Ísland


Ísland - 31.05.1898, Blaðsíða 1

Ísland - 31.05.1898, Blaðsíða 1
II. ár, 2. ársfj. Reykjavík, 81. maí 1898. 22. töluWað. Fyrir 2 Krónur geta nýir kaupendur „ÍSLANDs" feing- ið allan yfirstandandi árgang blaðsins, frá nýári 1898 til ársloka. Þó er pað bnndið pví skilyrði, að þeir haldi Tið kaup á Maðhiu næsta ár. Ekkert blað annað lijer á landi býð- ur pTÍiik kjör. hefur á f j ó r ð a hundrað kaupendur innanbæjar í Reykjavík og er það töluvert meiri Tbæjarúthreiðsla en nokkurt hinna blaðanna hefur. Ekk- ert þeirra gefur auglýsingum jafn- mikla útbreiðslu um bæinn. Auglýsingaverð: 1 kr. hTer þumlungur dálks. Mikiil afsláttur, ef mikið er auglýst. 11 Bitonösverkstofa. Við undirritaðir tökum að okkur Z að leysa af haudi allt sena að bók- u bandsiða lýtur, svo sem alls konar q K) band á bókum og heftingar, nppíím- fo "** ing á kortum og að gljádraga þau, £ J upplíming á myndum og yfir höfuð M allt, sem að „pappverki" Iýtur. Vianustofan í JSkðlastræti Nr. 55. Gísli Guömundsson. Sig. Jónsson. :Oó:L5Llc>±:i3.caLa.:r»i*- Minnisspjald. Landabankinn opinn dagl. kl. 11 árdegis til 2 stðdegis. — Bankastjóri við kl. 117*—17». — Annar gæslustjóri við kl. 12—1. Söfnunarsjóðurinn opinn 1 barnaskólanum kl. 5—6 slð- degis 1. mánud. i hverjum mánuði. Landsbókasafnið: Lestarsalur opinn daglega frá kl. 12— 2 siðd.; á manud, mvkd. og ld. til kl. 3 sd. — Útlán sömu daga. Forngripasafnið opið mvkd. og ld. kl. 11—12 árdegis. Bœjarsjórnar-fun&ir 1. og 3 fmtd. i mán., kl. 5 siðdegis. Fátcekranefndar-fvmiÍT 2. og 4. fmtd. 1 mán., kl. 5 siðd. Náttúrugripasafnið (i Glasgow) opið hvern sunnudag kl. 2—3 siðdegis. Ókeypis lækning á spítalanum á þriðjud. og föstud. kl. 11—1. Ókeypis tannlækning hjá tannlækni V. Bernhöft (H6tel Alexandra) 1. og 3. manudag í mánuði hverjum. William E. Gladstone. 19. þ. m. andaðist eian af mestu og bestu mönnum aldarinnar, W. E. GHadstone. Hann er fæddur 29. des. 1809 íLiver- pool. Faðir hans, Johu GHadstone, var kaupmaður og skipaútgerðarmaður, vell- ríkur, og var getður baronett 1845. Hann var íhaldsmaður í stjórnmálum og sat á þingi 1820—27.. W. Gladstone las við háskólaim í Öxnafurðu 1829—31 ög bar þai strax mikið á gáfum hans. Hann byrjaði þá þegar að rita og fjekkst einnig við skáldskap. í blaði háskólans, sem hann stofnaði með fleirum, er meðal annars eftir hann kvæði um Richard Ljónshjarta og ritgerð um mælsku. Hann tók mikinn þátt i kappræðum atúdentanna og sýndi í ýmsu að hann haíði andiega yfirburði yfir jafnaldra sína. Af fðður sínum hafði hann erft og lært dugnað og hagsýni; hjá honum hafðihann komist inn í verslunar- og viðskiftalífið og þar hafði þegar vaknað hjá honum lifandi áhugi á stjórnmllum. Við háskólann í Öxnafurða hneigðist hann til vísindaiðkana og guðfræðí. 1838 komst tunn á þingið, í neðri málstofuna, og gerðist strax fylgls- maður hægrimanna eða Torya. Hann vann par skjótt álit, svo að hann varð einn af helstu von&rstjörnum fiokksins. Þá gaf hann út rit um kirkjumál, er vakti mikla eftirtekt. Hann heldur þar fram, aðsam- bandið milli ríkis og kirkju skuli sem fastast og tryggast og hákirkjuna ensku telur hann fyfirmynd allra kirkjufjelaga. Hinn frægi rithöfundur Macauly reifniður kenningar h%ns, og jafnframt og hann viðurkenndi gáfur hans og skarpleik í röksemdafærslu, harmaði hann sárt, hve fastnr G. væri við kreddurnar. 30 árum síðar játaði Gh, að i þessu riti hefði hann haldið fram úreltum kenningum. Fram- hald af því kom út 1841. 