Helgarpósturinn - 21.02.1985, Blaðsíða 11

Helgarpósturinn - 21.02.1985, Blaðsíða 11
Vona að við komumst heil heilsu úr þessu aftir Ómar Friðriksson myndir Jim Smorf Atþingi samþykkti fyrir tœpum tveimur árum lög um bann viö ofbetdiskvikmyndum þar sem sérstaktega er sóst eftir að sýna hvers kyns misþyrmingar á mönnum og dýrum eða hrottategar drápsaðferðir. Kvikmyndaeftirliti ríkisins var falið að skoða og meta allar kvik- myndir sem hingað berasttil sýningar í vídeó eða bíó og úrskurða um hvort landanum sé heimilt aö berja þœr augum vegna ofbeldisinnihátds. Framkvœmdin kom svo íljós sl. mánu- dag þegar lógregiumenn um allt land tögöu hatd á hundruð vtdeóspóla á myndbandateigum landsins. Níels Árni Lund, forstöðumaður Kvikmyndaeftirlitsins, situr í Hetgarpóstsyfir- heyrslu um þessi mái í dag. — Alþingi fót Kvikmyndaeftirlitinu að meta sýningarhæfni kvikmynda og banna ofbeldismyndir á Isiandi. Hvernig skýrirðu hlutverk ykkar eftir þessa lagasetningu? „Lögin komu ekki til framkvæmda íyrr en 1984. Þá hófum víð að skoða myndbönd en stóra breytingin frá því sem áður var felst! því að þó við hóldum áfram að skoða kvik- myndir í bíóhúsunum er það aðeins lítill hluti af okkar verksviði núna. Með gildistöku þessara laga um bann við ofbeldiskvikmynd- um er okkur falið að skoða hvert myndband sem berst til landsíns og meta innan hvaða aldurs sé æskilegt að myndin sé sýnd og auk þess að meta hvort einhverjar myndir teljast ofbeldismyndir eða ekki." — Nú hafið þið tátið til skarar skríða og gert mikið magn upptœkt. Hvað er nœsta skrefið? , ,Næsta skref er að fara á allar myndbanda- leigurnar og merkja spólurnar eftir þessum lista sem víð höfum tekið saman. Ef þær eru á skrá hjá okkur setjum við samsvarandi miða á þær en ef þær er u það ekki þá tökum við þær með okkur og metum þær og bæt- um titiinum inn í skrána. Undanfarið höfum við tekið eina og eina leigu fyrir til að safna titlum og rekist þar stöku sinnum á ofbeldis- myndir en okkur hefur ekki fundist réttlátt að gera upptæka ofbeldismynd á einni leigu á sama tíma og hún er í gangi á fleiri mynd- bandaleigum sem við vitum ekki um. Því var gripið til þess ráðs að gefa út lista yfir ofbeld- ismyndir sem gerðar yrðu upptækar með samræmdum aðgerðum á öllu landinu." —Hafið þiö þá ekkigert upptœkar myndir fyrr en núna? „Jú, við höfum stoppað myndir, bæði myndir sem eru í framleiðslu og líka myndtr sem búið hefur verið að framieiða vegna þess að of seint hef ur veríð haf t samband við okkur og eins höfum við vísað myndum í burtu. Mest áhersla hefur þó verið lögð á að safna myndum til skoðunarí" — Hafið þið stöðvað myndir sem taka hef- ur átt til sýningar í kvikmyndahúsunum? „Við stöðvuðum eina mynd sem var með gamlan dóm frá eftirlitinu og var komin tii sýningar. Annað kvikmyndahiis kom með spólu af mynd'mni Friday the 13th Part 111 til okkar og spurði hvort við vildum hleypa henni í gegn en við ákváðum strax að það kæmi ekki til greina og forstöðumenh húss- ins brugðust mjög vel við þeim úrskurði." — Hvernig er aðstaða ykkar til að sinna eftirlitinu? „Hún er ákaflega bágborin. Við þurfum að fá hæfilegt húsnæðí og ekki síður tæki því þau sem við höf um nú eru fengin að láni hjá Fræðslumyndasafni ríkisins. Innflytjendur, framleiðendur og