftir Heiberg, hafa verið betur Ieiknir yfir höfuð. Þeir eru báðir eínislitlir gamanleikir, en tókust vel. Cand. phil. Brynjúlf- ur Kuld hef ur þýtt þessa leiki og eru þýðingarnar betri en mcnn hafa átt að venjast hjer frá leik- sviðinu, einkum á kvæðunum. Öllblöðin, sem getið hafaleikj- anna, hafa fnndið að valinu að því leiti, að aðeins sjeu sýndir saungljóðaleikir, vilja heldur al- varlegra efni og náttúrlegri leiki. En saungljóðaleikir geta aldrei orðið náttúrlegir, því menn talast ekki við syngjandi í daglegri ræðu. Sje mikið um saunginn, er það að mikiu leiti undir honnm komið, hvernig leikurinn tekst, svo að með honum stendur hann og fell- ur, en saungnum hefur verið mjög ábótavant hjá sumum, er leikið hafa. Þó má margt segja með því og móti, hvort rjett sje eða rangt að velja hjer einkum saung- ljóðaleikina, Þeir eru ljettastir að leika og við þá mun almenningur alstaðar skenímta sjer best. Marg- ir koma í leikhúsið mest vegna saungsius, og þótt hann hafi hjer verið vondur hjá sumum, þá hef- ur hann verið góður hjá öðrum, bæði Stefaníu og Gunnþórunni. Þær syngja báðar vel. Það væri gott að sjá við og við leiki, sem meira væri spunnið í af efni og alvöru; fjelagið ætti t. d. að geta sýnt suma af „moderne" leikjum Björnsons, Edvardar Brandes's o. s. frv. En best væri að fá að sjá nýja íslens'. a leiki úr nútíð- arlífinu. Þá lyrst, er leikhúsið hefði þá fram að bjóða, vekti það almenna eftirtekt og nýtt fjör í bænum. En um vöntun á þessu er ekki leikendunum að kenna, heldur íslensku skáldunum. Fjelagið er miklu betur skipað kvenfólki en karlmönnum. Þar hefur ekki borið á tilfinnanlegum skorti á leikkröftum frá kven- fólksins hálfu; þar á móti ekki sjaldan að því er karlmennina snertir. Af kvenfólkinu hafaþær mest og best Ieikið frú Stefanía Guðmundsdóttir og frk. Gunnþór- unn Halldórsdóttir. Þeim lætur hvorri um sig best að leika ung- ar, glaðværar stúlkur, og báðar hafa þær best leikið í „Apríls- nörrunum". Þó hefur Stefanía einnig leikið alvarlegar „rullur", í „Æfint. í Rósenb.g." og „Æfint. á gaunguf." og hvorttveggja vel, þótt henni láti miklu betur að leika ungu, fjörugu stúlkurnar í hinum leikjunum tveimur. Gunn- þórunn hefur einnig haft fjöl- breyttar „rullur". Heuni tókst sist með Klöru í „Ferðaæfintýr- inu", og var hún þó ekki illa leik- in. í hinum leikjunum þremur hefur hún leikið vel. Þar að auki tókst henni vel með skrítna kell- ingn í „Sagt upp vistinni" eftir C. Möller, sem hún ljek á móti Sigurði Magnussyni. Frú Þóra Sigurðardóttir hefur, eins og oft áður, leikið mikíð laglega í tveim- ur leikjnnnm og eins fröken Þurfð- ur Sigurðardðttir; einkum tókst henni vel bæði með barnfðstruna og yfírsetukonuna í „Æfintýrinu í Rósenborgargarðinum". Af karlmönnunum hafa þrir leikið best: Cand. Sigurður Magn- ússon, hr. Árni Eiriksson og hr. Kristján Þorgrímsson. Ekkert hefur verið betur leikið hjer í vet- ur en karlinn, sem Sigurður Ijek í „Æfintýri í Rósenborgargarðin- um", og alstaðar hefur hann leikið vel, aðeins skorti hann sauugrödd til að gera næg áhrif með Ver- mundi í „Æfintýri á gaunguför". Árni Eiríksson ljek Skrifta-Hans í „Æfintýri á gaunguför" vel, en best dreinginn í „Aprílsnörrunum"; sá leikur hefur best tekist yfir höfuð. Miklu síður ljek Árni kvennabósann í „Æfint. i Rósen- borgarg."; þótt einstöku atvik tæk- ist honum þar vel, þá var hann þar oft ónáttúrlegur, eins og eðli- legt er. Kristján sómdi sjer vel eins og fyr í birkidómarannm í „Æfintýri ágaunguför". Það ætti annars miklu betur við að nota þar orðið sýslumaður ístað birki- dómara. Hr. Friðfinnur Guðjóns- son ljek lipurt piltinn í „Æfintýri í Rósenborgarg.", en í „Æfintýri á gaunguför" fjekk hann hlutverk, sem hann alls ekki var fær nm að leysa af hendi, þótt fjelagið ef til vill hafi ekki átt kost á öðr- um betri til þess. HannljekHer-

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/30

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.