Ísland


Ísland - 29.03.1898, Blaðsíða 1

Ísland - 29.03.1898, Blaðsíða 1
II. ár, 1. ársfj. Reykjavík, 29. mars. 1898. 13. tölublað. Minnisspjald. Landsbankinn opinn dagl. kl. 11 árdegis til 2 slðdegis. — Bankastjóri við kl. 117«—lVw — Annar gœslustjðri við kl. 12—1. Sbfnunarsjóðurinn opinn í barnaskðlanum kl. ?g— slðdegis 1. manud. i hverjum mánuði. Landsbókasafnið: Lostarsalur opinn daglega frá kl. 12—2 siðd.; á manud, mvkd. og ld. til kl. 3 ad. — Útlan sömu daga. Forngripasafnið opið mvkd. og ld. kl. 11—12 árdegis. Bœjarsjórnw-tun&iv 1. og 3 fmtd. i mán., kl. 5 siðdegis. Fátœkranefndar-íun&ir 2. og 4. fmtd. 1 mán., kl. 5 siðd. Náttúrugripasafnið (1 Glasgow) opið hvern sunnudag kl. 2—3 síðdegis. Ókeypis lækning á spítalanum a þriðjud. og föstud. kl. 11—1. Ókeypis augnlækning á spítalanum 1. mánud. 1 mánuði hverjum. Ókeypis tannlækning h.iá tannlækni V. Bern- höft (Hótel Alexandra) 1. og 3. mánudag i mánuði hverjum. Um sjúkrasjóði. Eftir Þórð (Juðjohnsen lækni. (Niðurl.) Af því að skýrsla forst]óra yfir síðastl. ár er enn ókomin, og arig vantar skýrslu yfir áríð 1896, vetð jeg að gefa yfirlit yfir fjár- hag sjóðanna 1895. Þá voru við árslok 628 sjóðir í landinu og var tala fjelagsmanna nær 155,000. Tékjur allra sjóðanna voru 1694,000 kr. Af þessari upphæð var: Ársgjald njótandi fjelaga . 62°/0 Styrkur úr ríkissjóði . .28 — Aðrar tekjur (gjafir, ársgjald heiðursfjel., vextir af höf- uðstól o. fl.) . . . . 10 — OjöJd allra sjóðanna voru 1463,000 kr. og skiftast þau þannig: Lækning&r, lyf og umbúðir 53°/0 Fjárhjálp handa sjúkum . 39 — Kostnaður við etjórn . . 8 — Þannig voru tekjur sjóðanna að jafnaði 1090 aurar á maun, og af því fje eru 7 kr. 80 a. tillag njótandi fjelagsmanna, eða 57 au. á mánuði. Gjöldin voru 945 aurar á mann, og af því fje var fjárstyrkur sjúkra 3 kr. 70 a., eða 67 aurar hvern sjúkdómsdag, ef taldir eru 5fl sjúkdómsdagur á mann, eins og að jafnaði hefur verið hin síð- usta 4 ár. Eins og sjá má, gátu sjúkra- sjóðirnir þetta ár lagt hjer um bil 230,000 kr. í varasjóð. Svo gæti sýnst, sem reikningur minn hjer að framan sje rangur, en það á að eins rót sína að rekja til þess, að hinar háu tölur eru ónákvæmar, þar eð jeg hef látið þær leika á þúsundum. Ef einhverjir vildu reyna að koma fótum undir sjúkrasjóð á íslandi, gætu þeir haft það, sem hier er skráð, til hliðsjónar. Mjsr dylst það ekki, að vjer verðum fyrst nm sinn að láta oss nægja með sjóði, sem hafa aðeins helm- ing af jafn aðartekjum hinna dönsku, en þá er og mikið unnið. Þaðer tötuvert odýrara að iifa á íslandi — einkínlega i sveit — en í Dan- mörku, og hjer eru allar lækn- ingar raeira en hslmingi dýrari en á íslandi. Læknisráð kosta hjer nær því allstaðar 2 kr., og í ferðalögum eru hjer teknir 6 kr. fyrir. hina fyrstu rílu og 4 kr. fyrir hverja af hinum . næstu. Hálfrar mílu ferð kostar 4 kr. Hver míia vegar er þannig & við roeira en dsgleið á íslandi. Fyrir minni háttar skurði taka læknar hjer 4—10 kr. eftir stærð; fyrir að hjálpa konu við barnsburð 15 —25 kr. Þrátt fyrir þessa taxta (að frátöldum 25 %) falla ekki nema 3 kr. 12 a. í lækningagjald á hvern fjelaga sjúkrasjóðanna, og ætti þ:*ð, að öllu öðru jöfna, ekki að vera á við moira en hálfa aðra krónu á íslandi. Ef vjer eetjum 45 aura tillag á mánuði fyrir sjálfstæða fjelags- menn og 30 aura á mánuði fyrir hjú og unglinga, og ef vjer telj- um ^/g hluta fjelagsmanna ósjálf- stæða, eins og í Danmörku, ogef vjer enn freoiur teljum hina áður- nefndu ,1% kr. frá, eigum vjer eftir 367 aura á ári á hvern ein- stakling til annara útgjalda. Nú getum