Helgarpósturinn - 31.07.1981, Blaðsíða 30

Helgarpósturinn - 31.07.1981, Blaðsíða 30
30 Föstudagúr 31. júíí 1981 no/narpnc;t, ,rjnn „ÞAÐ HEFUR EINN OG EINN LOFTANDINARTAÐ" LITIÐ VIÐ HJÁ FRIÐRIK ÞÓR FRIÐRIKSSYNI SEM FRUMSÝNIR KVIKMYND SÍNA UM BRENNU-NJÁLSSÖGU í HÁSKÓLABÍÓI í NÆSTU VIKU eftir Elisabetu Guðbjörnsdóttur myndir Jim Smart A Laugavegi 135 byr Friðrik Þtír Friðriksson, myndverka- maöur og alt mulig mand I list- inni. Þar sem Friðrik Þór er vel þekktur fyrir mikla frásagnar- gáfu og skemmtilegheit ákvao blaömaður að heimsækja kauða og frétta af þvi hvað hann sé aö fást við þessa dagana svo og nokkra punktaiír fortlðinni. Brennu Njáls saga „Ég ætla að frumsyna kvikmynd mi'na byggða á Brennu Njáls sögu þann 6. ágiíst n.k. Sýningin verður i Háskólabítíi og mun hljómsveitin Kamarorghest- ar frá Kaupmannahöfn leika á undan sýningunni. Hljómsveitin Þeyr leikur siðan undir kvikmyndasýningunni og heldur konsert á eftir. Myndin er 20 miniitna löng og byggð á bókinni. Fólk er alltaf að hugsa um að endurskapa bókmenntaverk i staðinn fyrir að búa til sjálfstætt listaverk en það er kvikmyndin sjálf. Það eru til ótal aðferðir við að gera kvikmynd upp Ur bók- menntaverki. En nærtækasta dæmið um hvernig þetta gerist verst er „Paradisarheimt" Rolf Hádrichs. Hann hefur enga tilfinningu fyrirmyndmáli og er eins og biindur maður sem hefur káfað á blindraletri, en aidrei skilið hvað það er." - —! Af hverju leikur hljómsveit- in Þeyr undir myndinni? ,„Þeir spila frumsamda Njálu- ttínlist undir. Þeyr eru einfald- lega að minu matigóð hljómsveit. „Friðrik fitlar varlega við yfir- skeggið. „Mér datt þetta i hug þegarégsýndi NjáluUt i Bergen i mars sl. Þá sagði sýningarstjór- inn eitthvað á þá leið að það að horfa á þessa mynd væri eins og að hlusta á tónlist. Ahorfendur i Bergen vissu ekkert hvað Njála var og var ég að kanna viðbrögð slikra áhorfenda og það ttíkst furðu vel." Hann breytti kiukku idagatal — Hvernig helduröu að við- brögð fólks verði hér? „Annaðhvort situr ftílk undir henni eins og steingervingár eða þá að það hleypir henni inn." Friðrik beinir visifingri að hausn- um á sér. — Stíttir þU um styrk fyrir Njálu Ur kvikmyndasjtíði? „Ned, ekki fyrir Brennu-Njáls sögu. En ég fékk hins vegar starfslaun listamanna I þrjá mánuði til að vinna að kvik- myndagerð. 1 vor sótti ég um styrk til kvikmyndasjóðs fyrir, að minu mati, mjög aðkallandi verk, en fékk synjun. En ég ætla samt að ráðast í það ef fjárhagur leyfir." — Af hverju er þetta svo aðkallandi verkefni? „Þetta á að vera dókuméntar- mynd um einsetumann sem byr úti á landi. Hann er merkilegur fyrir það hvernig og á hvaða hátt hann hefur tekið tæknina i sina þjdnustu. Hann er feikilegur upp- finningamaður og hefur m.a. breytt klukku i dagatal." — Ertu ánægður með framlag Islendinga til kvikmyndagerðar? „Þetta eru ágæt verk. En það fer mikið fjármagn sem liggur ekki á lausu i að gera verk Ur for- tiðinni. Þaðkostar glfurlega mik- ið að endurskapa tiðarandann o.þv. u. 1. I staðinn ætti að nota það svið sem til er i dag, nUtiðina. Og geyma kostnaðarsamari verk þar til meiri peningur fæst Ur kvikmyndasjóði." Framtiðinóviss — Hvaðmeð Galleri Suðurgötu 7? „Það er búið að vera lokað lengi eins og flestum er kunnugt. Það stendur til að selja ltíðina undirhUsinu og flytja það jafnvel upp i' Árbæ. Það gefur auga leið að það er ekkí hægt að skipu- leggja sýningar fram i timann á meðan á þessari óvissu stendur um framtið hUssins. NUna biðum við eftir svari frá borgarstjórninni — um hver framtið Gallerisins verður. En á þessu ári höfum við mestmegnis sýnt erlendis, I Danmörku, NoregiogPóllandi.