Alþýðublaðið - 18.09.1939, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 18.09.1939, Blaðsíða 2
MANUDAGUR 18. SEPT. 1939. M.Þ?©UÉ£LAÖf© Svaeirnir. Þau voru komin langt frá landi, þegar Lísa vaknaði. Við hlið hennar lá grein, hlaðin ilmsætum berjum. ¦¦ : ¦¦ ¦¦¦¦¦¦¦¦¦ v.' ¦ ¦ ¦¦'¦¦ ¦¦ '¦ ¦ .¦.'.¦.¦.¦¦.-.¦...'.' iv Karl ísfeld: Yngsti bróðirinn hafði náð í þessa grein og lagt niður hjá henni. Hún brosti til hans, því að hún þóttist þekkja, að það væri hann, sem flaug yfir henni og skýldi henni með vængjum sínum. — Þeir flugu svo hátt, að fyrsta skipið, sem þau sáu, virtist eins og lítill máfur. Stórt ský var á bak við þau, og þar sá Lísa spegilmynd af sér og hinum ellefu svönum. 9HS w^^E SSHE^ffi SSðastllöið miðvikudagskvöld, var fimleika flokkum Ármanns, þeim semfóru á Lingiaden, haldið samsœti i Oddfellowhúsinu. Forseti I. S. í. Ð&n. G. Waage þakkaði Ármanni og þátttakendum fyrir hina á- gætu fðr og afhenti þeim I. S. í. merki til rninja um hana. For- maður Ármanns þakkaði kennara félagsins og fimleikaf lokkunum fyrir félagsins hönd, og færði hverjum einum áletraöan bikar til minja um þessa ágætu för, enn fremur færði hann þeim stúlkum og kennara sem tóku þátt í Nöregs förjnlni í fyrra f ag- urlega gerða smá platta. Þá töl- uðu Jón Þorsteinsson íþrótta- kennari, Guðm. Kr. Gu&munds- son og Sigurður Nordahl, og var gerður gó&ur rómur að ræð- um þeirra. Að samsætinu loiknu var stiginn dans til kl. iy2. Guðmundur Kamban rithðfundwr hefir lokið við að semja nýtt leikrit, og hefir það pegar verið tekið upp til leiks á komungalega leikhúsinu í .Kiaup mannahöfn. Leikritið heitir á dönsku „De tusind Mil". Leikrit- iiö gerist í einni af höfuðborgum Nor&urlandanna. F.O. Póstferðir á morgun. Frá Reykjavík: Mosfellssveiiar-, Kjalarness-, Kjósar-, Ölfuss- og Fióapóstar, Þingvellir, Þrasta- Iundur, Hafnarfjörður, Borgarnes, jAk'ranes, Norðanpóstur, Dala- sýslupóstur, Barðastrandapóstur, Meðallands- og Kirkjubæjar'- klausturspóstar, Grímsness- og Biskupstungnapóstar, Til Reykja- víkur; Mosfellssveitar-, Kjalar- nsss-, Kjósar-, Reykjaness-, ölf- uss- og Flóapóstar, Þingvellir, Þrastalundur, Hafnarfjörður, Austanpóstur, Borgarnes, Akra- nes, Norðanpóstar, Stykkishólms- póstur. Ræðismannsskrifstofa Dana í Danzig ráðleggur dönskum og íslenzkum verzlunarhúsum, sem eiga ógreiddar vörur, sem þegar bafa verið sendar til Gdynia, að skýra ræðismannsskrifstofunni í Danzig sem fyrst frá öllum mála- vöxtum. F.O. Útbreiðið Alþýðublaðið! Bi sðpr Mrls Bergssonar UNDANFARNA tvo áratugi hefir maður í dularklæðum við og við kveðið sér hljóðs á rithöfundaþingi þjéðarinnar. — Hann er mjög yfirlætislaus, sem sézt bezt á því, að lengi fram eftir var það á aðeins mjög fárra manna vitorði, hver maðurinn vmv í iraun og veru. Hann skrifaði smásögur í tímarit undir dul- nefninu Þórir Bergsson, en nú er svo komið, að margir íslenzkir bókalesendur vita, að í hinni litlu borgaralegu veröld Reykjavíkur heitir höfundurinn Porsteinn Jónsson og sést á hverjum virk- jum (degi i sölum Landsbankans, þar sem hann reiknar vexti af lánum ðhamingjusamra víxil- skuldara. Þórir