Freyja - 01.07.1898, Blaðsíða 3

Freyja - 01.07.1898, Blaðsíða 3
FREYJA, JULI 1898. hinn ríki piltur innst í sæti ser valla ræður vegna kæbi; cr röttvíslcga röðin seti? Ég trúi þessu cnn þá eigi ég ætla að gæta vcl að því og koraa sjálfur kyrkju í, en því cr vcr að satt ég segi; það sanna lang bezt fötin hans, að hann cr eign hins auðga manns, scm gæfan lciðir lífs á vcgi; sjá, danska skó og hál3tau hvítt hann licfur altsvo goti og nýtt, en enga grein í kveri kann, þó klerkurinn sc að prófa hann. IX. Hver grætur, særður sorg og trega og situr fremst á bckknum þarna, og búinn fremur fátæklega í fögrum hópi droltins barna? Hann líkist dauða dcemdum manni og dirfist ekki neinn að sjá; ci veit eg hvað því valda mi að huggasi ei í hclgum ranni. ViU folk tvinn ci í friði láta? Hvi fór hann hingað til að gráta? IIví kom liann til að kveljast hét í kyt'kjuni, hver vill segja mér? Er þctta dóms-hús, drottinn minn, hvar dæmist til glötunar syndarinn? í þessu húsi er þjáning skoðuð; í þessu húsi er náðin boðuð. En friði sveinninn sviftur vonum, sem gáfna lj<5 = sér gcimir í og gæ'i mikill orð!ð því, en kvíði býr í brjósti houum, því vcl hann veit, við sult og svcit, hann lifa málim aldurs ár og offcar en nána fella tár. X. Spyr klerkur drenginn einu að, en ckki fær hann svar nm það, því grátur heftir mál í munni, því fátæklingsins blaut er brá, nú barn hann reynizt verra en s'i, sera ekkert fagurt kann né kunni G- J. Guttormsson. FE í£E> ASA O A. UNGFRÚ J. A. TIL ÍSLANDS. (Framhald frá sídasta númeri.) Frá því semma á öldum hefur ríki og kyrkja verið þar sameinað, 926 var fyrst komið á sameinaðri innbyrðis síjórn, og 929 voru lög samþykt h Þingvelli; og lögsögunmð ur kosinn er kunna skyldi lög öll og lesa upp í lögréttu í áheyrn fólksíns. Alþ. átti bæði aðsemja lögog dæma mál manna. Uin nokkur ár voru svo allar deilur jafnaðar þar, alt þang- að til að rýgur kom í þöfðingja, skiftist þá landið í heruð, og skyldi þá hver héraðshöfðingi dæma mál í sínu héraði á heraðs þingum. Varð þá a lþing meira löggjafar þing en dómþing. A 12, ö'ld höfðu lands- mcnn lög sín fyrst skrifuð. I deilum (sem þá voru svo tíðar meðal höfð- ingja landsins) leitaði einn á náðir Noregs konungs; þótti kon.vel að ná áhriíum á íslandi, og var það upp- tök hinnar löngu kúgunar lands- manna sem byrjaði með Noregi, og barst þaðan í hendnr Dana. A 14.öidinni samcinaðist Norcgur nieð öilu tillicyrandi Danaveldi. Var þá alþing Isl. af tekið mcð fillu, en landsyflrrefcti koinið á ístað inn. Ávið 1843 varalþingafturstofn sett og tvehn árum seinna flutt til Reykjav., sem er höfuðstaður lands- ins. Árið 1674 á þúsund ára þjóðhá- t,íð þcirra gaf konungur þeim stjórn- arbót, sem hann afhenti þcim sjálfur á. hinni fornu þingstöð þjóðarinnar: Þingvelli. Stjörnarbót þessi gjörði þí að sjálfstjórnandi þjóð. Alþing sam- anstendur af efri og neðri málsofu, og 36 þingmönnum. I efri málstof- unni eru 6 konung kjörnir menn, og íi kosnir af þingmönnum ncðri m^l- stofunnar; eru því 12 í efri, og 24 í neðri málstofunni. Yfir livora þeirra er forseti kcsinn af þingmönnum sjálfum. Alþing kemur saman annað hvort ar. Þingmenn eru kosnir af kjörgengum karlmönnum yfir 20ára sem gjalda til ríkis og kyrkju. Stúd- cntar liafa kosninga rétt sökum' kunnáttu þeirra. Konur eru hvorki .fólk' né ,einstak lingar', cg hafa því ekki kosninga rétt; en þcirra tími kemur. Við vorum svo heppnar að vera staddar í Reykjavík um þingtimann. Ungfrú Olaffasýndi okkur forngripa safnið; mátti þar sji marga hluti merkilega. Eftir það fórum við inn á áhorfandapallinn í þingsalnum, og okkur til stórrar undrunar hitt- um þar stóran hóp af konniu. Úr beztu sætunum sást vel yflr allan salinn- Landshöfðinginn þekktist glögt á einkennisMningi smnm. Mest a';'.iygli dró þ(5 ræðumaðurinn að ser hannhafði þ*verið forseti í 6 &r Hann hafði sett annann rnann í sæti sitt, og héltsyo þrumandi ræðu uin íicima stjórn íslands. Maður þcssi var Benidikt Sveinsson, ræðuskör- ungur mikill, og föðurlands vinur. Öll herbergi tilhcyrandi.þingsalnmn eru snoturlega búin; í einu þeirra er standmynd af Jóni Sigurðssyni, maimi þeim sem ísland 4 mest að þakka af öllum seinni tíðar mönnum sinum. ÓHkt flestum oðrum endur- bótamönnum, anðnaðist honum að sjá fylling vona sinna, og ávöxt erf- iðis sins áður enn iiann dcí. I höfuðstaðnum eru tveir hsskólar Lat'nuskólinn og prestaskólinn. Af þeim fyrrifara stödentar á Khafnar- háskólann; af þeim si'ðari vígjast þeir til stöðu sinnar. I sveitum eru engir alþýðuskólar sðkum vegalengdar milli býlanna; í þess stað eru nmferðar kennarar, sem færa sig stað úr stað; fá börnin þannig iindirstöðu í flestu sem kent er á alþýðuskólum Nú rcðuni við af að ferðast austur um land og fcngum með okkur Indriða Einarsson, hann var vegum kunniir vel. Hópurinn samanstóð af okkur sjálfum, meðreiðar manni og þeim Ix'ztu hestum sem til voru í höf- uðstaðnum. Eftir nokkurra mflna ferð Aleiðis til Eyrarbakka, komum við íhrann umgirt hánm fjöllum cða hæðuni mcð allskonar lagi og litum; hcr hefur níttúran nieð sínu vilta breytilega eðli tc^kið mánnlegu hyggjuviti langt fram erhún myndaði þessar eldfjalla bungur, sem mcð hörku sinni hæða hin ytriöfl, og standa eins oglifandi undnr óbreyttanleg öld eftir öld. Nú vorum við að kynnast erflðlcik- unum, scm fylgja íslensku ferða lagi, umkringd eins og við vorum af hrauni seni var margar ni'Iur alt um hverfls okkur, Af 13 hraunflóðum, sem sögur fara af hcfur ekkert verið eins mikil fenglegt, og haft eins eyðileggjandi áhrif og það er leið okkar lá í gegn- uni. Sé lnaun það afleiðing af gosi^ hlýtur það að haía veiið einhvern- tínin snemma 6 öldum, i ómunatíð, því í 1000 ára sögu þjóðarinnar er þess hvergi getið. Framh. næst.

x

Freyja

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Freyja
https://timarit.is/publication/33

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.