Þó býst ég við að við hóldum tvær syningar á næstunni." — Hvernig gengur með Kvikmyndablaðið? „Það gengur mjög vel. Við höfum ákveðið að gefa það bara út annan hvern mánuö, til þess að gera þetta ekki að neinu púli." Ra nnsóknarstöð áEyrarbakka — Lof tandaverkin þin eru mörgum kunn, en hvað er loftandi? „Þetta eru nU ekki eingöngu verkin min. Þau eru unnin i sam- vinnu við Steingrim nokkurn Ey- fjörð Kristmundsson. Loftandar eru gömul þjöösaga. Sagan segir að eitt sinn hafi engl- arnir gert uppreisn i himnariki. Guö braut uppreisnina á bak aft- ur og grytti uppreisnarseggjun- urn Ut Ur himnariki. Þeir sem lentu á jörðinni eru álfar og þeir sem fóru Isjóinn eru marbendlar. Svo eru aðrir sem ekki náðu þvf að lenda i sjtí eða á landi og það eru loftandar. Þessar verur eru alvitrar og það þykir eftirstíknar- vert að veiða þær. A þessum veiðum höfum við Steingrimur vérið i þrjU ár. Við höfum einnig sett upp loftandarannsóknarstöð áEyrarbakka, en þar varð þeirra fyrst vart árið 1754. t.Utlöndum hafa loftandar fUnksjtín listamanna, þeir laga og forma t.d. skýin og þess vegna er þessi leit okkar leit að algildri vissu." — Hafið þið orðið varir? „Já, það hefur einn og einn nartað". — Hvaða græjur notið þið? „Margvisleg tæki, alls kyns belgi og fjaðrir. Belgirnir eru gerðirUr innyflum dýra. Aðferðin er þannig að veiðistaðurinn er fjall, og hér er fullt af gtíðum veiðístöðum. Veiðimennirnir leggjast upp i loft með opinn munn og þá getur hent að loft- andinn fari upp i munninn. Afrakstur rannsöknar okkar Steingrims verður sýndur bráðlega." ' — Hver er eftirminnilegasta veiðiferðin ykkar? „Það er nU ekki af loftanda- veiðum, heldur silungsveiðum. Það var i maí 1969, þegar við Steingrimur förum upp að Elliða- vatni. Þar veiddi Steingrimur pinulitinn urriða." Friðrik kUt- veltist af hlátri, „Steingrimur stökk á hann, trampaði á hónum og skar hann á háls. Þegar hann siðan kom heim með hann þá mældi hann urriðann hátt og lágt vigtaði og skoðaði hvert innyfli nákvæmlega." Tréðóx inni hann — ÞU vannst lengi I Steiniðj- unni? „Ég vann við að reisa legsteina i tiu sumur. ÞU veist, — allir þessir skökku í kirkjugörðunum, en það er nU ekki slæmum vinnu- brögðum minum og starfs- félögum um að kenna heldur þvi að það er svo mikið loft i mold- inni". — Att þU einhverja sögu Ur kirkjugarðinum? „Já, það kom einu sinni til min gömul kona i kirkjugarðinn og spurði hvort ég hefði hugmynd um hvað amaði að föður hennar. Hann var grafinn þarna og dtí fyr- ir fjölda mörgum árum. Ég gekk að leiðinu hans og gerði vett- vangsrannsókn. Það eina sem mér datt i' hug að gæti angrað karlinn var risastórt tré sem var á leiðinu. Við förum að spjalla um þetta LOFTANDAR — SumariB 1754 vildi það til á Eyrarbakka, í hœgri golu, bjartviðri en hálfskýjuðu Iofti, að svart ský kom frá fjöll- unum í norðaustri og stefndi skáhallt á Eyrarbakkakaup- stað. Það sýndist þvi minna sem það kom nær, en fór álíka hratt yfir og fálki, sem rennir sér yfir rjúpu, én þess að hreyfa vængina. Skýið var kringlótt tilsýndar og bar það yfir þar, sem stóð hópur