Bergsson, alías Þorsteinn Jónsson, hefir nú safnað saman sögum sínum í eina heild og birt ailmenningi og látið flfðta með Sfögur, sem ekki hafa áður birzt. ísafoldarprentsmiðja hefir gefið bókina út af venjulegum smekk og myndarskap. Það er ekki að öllu leyti rétt- nefni að kalla pessa bók Sögur, því að sumar „sögurnar" eru niiklu fremur ritgerðir, essays, og sumar ritgerðar-sögur, essay- stories. En auðvitað þurfa þær ekki að vera verri bðkmenntir fyrir það. Fá fyrirbæri tilverunnar eru svo lítílfjörleg, að Þórir Bergs- son sjái þar ekki efni í frásogu, og er það strax einkenni góðs rit- hðfundar, sem er glöggskyggni nauðsynleg. Þess bera vott sög- urnar Brosið, Fífillinn og Menn- irnir og steinninn. Ef til vill sikilja sumar sögurnar ekkr mikið eftir hjá lesandanum, en þáð mun sennilega oftar vera lesand- anum að kenna en höfundinum. Lesandinn verður nefnilega strax að gera sér það Ijóst, að Þórir Bergsson hvíslar, en hrópar ekki, og verður' því lesandinn, að leggja hlustír við. Sumar sðgurn- ar skilja eftir hjá manni ugg- vænan hroll, svo sem sagan Sigga-Gunna. Þær eru þrungnar siðferðilegri alvöru. Þórir Bergs- son hlær sjaldan, en þegar hann hlær, þá er það dimmur hlátur. Stökkið er óvenju vel samin saga, gerð eftir flestum ströng- ustu kröfum, sem gerðar eru um byggingu smásögu. Það er við- burður, sem sést í andartaks- leiftri, með fáum, skýrt mörkuð- um, ljóslifandi persónum, hver þeirra segir aðeins örfáar setn- ingar, en nóg til þess, að lesand- inn sér inn í innsta hugskot hverrar persðnu, sviðið þröngt, eins og bezt þykir fara í' smá- sögu, aðeins baðstofa og bæjar- dyr og lesandanum gefinn grunur Um, hvað gerist utan sviðsins, í nístandi bálviðrisógn íslenzkrar '"sikammdegisnætur. Svo nemur maður staðar við söguna Slys i Giljareitum og les hana aftur. Því að allt í einu er Þórir Bergsson farinn að láta stóra at- burði gerast í sögu, Og ennþá hefir hann lag á þvi að þjappa efninu saman, teikna heilsteypta mynd með örfáum strikum. Bréf úr myrkri er ritgerðarsaga, vel stíluð. Paradís er ritgerð, og að lokum er gamansöm alvörusaga, eða alvarleg gamansaga, sem heitir Þjóðhetja. Sú saga gerist í Skotlandi og er því í rauninni Skotasaga, ein áf þeim fáu, sem eru ekki á kostnað Skota. Hún minnir mig án þess að hún sé svo sérlega lík, á aðra Skotasðgu, sem ekki er heldur á kostnað Skota: Ame- rikumaður ætlar að komast að fanniðasölu og fcaupa farmiða með járnbrautarlest. Hann vill láta allt ganjga með amerískum hraða, en á undan bonum er Skoti og er lengi að prútta um verðið við farmiðasalann. Loks gefst Skotinn upp, víkur sér til hliðar og fer að telja auraha, sem hann fékk til baka. Þá segir Amerikumaðurinn: — Mikið eruð þíð svifaseinir, Skotarnir. Það tekur lengri tíma að afgreiða einn Skota en þrjá Ameríkumenn. — Sama sög&u Þ|óðverjar í heimstyrjöldinni, svaraði Skot- inn og hélt áfram að telja aurana sína. Líkt fór um Jonna Allison, skozku þjöðhetjuina í sogu Þóris Bergssonar, Þjóðverjum gekk illa að afgreiða hann, en þeim tókst það nú samt. Jonni Allison var hinn mesti hrakfallabálkur og