vjer talið 5tl sjukdómsdag á mann, eins og talið er í Dan- mörku, og höfum vjer þá efni til þess að veita hverjum sjálfstæðum manni 40 aura í fjárstyrk á dag, meðan hann er sjúkur. Vinnuhjú og aðrir, sem hafa föst laun og fæði, þó þeir sjeu veikir ínokkra daga, og unglingar frá 15—18 ára, sem eru í foreldrahúsum, ættu ekki að njóta sjúkrafjár. Vjer eigum enn eftir 1 kr. 78 a. á mann, sem mætti verja tillyfja og annars kostnaðar. Ef börn fje- laga eiga að fá ókeypis læknis- hjálp, verður lítið eftir fyrir lyf handa fjelögum og til stjórnar- kostnaðar. Mætti ráða bót á því með því að Iáta fjelagsmeun sjáifa greiða nokkurn hluta af verði Iyfj- auna. Jeg hef hjer ekki tekið tillit til sjúkrahússgjalds, því það ervíðast á íslandi svo lítið, að það hverfur í samanburði við annað lækninga- gjald. Enn fremur gætum vjer átt von á nokkru fje frá heiðursfjeiögum, gjöfum góðra manna, sektum fyrir lagabrot og ágóða af „tombólum" eða skemmtunum, sem halda mætti til þess að auka tekjnr sjóðanna. Hver maður ætti við inngöngu að greiða 1 kr. í sjóðinn, og skyldi það fje, ásamt svo miklu af hin- um öðrum tekjum sem unnt er, lagt í varasjóð og sett á vöxtu. Ef landfarssóttir kynnu aðganga, væru sjöðirnir illa staddir, efþeir ættu ekkert í aðra hönd. Ef vjer teijum eftir dönskum mæiikvarða, getum vjer ekki talið sjóði vora óyggjandi fyr en þeir eiga í vara- sjóði 10 kr. á hvern fjelaga. Það mun hverjum manni Ijóst, að því yngri sem fjelagsmenn að jafuaði eru, þvi betur eru sjóðirnir staddir. Einnig væri mjög æski- legt, að bæði hjóna væru fjelags- menn, ef börnum skal veitt hjáip á kostnað sjóðanna. Voiið getur, að mörgum af.es- eudum mínum þyki jeg um of „dependera af þeim dönsku", en jeg verð að færa mjer það til máls- bóta, að mig hefur vantað mann- talsskrá og sjúkdomaskýrslur frá íslandi. Sennilega er þó ástandið svo svipið á ídlandi og í Dan- mörku, að vilian verður ekki stór, ef menn leggja Mnar sömu tölur til grundvallar. Þó mun jeg kunna hverjum þeim þakkir, sem vill fræða mig i þá átt. Mjer hefur geingið tvennt til þess að rita greinarkorn þetta: Að reyna að afia löndum mínum hjálpar í veikiudum án tilfinuan- legra útgjaída, og að reyna að bæta kjör íslenskra lækna, sem því miður oft eiga illt með að heimta inn þau lauu verka siuna, sem þeim ber að rjettu lagi. Því betri sem kjör þeirra verða, því meira mun þeim vaxa áhugi á stirfi þeirra, og því meira geta þeir lagt í sölurnar til þess &ð geta orðið Jandi og lýð að sem bestum notum. Jeg vona, að stjettarbræður mín- ir og aðrir greindir menn ræði og riti um raál þetta og haldi þvi fram. Ef það nær fram að ganga, mun margur síðar kunna þeim þakkir. Jeg hef í hyggju að láta prenta ágrip af lögum fyrir íslenska sjúkrasjóði og senda stjettarbræðr- um mínum nokkur eintök hverj- um til útbýtingar meðal þeirra manna, er kynni að þykja mál þetta nytsamt, þótt nýtt sje. Hverjuro, sem óskar þess, gef jeg allar þær leiðbeiniugar, sem unnt er. Kaupmannahöfn, Priðriksborgargötn 18, í febrúar 1898. Dreyfus-málið. (Framh.). Þetta eru helstu atriði þeasa fræga bjefs, en mjög margt hefur orðið að fella úr rúmsins vegna, því að brjeflð er afarlangt. Niður- lag þess verður þó að tilfæra orð- rjett, ef menn eiga að fá einhverja hagmynd um málið og hljóðar það svo: „Jeg ákæii du Paty de Clam ofursta fyrir það, að hann hefur — ef til viii af vanþekkingu, — verið hinn djöfullegi frumkvöðull að þessum lagalega glæp og fyrir það, að hann eftir á hefur varið þetta óbðtaverk sitt um 3 ára tíma með hinum viðbjóðslegustu og glæp- samlegustu svikabrögðum. „Jeg ákæri