manna, innlendra og erlendra. Það þaut framhjá þeim og kom við vangann á verkamanni einum, sem stóð þar. Varð hann þá bandóður og hljóp til sjávar. Hinir urðu sem þrumu lostnir. Samt eltu hann nokkrir og náðu honum, áður en hann drukknaði. En hann var i stuttu máli sagt albrjálaður og óður og talaði allskonar vitleysu, bæði einstök orð og setningar, alla vega rangsnúið. Þeir, sem héldu honum, urðu að beita öllum kröftum, svo aö hann sliti sig ekki af þeim. Þeir tóku því það .tii bragðs að vefja dúki um höfuð honum, létu hann leggjast niður og héldu honum þannig, og tók þá að srjákka í honum að stundarkorni liðnu. Eftir nokkra daga hvarf æðið, en ekki náði hann sér fullkomlega fyrr en eftir hálfan mánuð. önn- ur frásögn bætir þvi við, að hvorki hann né þeir, sem naestir voru, sæi skýið, fyrr en það steyptist yfir þá með nokkrum þyt, en menn sem voru fjær, sáu það og fylgdust með hreyf- ingum þess. Það bar niður í fjöru, og þar hvarf það. Maður sa, er skýið hitti, varð svartur eða dökkblár á kinninni, en liturinn hvarf smám saman, eftir þvi sem honum batnaði. ( Úr Ferðabók Eggerts og Bjarna Or sýningarskrá Friðriks og Steingrfms. og konan segir mer að fyrir nokkrum árum hef ði faðir hennar birst henni i' draumi hvað eftir annað. Kom i' ljós að kona utan af landi hafði verið grafin ofan á karlinn i' misgripum. Maðurinn vildi losna við konuna ofan af sér og var hun þvi fjarðlægð. Eftir það féll allt i ljUfa löð. En svo byrjar hann aftur með læti og var það álit okkar að tréð væri farið að vaxa inn Ihann og fjarlægðum við þvi' tréð og þá varð karl rölegur." — ÞU ert formaður fötbolta- félags? ,,Já og knattspyrnufélagið heit- ir Arvakur. Við sóttum um að taka þátt i þriðju deildarkeppn- inni, en vegna einhverra undar- legra reglna l.B.R. fáum við ekki inngöngu. Við fáum ekki að keppa fyrr en árið 1983. .þá verðum við old boys", bætir Friðrik við dap- urlega. Við munum ekki una þessu, sérstaklega af þvi að við ætlum að keppa i handbolta og körfubolta næsta vetur. Við erum þvi' að ihuga að láta setja lögbann á þriðju deildina. Þetta er fáránlegt að mega ekki taka þátt i iþröltum út af einhverjum vitlausum reglum." Getnaðarlimur skorinnaf — ÞU varst ritari fyrslu og sögulegustu kvikmyndahátiðar- innar hér á landi. „JUJU". Frikki snyr upp á skeggið, „ég valdi flestar kvik- myndirnar á þá hátið, s.s. „Veldi tilfinninganna" og „Sweet Movie". „Veldi tilfinninganna" var aldrei sýnd og spældastur var ég yfir þvi' að mér skyldi ekki takast að fá „Salo" eftir Pasolini (120 dagar i' Sódóma)" Friðrik glottir og rekur vísifingui framani mig: „Þá hefði fyrst hitnað f kolunum". „Sú mynd hef ði sjokkerað fleiri en myndin „Veldi tilfinninganna" hefði nokkurn tima getað gert, enda var það saklaus mynd. Það eina sem fólk átti erfitt með að kyngja i' „Veldi tilfinninganna" var atriðið þar sem getnaðarlim- ur er skorinn af dauðum manni. Myndin var þvi bönnuð. En á sama tima og hUn var bönnuð var verið að syna kvikmynd hér I kvikmyndahUsi, þar sem eitt atr- iði gekk Ut á það að það var bitíð undan lifandi karlmanni. Mér er minnisstæð ein syning á „Veldi tilfinninganna", fyrir eft- irlitið og fulltrua sakstíknara og lögreglu. Þau létu eins og smábörn, eins og krakkar A þrjú-syningu. Voru fussandi og sveiandi allan timann I hneykslan sinni".

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.