olnbogabarn, en hann gat samt dáið fyrir heimsmenning- una, enda þótt hann hefði valbrá og kartnö|gl á tveim fingrum. Þórir Bergsson virðist sikrifa af innri þörf; hann virðist eiga í ríkum mæli þann lífstrega, sem íHl sönn list er sprottin af. En hann pr stundum of viðkvæmur. Hann virðist lækna andlegar þjáningar sínar með því að skrifa Um þær, skrifa þær frá sér. Á þann hátt verða til góðir höf- undar, en afburðahöfundar eru þeir einir, sem hafa farið^ í gegn um hreinsunareld allra mann- legra þjáninga og koma þaðan sem skír og harður málmur. Karl Isfeld. Hvað segja aarsbir verkamenn nn vin- attnHUlersogStalins ¦JYJÓÐVILJINN var fyrir *^ nokkru að vitna í Arbeiderbladet, aðalmálgagn norska Alþýðuflokksins, til fram- dráttar vináttusáttmálanum milli Hitlers og Stalins. í Arbeiderbiað inu 2. sept. 1939, 3. síðu fyrsta öálki í leiðara stendur eftirfar- andi: • „Sú afstaða, sem Sovétríkin hafa tekið er ekki einu sinni hlut- leysi- Sovétríkin hafa gert ekki- érásar- og vináttusamning viö Hitler. Ef það hefði, eftir hinn neikvæða árangur af samkomu- lagstilraununum við Vesturveld- in, dregið sig til baka og verið hlutlaust, hefði það verið skilj- arilegt. En það er þetta jákvæða ¥þor Stalins, að hann á þessum erfiðu tímum og á þessari sögu- legu stundu, tekur afstöðu með érásarmanninum, með Hitler, sem fer bæði það sorgtega og ámælis- 'terða. Strax eftir undirskrift þýzk-Tússneska samningsins kom árásin á Pólland^ Án þessarar tryggingar og bakhjarls er ótrú- legt að Hitler og hans nánustu samstarfsmenn hefðu þorað að feggja út í styrjöld". SkilafStin úr FatabAoinni. !5S! NORDHOFF og JAMES NORMAN HALL: m Upprelsnln á Bounfy. 72„ Karl ísfeíd isl@mx.kaUi. ( London, 2. apríl 1790. „Heiðraða frú! Ég hefi í dag móttekið bréf yðar og hefi mikla samúð með yður, þar eð ég skil vel hinn beizka harm yðar vegna fram, komu sonar yðar, Rogers Byam. Þorparaskapur hans er fyrir neðan allar hellur, en enda þótt böl yðar sé mikið, vona ég, að þér látið ekki glöp hans fá of mikið á yður. Ég hygg, að hann hafi, ásamt uppreisnarmönnunum, farið til Otaheiti. Virðingarfyllst, •:: William Bligh." Ég fór aftur til hins dimma klefa í öðru skapi en þegar ég var sóttur þangað. Þegar ég gekk um miðþiljurnar, leit ég út um glugga, sá Matawai-flóann og bátana. Þá gat ég vel skilið, hvers virði frelsið var. Ég reyndr ekki að gera neina áætlun um það, hversu langt yrði, þangað til ég fengið frelsið. XVI. PANGAKLEFINN Á PANDORA. Morguninn eftir var komið með tvö ljós í viðbót, og klef- inn var þveginn í fyrsta skipti, frá því við komum. Það var komið með fötu fulla af sjó inn til okkar og við fengum að þvo okkur í framan og um hendurnar. Við vorum orðnir hræðilega óhreinir, og við spurðum bátsmanninn, hvort við gætum ekki fengið að baða okkur. — Ég hefi fengið skipun um að láta ykkur fá eina fötu af vatni og ekki meira, sagði hann. — Flýtið ykkur, því að bráðúm kemur skipstjórinn. Við höfðum aðeins fengið tíma til að skola framan úr okk- ur það mesta, þegar Edwards skipstjóri kom og í fylgd með honum var Parkins liðsforingi. Bátsmaðurinn hrópaði: Fang- ar, standið