dreifingaraðilar eiga skv. lögum að greiða ákveðið gjald fyrir skoðun hverrar myndar. Það gjald verður líklega tek- ið til endurskoðunar á næstunni því það hef- ur ekki verið gengið mjög stíft eftir því að innheimta það en það mun koma að því að þeir verði rukkaðir um þetta gjald svo sem lög kveða á um. Markmiðið er að Kvik- myndaeftirlitið geti staðið undir sér sjálft." — Þið hafið nú skoðað á fjórða þúsund myndir og þar afer töluverður hluti ofbeldis- myndir. Tekur það ekkert á taugarnar að hafa það fyrir atvinnu að horfa soona á of- beldismyndir og klám, jafnvel af svœsnasta tagi? „Maður hugsar stundum um það, jú, en það má líka segja að maður hafí sjóast i þessu. Við erum svo náttúrlega undirbúin þegar við förum að horfa á ákveðna ofbeldis- mynd og reynum að láta það ekki hafa mikil sálræn áhrif á okkur. Ég vona a.m.k. að við förum heil heilsu út úr þessu. Það er þó ljóst að mikið af þessum myndum er sálarskemm- andi." — Skiptist þið á um að skoða myhdirnar? „Við höfum þá venju að tveir menn skoða hverja mynd en engin ofbeldismynd er þó af- greidd ððru vísí en a.m.k. fjórir riafi séð hana og það hefur aldreí verið ósamkomulag um að banna þær myndir sem úrskurðaðar hafa verið ólöglegar sem ofbeldiskvikmyndir" — Eruð þið ströng í dómum ykkar? „Ég held að ég geti sagt að við séum ekki ströng. Svo vil ég taka fram að víð bönnum ekki einstök atriði í myndum, við metum þær i heild, metum heildaruppbyggingu myndarinnar og ákveðum svo hvort hún skuli leyfð eða ekki. Ég get nefnt sem dæmi að í þessum myndum er mikið um geðtrufl- anir, börn eru notuð til voðaverka, djðfullinn er látinn ganga aftur í börnum, enginn skils- munur er gerður á lífi og dauða, tré eru látin nauðga konum, afhöggnar hendur kyrkja fólk og svo má lengi telja, því óraunveruleik- inn er allsráðandi. Þessar ofbeldismyndir skiptast í rauninni í nokkra þætti. Dæmi: Brjálaður maður gengur laus og drepur fjölda manns eða þá að hópur manna fremur voðaverk, nauðgar konum, brennir hús og drepur fólk o.s.frv. og annað dæmi eru svo „framtíðarmyndir" svokallaðar þar sem menn deyða fólk eins og dýr og skjóta það sér til skemmtunar. Og enn annað dæmi eru myndir þar sem veirur stækka inni í fólki og tæta það í sundur á ögeðslegasta máta og fleira mætti nefna sem sýnir að það eru ákveðnar tegundir af þessum myndum." — 67titlar voru teknir úr umferð og blöðin greina frá að alls hafi safnast um 500 spólur á landinu. Bendir ekkiþessi fjöldi einmitt til þess að það sé töluverð eftirsókn eftir þess- um myndum? „Mér er ekki kunnugt um hversu margar spólur voru teknar en ég held að það hafí ekki verið mikil ef tirsókn eftir þessum mynd- um. Þær myndbandaleigur sem hafa haft samband við okkur segja að það sé mjög lítill notendahópur sem tekur þessar myndir og kvikmyndahdsaeigendur segja að það sé hætt að framleiða svona myndir, þær gangi ekki lengur í bíó, nú og svo má líka líta á að þó þetta séu 500 spólur þá eru um 150 mynd- bandaleigur í landinu svo það væru þá ekki nemaþrjár myndir á hverja. Hinsvegar er þó töluverður munur á leigunum að þessu leyti. Sumar hafa boðið upp á nokkuð magn af of- beldismyndum á meðan aðrar eru með sára- fáar eða enga spólu." —Munur milli leiga segirðu, það vekur þá spurningu hvort ekki sé nokkuð harkalega