Alþýðublaðið - 13.03.1939, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 13.03.1939, Blaðsíða 3
MÁNXJDAG 13. MABl 1S39 ALÞÝÐUBLAÐfÐ ALÞÝÐUBLAÐIÐ RITSTJÓRI: F. R. VALDEMARSSON. í fjarveru hans: JÓNAS GUÐMUNDSSON. AFGREIÐSLA: ALÞÝÐUHÚSINU (Inngangur frá Hverfisgötu). SÍMAR: 4900: Afgreiðsla, aUgíýsirigar. 4901: Ritstjórn (innl. fréttir). 4902: Ritstjóri. 4903: V. S. Vilhjálms (heima). 1196: Jónas Guðrnunds. heima. 4905: Albýðuprentsmiðjan. 4906: Afgreiðsla. ALÞÝÐUPRENTSMIÐJAN „Öll Reykja- vík hlær". GiEIN sú, sem Alþýðublaðið birti á laugardaginn um leikaraskap kommúnista hér í sambandi við það umtal, sem verið hefir uppi um lántöku er- lendis, hefir vakið mikla at- hygli. Var þar svo greinilega sýnt fram á loddaraháttinn, sem kommúnistaflokkurinn hefir sýnt í sambandi við þessa lántökuviðræðu, að flokkurinn er nú orðinn að ahnénnu at- hlægi um allan bæ. Allir sjá nú, að hann er að reyna að eigna sér hugmyndir, sem ensk- ur maður hefir slegið fram í bréfi til venzlamánris síns hér í bænum ög síðari er keþprtvlS í blaði flokksins að bera frairi sem „tillögur" frá kommúnist- xim brot úr samtölum, sem Eng- lendingamir hafa átt-við r&is- stjórnina. Óg varla mun hláturinn ráinnka er menn hafa lesið laugardagsblað „Þjóðviljans", en þar segir: „Svo fór að ríkisstjórnin tók -:'i bendingar Héðins til greina(!l) og hóf athuganir í málinu eins og ráðlagt(H) var í Þjóðviljagreininni. Enri fremur var horfið að; því ráði að fela Vilhjálmi Þór samn- ingaumleitanir, en það hafði éinnig verið ráðlagt í ÞjóðV vUjanum(!!)." . Það jþarf svo sem ékki áð efá hvejrjum það er að þakka, ef a| þéssari lántöku verður. 1 eiriu og öllu fóru þeir menn, séni með fjármál þjóðarinnar fára ,eftir yjráðleggingum" Þjéðviljans, og þegar það er gert er riú víst ekki hætta á að illa takist iil með málefnin. Hitt hlýfur að vera öllu leiðinlegra fyrjr Þjóðviljann, að menn vita þáð nú orðið, að allar „ráðlegg- ingámar" eru komnar frá öðr- um én honum og þeim, sem að honum standa. Sumar „ráð- leggingarnar" eru enskar, en aðrar ættaðar ofan úr stjórn- arráðinú. Á laugardaginn hefir Þjóðviljinn líka hreint ekkert til áð „ráðleggja" lengur af því Englendingarnir eru farnir af landi burt, og ekkert heyrist annars staðar frá. Ráðlegginga-skrifstofif Þjóð- viljans vantar sýnilega orðið vérkefni, og væri það því hreint gustukaverk ef einhver göð- h j artaður maður vildi lána þeim eitthvað til að ráðléggja ríkisistjórninni næstu daga, því alveg er ótækt að ráðlegginga- starfsemin leggist alveg niður. „Öll Reykjavík hlær" segir Bjarni Björnsson, er hann aug- lýsir skemmtanir sínar, en nú hefir Bjarni eignazt skæðan keppinaut þar sem er Þjóðvilj- inn. Hann hefir a, m, k. í þetta sinn komaiðalM Reýkjavík til Berklaskoðun á ðUum íslenzkum sjómðnnum. Fjórar skipshafnir á Eimskípafélags- skipunum hafa þegar verið skoðaðar. .