rétt! Við stóðum á fætur, og Edwards horfði í kringum sig í klefanum og leit því næst á okkur fangana. Óþefurinn var hræðilegur þarna niðri, og við vorum kóf- sveittir og óhreinir. Á útliti hinna fanganna sá ég, hvernig ég myndi líta út sjálfur. Ég hafði ætlað mér að mótmæla því, að við værum læstir inni í þessum daunilla klefa, en þar sem ég hélt, að Edwards myndi sjá, hvernig umhorfs var, hætti ég við það. Edwards sneri sér að bátsmanninum. — Skipið þeim að rétta fram hendurnar, sagði hann. — Fangar, réttið fram hendurnar! Við hlýddum, og Edwards rannsakaði hlekkina á höndum okkar og fótum. Það vildi svo til, að hlekkirnir sátu laust á höndum Stewarts. Edwards tók eftir þessu. — Herra Parkins! Sjáið um, að ryðmeistarinn rannsaki þessa hlekki, sagði hann. —¦ Ég læt hann ábyrgjast, að fang- arnir sleppi ekki. — Ég skal sjá um þetta, skipstjóri, svaraði Parkins. Edwards stóð kyrr og horfði á stundarkorn. — Segið föngunum, að eftirleiðis megi þeir tala saman. En eitt verða þeir að athuga. Þeir mega aðeins tala ensku. Ef þeir segja eitt einasta orð á máli Tahitibúa, fá þeir ekki fram- ar að tala saman. Allan tímann vorum við undir eftirliti Parkins. Ég hafði mikla andúð á manninum. Hann var lágur maður vexti, þrek- inn og kafloðinn. Hann var sambrýndur og mjög þungur á brúnina. Drættirnir í andliti hans voru mjög grimmdarlegir, og við vorum ekki lengi að kynnast skapgerð þess manns, sem hafði okkur fullkomlega á valdi sínu. Hingað tíl hafði grimmd hans komið fram í ýmsum smámunum, en nú hafði Edwards skipstjóri gefið honum umboð til þess að herða eftir- litið. Skipstjórinn var ekki fyrr farinn en Parkins fór sjálf- ur að athuga hlekkina. Hann byrjaði á Stewart, skipaði hon- um að leggjast á bakið og rétta fram hendurnar. Hann greip í hlekkina, sem festir voru við handjárnin, steig ofan á brjóst- ið á Stewart og togaði af öllum kröftum, þar til honum loks heppnaðist að ná handjárnunum af honum. Meðan á þessu stóð svipti hann húðinni af höndunum á Stewart. Þegar hand- járnin skruppu fram of höndunum, var Parkins nærri því dottinn á b'akið. í bræði sinni gleymdi Stewart umhverfi sínu. Hann stökk á fætur, og ef Parkins hefði verið í höggfæri við hann, hefði Stewart án efa slegið hann niður. — Fyrirlitlegi þorpari hvæsti hann út úr sér. — Og þér kallið yður yfirmann. Parkins hafði háa, mjúka rödd, sem var nærri því kvenleg og var í fullkominni mótsögn við vöxt hans. — Hvað sögðuð þér? spurði hann. — Segið það eínu sinni enn. —i Ég kallaði yður fyrirlitlegan þorpara, sagði Stewart, —¦ og það er það, sem þér eruð. Hann stóð svo nálægt Parkins sem hann gat fyrir járnun- um. Liðsforinginn gætti þess að koma ekki í höggfæri við hann. — Þessa skuluð þér iðrast. Ég lofa yður því, að þér skuluð iðrast þessara orða, áður en þér verðið hengdur. Ég yeit ekki, hvort hann hefir hugsað sér að reyna járnin á okkur hinum á sama hátt. En ég var ákveðinn í því að láta hann ekki^ reyna járnin á mér á þennan hátt, en í sama bili kom ryðmeistarinn og Parkins skipaði honum að rann-

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.