Meicier hershöfð- ingja1 fyrir að hann hefur, að minnsta kosti af þrekleysi, gerst samsekur í einhverju hinu hræði- legasta órjettlæti aídariunar. „Jeg ákæri Billot herforiugja fyrir það, að hann hefur haft í höndum sjer fullnægjandi sann- anir um sakleysi Dreyfus, en þeim sönnunum hefur hann drepið nið- ur og fyrir það, að hann hefur gert sig sekan í glæp gegn mann- kyninu og rjettvísinni af pólitisk- um ástæðum og til þess að bjarga hermálaráðaneytinu frá hneisu. „Jeg ákæri þá herforingjana Boisdeffre og Gonse fyrir hluttöku í sama glæp; hinn fyrnefadi hef- ur vafalaust leiðst af trúarofstæki, hinn síðarnefndi af stjettardrambi því, er breytir hermálaráðaneyt- inu í heilagan, ótvíræðan helgi- dóm. „Jeg ákæri Pellieux herforiagja og Bavary majoia fyrir að hafa haídið glæpsamlega rannsókn, en þar með á jeg við hina ótrúlega hlutdrægu rannsókn, er hinn síðar- nefndi hefur gefið skýrslu um og reist henni þar með minnisvarða naglalegrar ósvífni. „Jeg ákæri hermálaráðaneytið fyrir að hafa beitt andstyggiieg- um undirróðri í dagblöðunum ... til .þess að leiða almenningsálitið á glapstigu og hilma yfir glæp sinn. „Jeg ákæri að endiugu hinn fyrri hermáladómstól fyrir að hafá misþyrmt rjettvísinni með dómi sínuin og jeg ákæri seinni her- máladómstólinn fyrir að hafa breitt yfir þctta lagabrot samlwæm't fhip- un, með því að drýgja þann glæp, að sýkna sekan mann mðti betri vitund. „Mjer er fulikunnugt, sð um leið og jeg kem fram með þess.-ir ákærur, stofna jeg sjálfum njer í þá ábyrgð, er af þeim kanw að leiða samkvæmt 30. og 31. gr. prentlaganna frá 29. júlí 1881, þar sem ákveðin er hegning fyrir ærumeiðandi ásakanir". Zola botnar brjefið á þá íeið, að hann kveðst eigi koma fram rceð þessar ákærur af hatri eða óviíd til nokkurs manns; hann þekki eigi þá, sem hann ákærir, flesta þeirra hafi hann jafnvel eigi sjeð. En samviska sín mundi eingan frið hafa, ef hann stæði og horfði þegjandi á svo svívirðiiegt rang- læti. *) Hann var hermálaráðgjafi þá er Drey- fus var dæmdur. 2) Hann tók þátt í rannsókvnnni gegiv Esterhazy og gaf opinbera skýrslu um hana. Brjef þetta flaug á vængjum vindanna út um allan heim, og víðast var henni stórlega fagnað, því að svo má að orði kveða, að nálega allur hinn menntaði heim ur standi með Zola í þessu máli. Menn dáðust að sannleiksást og sannfæringarþreki þess manns, er þorði að slaungva slíkum ummæl- um framan í hinn franska her og hinn franska skiíl, er nfi virðast hafa bundið með sjer ástúðlegt fóstbræðraiag. Hraðskeyii þutu tii Zola úr allri veröldinni til þess að þakka honum fyrir lesturinn. Þar á meðal sendi Björnstjerne Björnssoa honum heit og innileg þakklætisorð. Fiest hraðskeyti segist Zola hafa feingið frá Norð- uriöndum, enda kveðst hann hyggja, að rjettlætistilfinning manna muni óvíða jafn vakandi sem þar. — Um þessar mundir sendu og fjölda- margar norskar konur fru Drey- fus brjef, þar sem þær vottuðu henni hluttekning sína. En á Frakklandi vakti greinin trylltan gaursgang. Skrílshóparn- ir æddu fram og aftur.um borg- ina og Ijetu blótsyrðin og formæl- iugarnar dynja yfir Zola og öyð- inga. Margir stúdentar tóku og þátt í þessu skrílsæði. — Blaða- meunirnir hömuðust bæði með og móti, þó margfalít fleiri á móti. Einna haiðvítugastur allra þeiria var þó Rochefort, alkunnur nagl- bítur og gamall fylgismaður Bou- langers. Hann hefur fjaudskap- ast við fylgismenn Dreyfus frá upphafl og borið þá öllurn brixl- um, fæstum sönnum en fiestum

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/30

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.