gengið til verks að senda lögregluna með skyndilegum hœtti á allar myndbandateigur tandsins. Þessi nýja atvinnugrein hefur iegið undir miklu ámœli undanfarið fyrir grun- semdir um að þar þrífist svindl og svika- starfsemi afýmsu tagi og menn þá lagt allar leigur að jöfnu án þess að hafa kynnt sér hvort það eigi við rök að styðjast og þannig svert heita atvinnustétt. Myndbandarassía ykkqr virðist bera keim afþessu... „Ég er þessu ósammála. Þessi aðgerð er réttlát gagnvart öllum því við höfum lýst því yfir að við teljum að þessar leigur hafi ekki vérið að brjóta lög fram að þeim tíma er þeim var bírtur listinn yfir ólöglegu mynd- irnar. Ég lít heldur ekki svo á að það séu ein- göngu þjófar og ræningjar í þessari starfs- grein. Það er sjálfsagt misjafn sauður í mörgu fé þarna eins og annarstaðar en það er þó Ijóst, og þar er við löggjafann að sakast, að til að setja á stofn myndbandaleigu þarf ekki að skrá fyrirtækið eins og um venjulega verslun væri að ræða, þannig að þetta býður allt upp á vissa tortryggni. Liður í ferð lög- reglunnar á mánudaginn var svo að afla upp- lýsinga um allar leigurnar. Við hefðum t.d. ekki getað sent bannlistann á allar leigur 5 landinu því við vissum ekki um tilvist þeirra allra." — Hverjir sitja nú í Kvikmyndaeftirlitinu? „Auk mín eru það Auður Eydal kennari, Erling Ólafsson kennari, Guðrún Birgisdóttir fjölmiðlafræðingur, Heíga Þórðardóttir fé- lagsráðgjafi og Jðn Á. Gissurarson fyrrv. skólastjóri." —Það er enginn kvikmyndasérfrœðingur í Kvikmyndaeftirlitinu. Vœri það ekki eðlilegt? „Það er fjölmiðlafræðingur hér og eins mættí spyrja hvort hér ætti ekki að sitja geð- læknír, fulltrúi úr hópi neytenda as.frv.Þessi nefnd er skipuð til 5 ára eftir tilnefningu Barnaverndarráðs en ég get nef nt að það eru margir sem hafa sóst eftir að sitja í nefndinni. Það hafa margir hringt og spurt hvort ekki sé laus staða í nefndinni." — / lögunum segir að bannið taki ekkitil kvikmynda þegar ofbeldið er taliö eiga rétt á sér vegna upplýsingagildis eða listrœns gild- is. Hvernig farið þið að því að greina þarna á milli? Er aldrei álitamál um það? „Eflaust er túlkun manna misjöfn á þessu og það hafa of t risið upp deilur um það á liðn- um árum varðandi eínstakar myndir. Það hefur þó aðeins í eitt skipti komið fyrir hér að við höfum tekið mynd til umf jðllunar sem álitamál var um hvað þetta varðar og við gáf- um okkar leyfi fyrir að hún yrði sýnd." — Eruð þið hœf til að greina í sundur þær ofbeldismyndir sem skat banna og þœr sem óhœtt er að sýna fólki? „Það er ekkí okkar að svara því. Hínsvegar má spyrja hvort hægt sé að greina þarna á milli. Tiífellið er að víð höfum ekki lent í neinum vafa því það er rojög mikill munur á þessum myndum. Annarsvegar eru t.d. myndir með miklum söguþræði, þrUlerar, hinsvegar eru svo myndir þar sem söguþráð- urinn er ákaflega einf aldur og það er sérstak- lega sóst eftir því að sýna ofbeldi, misþyrm- ingar og manndráp á mjög nákvæman hátt, það getur verið meginefni myndarinnar. Maður sér eiginlega strax á myndinni hvern- ig hún er." —Ab lokum: Horfírbu á vídeó í frístund- um? Eða gefast kannski engar fristundir frá eftirlitinu? „Jú, það kemur fyrir að ég horfi á vídeo í frístundum."

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.