-------------1—? —. m kemor rððin að toDarasjðmðmunnm. SIGURÐUR SIGURÐS- SON berklayfirlæknir skýrir frá því í grein í síð- asta tölublaði Ægis, að berklaskoðun eigi að fara fram á sjómannastéttinni. Er tílgangurinn að slík skoð- un fari fram einu sinni á ári hverju. Hafa þegar verið rann- sakaðar nokkrar skipshafnir á skipum Eimskipafélagsiús. Nú kemur röðin að togaraskips- höfnunum og síðan að sMps- höfnum síldveiðiskipanna. Uitn þetta mál segir Sigiurour Sigurosison anlniaítis i gneiin' siimní: „Berklaveikin er eú'viarlegi'ar &jukdomiur fyrir istenzku sjó- maninastéttíina. Áriega sýkjasit eigi s,vo fáir sjdinenin af berkla- veikí, og af pvi, pr aið ofam gnein- ir, er aiuftsæ sá hætta, er liggur í þvií, ao tmenin imieö sjnitandi berklaveik! s,tiarfi um boro í isíklp- tem, án þe&s aíi þeir sjjálfir vití uim s^ukdom isimn, hvaið þá helldur samstarfsimenin þeiana. I skipiuin- wm ©ru þitangsli iMkil, andrums- loftið óheilnæmt umdir þiljum, viinna oftest erfið og-Util itaglai á að hlaej a - að i þeim loddaráleik, sem hann hefir verið að sýna undanfarna daga og vel má svo fara ef áframhald yerður á þessu, að hann „slái Bjarna ut". >:V;.:.f'¦;";" -:,v'.-' Það hlýtur áð vera léiðirilegt þegar vsvoná tek§t til fyrir mönnum með.þau málefni, sem ákveðið er að hafa fyrir kosn- ingabeitu, að allur flokkurinn, óg þó serstaklega foririgjar hans, skuli verða til almenns athlœgis og það skuli koma svona greinilega í ljós, hve dæmalaust ófrjór og umkomu- láus þessi flokkur er og állir, serii áð honum standa. hvild og inæöi, ,a& minsta kosti 0ft á tféium. Er því eigi að furða, þóit' berk'laveikin fininii hiinin góða |arðveg og bíeiðisí út fyrr en varir i sllku umhverfi. Á þes&U ári mun verða neynt að hef jast handa og r&ntgeniskoða sem flesta af íslenzku sjómönnr Hnum í pví skyni að Btemtma stigu fyiir úthæiðsilu berklavéiki inmar rneðal þeirra. Er til. þess: œitlast, að .shk ramnsokn fairi fraom einusinrii á M hverfu.Hafa þeg- ar fjórar skipshafnír af Eímskipa- félagsskipunium verið mnjnsakað- ar á þemnBin hátt. Mun þvi maest verða byrjaið á togaraisMpshöfn- unlum og siðar á skipshöfníunni sildveiðiiskipa og ainmara skipa, eftir þvi sem tími viwsit til og föng verða á. Vemti ég þesls, að þegar á nœsía ári geti verið við- unainlegt skipulag á rainrasiókinium þesisiam. • En af íslenzbu sjómöawuinfuim er þess vænzt, að þeír skilji nauð- syn þessa máls og taki hinlum' fyrirhiuguðiu raninsókiniuim eimis og til þeirra er stofnað. Ao þeir eininig leyni af fremsifca megni að hafa avalt opin auguo' fyrir þelrri haíttiu, ier berklaveikín kaiMi að hafai i för með sér, bæði gagnvart þeim sjálfum og öðrum, 0g Jeiiti því þegair í steið tíl lækn- isi. er min-s'ti grunuf teikur á því, að berkláveiki sé kömin Upp í skipi þeirra. Með sJiteu samsíáirfi s'lómanma og iækna ér þaið trú mto og sarmfæriing, aið-- takast megi að stemima stigu fyrir út- bxeiðsliu berMaveiMrmaír: meðal hininar islenzku sjómaranaistéttar." Bausnarlipg gjöf. Skíðadeilid Iþröttafélags Reykja vítour hefir borist a^ð gjöf til byggíngar á fimskri gufuþaiðsitoíiu eiitt þúsurwi króintur frá Siguröi OuðimunidiSisyini kiæðskera. Arbök Norræna fé- lagsins er komín. Merkileg bók og skemtileg. ÞAÐ þykir alltaf tíðindum sæta meðal hinna mörgu þúsunda, sem sMpa Nonræna félagið úin öll Norðurlönd, þeg- ar árbdk félagsins, Nordens Kalender kemur út. Og nú er ÁTbófem :fyrir yfir- stamdairMÍi ár Icorrán, jaifn vömduð að öllum frágaingi og altaff áður, feill af ágætum greómum um Norðurlönd og samstarf