1841 tók R. Peel við stjórninni og setti hann GK í verslunarráðaneytið og fjekk honum það verk að búa út frumv til nýrra tollaga og verja fyrir þlnginu Þar voru tollarnir mjög færðir niður einkum á matvörum og óunnum vðrum og miklu betra ekipnlagi komið á ölltoll- lögia. Þetta verk leysti hann svo vel af hesdi, að hana gat sjer fyrir almennt lof og var hann eftir það nefndur „hægri höKdPeel's". Að launum fyrir þettavarð hann 1843 verzlunarmálaráðgjafi. Hana átti mikinn þátt í samningu nýrra banka- laga 1844. Árið eftir vjek hann úr stjórn- inni og náði heldur eigi 1846 kosningu til parlamentsina og var þá um stund ekkert við riðinn opinber mál. 1847 náði hann aftur kosningu, og þá sem fulltrúi Öxnafurðu-háskóla, og þótti það sjerstakur frami. Ári síðar kom til umræðu og atkvæðagreiðslu i parla- mentiuu, hvort veita skyldi öyðingum kjörgeingi til neðri málstofunnar. G. studdi mál þeirra og þótti undarlegt, því hann var þá talinn kreddufastari og íhaldss;»m- ari fiestum öðrum stjórnmálamönnumEing- lands. Um þetta leiti fór hann einnig að verða frjálslyndari í kirkjumálum og gerð- ist varnarmaður sjerstakra kirkjufjelaga, t. d. kaþólskunnar, gegn ríkiskirkjunni og hjelt því fram, að hún ætti að sýna yfir- burði sína yflr aðra kirkjuflokka með öllu öðru en ofn'ki. Nú fór hann að gefa sig við nýlendumálum og utanríkispólitík. Hann studdi sjálfstjórn nýlendanna, en þótti Englandsstjórn oí afskiftasöm af pólitíkinni á meginlandinu. Mikla eftir- tekt vakti flugrit, sem hann sendi út 1851 og var stýlað sem bíjef til jarlsins af Aberdeen. Q-. hafði veturinn á undan dvalið i Suður-ítalíu og ritið var kæra yfir meðferð Suður-ítala á pólitiskum föng- um. Ritið seadí stjórnin öllum erindsrek- um sínum um allan heim og reis snörp deila út úr málinu. Stjórnin i Neapel svaraði og bar af sjer ákærurhans, ogG. secdi þá út annað flugritið til og miklu harðara en hið fyrra. Næstu ár fjekkst hann mjög við verslunar- og tollmál og gekk nú í móti hinni þáverandi stjórn, hjelt fram frjálsri verslun, en barðistmóíi verndartollum stjóruarinnar. Þeita var fyrsta skref hans frá íhaldsfiokknum og yfir til frjálslynda flokksins. Veturinn 1858—59 var hann sendur sem eriadls- reki ensku stjórnarinnar til Jónaeyjanna, en gat ekki sætt eyjarskeggja við yflrráð Engla, þótt hann reyndist Grikkjum mjög velviljaður. Um þetta leiti (1858—61) kom út eftir hann langt verk og yflrgrips- mikið, f þremur bindura, um Hómer og samtíð, en ekki þykir það hafa mikið vísindalegt gildi. Þótt G. hefði nú að nokkru leitl skil- ist við flokksbræður sfna í pólitíkinni komst hann inn í ráðaneyti Palmerston's 1859 og stóð þá fyrir fjármálum Eaglend- iaga í 7 ár; sýndl hann þar mikinn dugn- að og varð fyrirmynd annara. 1864 gekk hann enn í lið með frjálslynda flokknum, þar sem hann hjelt þá fram almennum kosningarrjetti og vildi efla hluttöku verk- mannaflokksins í hinu pólitíska íífi. En þetta hafði þan áhrif, að Öxnafurðu-há- skðli gat ekki leingur notað hann sem fulltrua sinn og fjell hann þar við kosn- ingað 1865, en var kosinn annarstaðar. Eftir þetta hneigjast skoðanir hans meir og meir til frjálslynda fiokksins í ýmsum málum, þar á meðal í kirkjumálum. í nóv. 1868 komst hann í fyrsta sinn í ráðaneytisforsætið og fjekk þar með meiri völd en áður tii að koma fram þeim endur- bótum, sem hoaum voru áhugamál. Það er svo sagt, að þau 5 ár, sem hann sat þá við stýrið, hafi hann koraið fram fleiri og atkvæðameiri endurbótum, en nokkur annar enskur stjórnmálamaður. En hann var ráðríkur og þoidi ekki mótstöðu og ýmsir voru óánægoir með stjórn hans. Hann þótti afskiftalítill af útlendri póli- tik og of raikill friðarpostuli, svo að hann jafnvel ljeti ganga á rjett Einglands í ut- anríkispólitikinni til að halda uppi friðn- um. Attar á móti var hann óþreytandi í því að bæta allt heima fyrir. 