þeicra, kvæðum og myndum. Paran4g vininur Noitræna félaigið eíniníg með utgáíu' Árbókariiniriar að þvi að auka samstiarf og samhygð meðal . Norðurlamda- búa. >: Árb&kin hefsít með kvæði eftir EmM Zilliacus, þá skrirar Richard Sandler, utainrMsmálaa-áðherra Svía um Norðurlönd. Halfdain W. Fneihow skrifar um Norðuilönd og æskulýðÍMn, Chr. H. Olesen skrifar um nýjar leiðir í ferða- marnnalfíi á Norðlurlöndum, Gösta Bergmam skrifair um' samviiunu Nörðterlandabua í máli og menin- ingu. P. W. Hdberg yiMr fcveðju frá færeysiku þjöðlnni. August- Luindberg fonseti særasika verka- lýð&sambandsiinis skrifar Um verkaimanpaiskifti á Norðuriömd- um. Richard Magmúisson sOcrifar grein um Thorvaldsen og Norð- uriömtí, þá skrifar Leif östby um l&trænt stóryirki, Claes- Kraluts ritar um áfengi og tóbak á Norð- urlöndum, Svenri Dahl um nýja hiáskólabókaisaifmdíð í KaUpmaininö> hofn, Sigurd Christemsen ritar sðguma Ma'ðurimm, þá eru mymtíir ftiá Ekcnlamtíi, pá greim Ásgeirs Æsgehisísionar ten uppeMi og sköla á t'slamtíi. Onmi Okkonen ritaT um Helena Sehjerlbeck. fimiska mál- aramm og verk henmajr. Þá eru greimar um loðtíýrarækit í Noiegi, Limafjörðinm og ýmisJegt úr fé- lagslifi Norræma félagsinsi. PBtta er stórmerkileg bok, frðð- le^g og skemitíieg. Hiúm fæst hjá ritara féliagsins, Quðlaugi Rosen- kramz og koster 5 kr. fyrjr féliagai. Útbreiðið Alþýðublaðiðl ii i j u ji iiitif m&ii f ALÞÝÐUBLAÐINU IDAG byrja tvær nýjung- ar í Alþýðublaðinu, hin kunna ameríska skemmtisaga „Maðurinn, sem hvarf" og Æf- intýri H. C, Andersen. „Maðurinn, sem hvarf," er eins og áður hefir verið skýrt frá, samin af 6 kunnustu Boosevelt forseti. Hann átti hugmyndina að sögunni skemmtisagnahöfimdum Banda ríkjanna, eftirhugmynd Eoose- vélts forseta. Skrifa höfund- arnir sinn kaflann hver og er frá þessu skýrt í formálanum fyrir sögunni eftir rithöfiindinn Oursler, sem byrjarí dag. Þessi saga hefir birzt neðanjnáls í f jölda mörgum stórblöðum víða um heim og þótt afbragð, er allt af jafn stígandi í viðburðunum frá fyrstu og til síðustu blað- síðu. Roosevelt hafði lengi gengið með hugmyndina að þessari sögu — og á tímabili, áður en hann varð stjórnmála- maður og forseti Bandaríkj- anna hafði hann í hyggju að skrifa sjalfur söguna, en ekkert varð úr því og var það aðeins tilviljun, að aðrir tóku að sér húgmynd hans. Þykir Roose- velt mjög gaman að skemtisög- um og les þær sér til hvíldar, en það er kunnugt að fjölda margir menn, sem gegna arg- sömum störfum og erfiðum, — hvíla sig við lestur skemmti-. sagna. _, . , = Við efumst ekki um það, að þessi saga mun einnig falla ís lendingum vel í geð. Æfintýri H. C. Andersen em kunn og óþarfi að ræða meira um þau, en búið er. Við höf- um tryggt okkur einkarétt hér á landi á birtingu þeirra allra. Við byrjum með hinu ágæta æfintýri „Snjódrottningin," en. síðar komá hin hvért af öðru. Þessi æfintýri eru perlur í heimsbókmenntunum og eru' lesin jafnt af ungum sem göml- um. Vel geta þeir, sem vilja, klipt daglega úr blaðinu myndina, geymt hana og heft síðan sam* an, eftir að hvert æfintýri er búið, fengið sér stífan pappa og þá er kpmin góð bók, sem hægt er að geyma og líta.oft í sér til skemmtunar. BRÉF, (Frh. af 2. síðuO tíma á meðal heimili en einn til einn og hálfan klukkutímá.-— Auk þess verðum við aðætla okkur tíma til að hafa fata- skipti. Fjöldi húsmæðra héír sýnir lofsverða viðleitni í því að vilja koma sér og litlum börnum sínum út í sól að sumri tili Má það marka af því, hve mikið er af konum og krökkum bæði suður í Sk'érjafirði" og í Sundlaugunum og víðs vegar utan við bæinn, þegar gott veð ur er á suriirin. Eíí við konur höfum víst margrekið okkur á þá sorglegu staðreynd, að þeg- ar verkunum er lokið, og við komnar út, þá er sólin farin að lækka á lofti og allur bezti sól- baðstíriiinn útrunninn. Sé aftur klukkunni flýtt um tvo tíma, ljúkum við aðalstörfum dagsins — þegar sólin er í hádegisstað. Þetta er svo veigamikið atriði í heilsuvernd okkar og barna okkar, að geta baðað og notiS útivistar meðan sólargeislarnir eru áhrifaríkastir, að yið ættum að taka höndum saman um að reyna að koma þessu veKerðar- máli í framkvæmd. Soffía Ingvardóttir. VIÐ lif um nú á mikilmenna- öld, eða réttara sagt of- urmenria. Eða svo virðast marg- ir líta á. Hvað eru allir þessir einvaldsherrar annað en ofur- menni? . Það éru einvaldsherrar í Þýzkalandi, ítalíu, Rússlandi, Póllandi, Tyrklándi. Ungverja- landi, Grikklandi, Portúgal, Albaníu og mörgum ríkjum í Suður-Ameríku. Og hver ein- valdsherra virðist vera ofur- menni; höfðirigi ofúr-kynþátt- ar, ofur-ríkis. Einvaldufittn stjórnar, lýður- inn eltir. Hann sMpar, ög állir hlýiða. Hann einn veit alt, leyfir alt, bannar alt. Hann setur kyn- þættinum lög og vald ríkisins heyrir honum einum til; Ein- valdurinn er Hann, Mnn æðsti. í einræðisríkjunum er alt.líf fólksins sMpulagt, svo að jafri- vel einn skeggbroddúr riiá ekM vaxa í óleyfi á ktnnum karl- manna né hár á augnabrúnum kvenna, Allir menn, karlar og konuT, éru skyld að vera á einu máli. Eitt er nauðsynlegt, að allir sajméinist einum rómi í innijálgum fagnaðarópum: „Heil Hitler!" „Ducé, Duce!" ,^«ðir StalínJ" í raun og veru er það svo, að í mestum hluta heimsins eru mennirnir ekki lengur einstak- lingar. Þeir hafa gerzt aðeins Umir á sámeiginlegum hkama kynþáttarins, sjálfsvitundar- lausir hMtar úr ríkkvélinni. Þegar á alt er litið virðist til- veran öll í einræðisríkjunum bera einhvern keim af þeim tómleika og tilkomuleysi, sem hvílir yíir skemtistað á sunnu- dagsmórgni í hráslagarigningu, þegar engin sál sést á ferli. Eina tilbreytnin eru fangabúðirnar í Þýzkalaridi, útlegðareyjar ítala í Miðjarðarhafi eða fanganý- tendur Rússa á freðmýrum Si- beríu auk aftökuskothríða við hátíðleg tækifæri. Stundum er þó reynt að dubba upp á eymdina með stór- fenglegum hersýningum, fjölda skruðgöngum, glæsilegum ein- kennisbúningum, og öðru hvoru heldur ofurmennið sjálft margra klukkustunda langar útyarpsræður. Ef Marsbúi kæmi snögga ferð í heimsókn til Róm eða Berlín, gæti hann haldið að þessi kyn- þáttardýrkun og kynþáttarfor úigi væri eittiivað flunkunýtt. In vér vitum að svo er ekM- Vér vitum að slíkt hefir áður tíðkast meðal mannanna. Að vísu ekM síðustu áraþús- undirnar. Þetta átti sér stað áð- ur en saga menningar vorrar hófst. þegar maðurinn gat naumast talist maður, heldur manndýr, náskylt hinum æðri öpum. Nú