1874 beið flokkur hans algerðan ósigur við kosning- ar og sjáifur náði hann með naumindum kjöri. Þetta tók hann sjer nærri, þótti það sýna vanþakklæti kjósenda, mætti sjaldan á þinginu og sagði árið eftir frá sjer stjórn flokksins. Hann gaf sig þá enn að ritstörfum, skrifaði nýja bók um Hómer, ritaði enn um kirkjumái o.fl. 1874 —75 rak hvert flugritið anaað frá honum með árásum á páfadómian. Mest áhrif hafði þó rit, sem hann samdi 1876 um grimmdarverk Tyrkja í Búlgaríu, því út úr því varð svo mikið nppþot í Einglandi að stjórnin neyddist til að slá hendi sinni af Tyrkjum. 1879 fór hann kosningaleiðangur um Skotland og var það hin mesta sigurför. Við þær kosningar vann fiokkur hans al- gerðan sigur og sjálfur tók hann kosn- ingu í Edínaborg og varð nú í anuað sinn ráðaneytisforseti og sat þá að völdum til 1885. Þá kom hann fram meðal annars nýjum kosaingarlögum. Litlu síðar yarð hann ean ráðaneytisforseti, í 3. sinn, en hjelt þá völdum að eins 4 mánuði. Þá hafði hann tekið að sjer sjálfstjórnarmál írlendinga og sótti það af miklu kappi, en hafði þar meiri hlutann á Einglandi algerlega á móti sjer. Stóð svo til 1892, er haan fjekk sigur við kosningar og komst til valda í 4. sinn. Þá kom hann málinu gegn nm neðri málstofuna með sjerstöku kappi, en í Iávarðadeildinni fjell það, og fjekk þær undirtektir, að honum virtist vonlanst um sigur. Þetta fjell honum mjög þungt og reyadi hann þá að æsa þjóðina upp móti lávarðamálstofunni og kallaði haaa standa móti öllum framförum. Þetta tók8t heldur ekki svo sem honum líkaði og ljet h&nn þá málið falla niðar, en sleppti völdum 3. mars 1894. Hann hafði þá setið í parlamentinu 2 mannsaidra og verið einn af foringjum þess i 50 ár; í 27 ár hafði hann átt sæti í stjórninni. En þótt hann hætti opinberum störfum var hann ekki íðjulaus. Hann fór að þýða kvæði Horasar af latínu, og í mars í fyrra kum út eftir hann rit „Um Austræna málið", snörp árás á Tyrkjasoidán fyrir drápin í Armeníu og á Krít og þungar á- tölur til keisaranna á Rússlandi og Þýska- landi, er hann kvað vanrækja náttúrlegar skyldur sínar við kristna menn af póli- tiskum sjergæðingsskap. í flugritum hans hinum pólitisku er bæði fjorogkraftar, enda var hann mesti mælskumaðar. í kosninga- stríðunum á Einglandi frá 1868 var hann sifellt á ferð og hjelt hvervetna ræður; einkum er orðlögð framganga hans fyrir kosningarnar 1880 og þá fjekk hann heið- ursnafnið „The Grand Old man" (mikli maðurion gamli). Sama daginn og hann dó var borin upp í parlamentinu tillaga um að jarða hann í Westmynster Abby, þar sem helstuþjóð- skörungar Englands eru grafuir. Búnaðarbálkur. Nokkrar athugasemdir um þúfna- sljettun. Sá sem ritað hefur búnaðarbálkinn í|2f tölubl. „ísafoldar" þ. á., lastar mjög þá tilhögun með þúfnasljettun, að láta sljett- urnar liggja opnar yfir veturinn, sökum þess að þökurnar spillist svo að þær verði lítt nýtar. í þessu atriði get jeg ekki verið hinum heiðraða höf. samdóma, og

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/30

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.