vita allir, að apar eru fjarlægir ættingjar mannanna. Sé svo að heimurinn sé nú á dögum auðugur að ofur- mennum, þá var ekki síður gnótt af ofur-öpum í gamla daga. Fyrbr um það bil milljón ára var ein hliðargrein af apa- kynstofninum að þróast, ofur- hægt, óendanlega hægfara hænufetum, yfbr í nýja tegund. Loksms, fyrir unl það bil 200- 000 árum síðan, varð hún að mannskepnu með ýmsum apa- einkennum að visu. En það var mannskepna, sem gat gengið upprétt, hugsað og talað. í þessu rökkri fortíðarinnar var þróun apamannsins til manns að þokast áleiðis víðs- vegar um jörðina. Hér og hvar hafa í fornum jarðlögum fund- ist steinrunnm bein er sanna þetta. Austur á Java í Indlands- eyjum hafa fundist slíkar leifar af mannskepnu, sem var komin svo langt í þróuninni, að hún var rófulaus, gat gengið upp- rétt og að lfkindum bablað eitt- hvert undarlegt mál. Javamaðurínn hefir verið meðal hinna efnilegri af for- feðrum vorum. Þeir voru fé- lagslyndir, lifðu í smáhópiun, sem skiftust eftir kynþáttum. Allir höfðu þeir lurka og grjót að vopnum. En innrætið og út- litið var ekki frýnilegt, og hvað eftir öðru, og líklega þættu þeir Htt samkvæmishæfir á nú- tímavísu. Nýlega fannst í Suður-Af- ríku bemagrind úr apamanni í helli einum. Þegar hellirinn var rannsakaður nánar, fannst þar ein tönn úr mannskepnu, sem taUn er að vera um 200.000 ára gömul. Sennilega var þetta dýrmætasta tönnin í heiminum, því að hún var úr manntegund einni, sem verið hef ir einskonar milliliður milli manna og apa- manna, forfeðra mannkynsms. , Merkilegar ályktanir má draga af rannsóknum, sem gerðar hafa verið í sambandi við slíka fornleifafundi á fé- lagslífi og lifnaðarháttum apa- manna. Samfélag þeirra virðist í mörgu hafa verið sMpulagt á h'kan veg og gerist í einræðis- ríkjunum nú á dögum. í raun og veru má lesa í félagsháttum apamanna sögu hins fyrsta og frumstæða einræðisskipulags á jörðunni. Samfélag apamanna var gegn sýrt af samskonar f jandskap til alls og allra s«m utan kynþátt- arins voru, eins og glynaur í gífurmælum einvaldsherranna nú á dögum. Það var sama miskunnarlausa kúgunin til þess að fylgja viðteknum venj- um, til þess að elta alltaf for- ingjann. Það var sama hatrið og ofbeldið gegn einstaklingum af >¦¦ öðrum kynþætti, ¦> sem til þeirra hafði villst. Og alveg eins og í einræðisríkjunum fylgdu apamennirnir í auðmjúkri und- irgefni foringjanum, sem hæst gat öskrað og bezt hafði bar- efhð. Þessir ættfeður mannkyrisins höfðu af engu meira yndi éri að skreyta sig. Þeir hengdu um hálsinn allskonar blómviðjar og vafningsjurtir, útskorin bein og marglitá steina. Og þegar þeir höfðu skreytt sig, fylktu þeir liði og gengu í skrúðgöngu með alls konar tilburðum og ýmiskonar látæði og göngulagi, fyrst hægt og hátignárlega Og síðan var tiplað og hoppað. Einkennisbúningur, hana- gangur og fjöldaskrúðgöngur i eru því ekki neitt nýtízku upp- átæki eins og ýmsir halda. Apa- mennirnir höfðu hinar mestu mætur á öllu þessu. ÖU ríki í Evrópu vígbúast nú hvert í kapp við annað af meiri áfergju en nokkru smni fyrr. Lýðræðisríkin eru knúin til þess að reyna að standa ein- ^" FA.«-fc«fö|u;>.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.