Alþýðublaðið - 02.10.1939, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 02.10.1939, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: F. R. VALÐEMARSSON UTGEFANDI: ALÞYDUFLOKKURINN XX. ÁRGANGUR MÁNUDAGUR 2. OKT. 1939. 226. TÖLUBLAÐ Rússar ætla aS kúga Ftaudand og LetOand á sania hátt ®g Eístland Utanríkisráðherra Lettiands hefir fengið boð nm mæta fyrir sovétstjórninni í Moskva í dag. Strii brtaði Mar Mltler flli, en endar ekki fyrr en Bretum og Frðkkum sýnlst ----------------•----;------------ Ghnr ehlll svarar f riðartali Hitler s LONDON í morgun. FÚ. Wflotamálaráðherra Breta INSTON CHURCHILL ílutti skörulega útvarpsræðu í gærkveldi og gerði að umtals- ' efni friðartillögur Hitlers. Er- indi sitt nefndi Churchill: „Fyrsti mánuður styrjaldarinn- ar" — og var hann mjög skor- inorður. Stríðið byrjaði, þegar Hitler vildi, að það byrjaði, sagði Churchill, en það mundi enda, þegar Bretland og Frakkland hefði sannfærst um, að Hitler hefði fengið hæfilega ráðningu. Og sigurinn gæti ekki fyrr tal- izt unninn, en Hitler og menn hans hefðu misst tökin á þýzku þjóðinni. Af þeim 85 milljónum manna, sem Þjóðverjasr ráða yfir, em 16 milljónir Tékkar, Slóvakar og Austurríkismenn, sem allir haía risið upp gegn nazistum, en er haldi'ð niðri með valdi. Hinum megin eru 85 milljónir Frakka og Breta, sem njóta aðstoðar samveldislanda sinma og ný- lendna og samúðar og siðferði- legs stuðnings Indverja. Vér trú- um því, sagði Churchill, að vér njótum og séum verðugir veí- vildar og virðingar flestra þjóða heims, og fyrst og fremst Bamda- ríkajamanna. Um styrjiöldina sjálfa fyrsta mánuðinn sagði hann, að hann vildi leggja áherzlu á 3 höfwð- atriði: I fyrsta lagi, að tvö stórveldi hefðu gert fflnrás í Pólland og herir peirra vaðið yfir landið, en hin hetjulega vörn pólsku þj'óðar- innar hefði sýnt, að hún ætti sér ódauðlega þjóöarsál. Pólska þjóðin er sem klettur, sem á eftir að gnæfa upp úr brimrótinu' á ný, sagði hann. Annað höfuðatriðið, sem. hann vjldi leggja áherzlu á, væri það, a'ð rússneska stjórnin fylgdi eig- inhagsmunastefnu af köldu blóði. Vér hefðum getað óskað þess, sagði Churchill, að rússneski her- inn hefði veitt Pólverjum lið, i stað þess að honum hefði verið skipað gegn þeim, og einnig væri þess að geta, að Rússar hefðu hindrað framrás Þjóðverja til suðausturhluta álfunnar og Svartahafs. Bretar, Frakkar og Rússar e^ga í rauninni það sama áhugamál, a'ð Þjóðverjum tak- - ist ekki að láta styrjöldina ná til Balkánskagans. Frá fréttaritara Alþýðublaðsins. KHÖFN í morgun. AÐ þykir nú augljóst, að Sovét-Rússland ætli að nota sér ófriðinn vestur í Evrópu og vináttusamning sinn við Hitler til þess að leggja aftur undir sig þau lönd, sem veltu af sér oki Rússa í lok heimsstyrjaldarinnar. Eftir að Póllandi hefir verið skipt upp á milli Sovét- Rússlands og Þýzkalands, og Eistland verið kúgað til þess að þiggja rússneska vernd og þar með verið gert að rúss- neskri hjálendu á horð við verndarríki Hitlers, Slóvakíu, virðist röðin nú vera komin að Finnlandi og Lettlandi. Út- varpið í Moskva hefir sagt frá því, að sovétstjórnin muni innan skamms leggja fyrir stjórnir Finnlands og Lettlands uppkast að sams konar samningi og hún gerði við Eistland í vikunni sem leið. CHURCHILL. Enp brezku skipi sokfeí sinstu viku. Þriðja höfuðatriðið er, sagði Churchill, að þýzkum kafbátum hefir orðið æ minna ágengt með hyerjum deginum,sem liðið hefir, í sókn sinni gegn brezkum skip- Frh. á 4. sföu. Frégnir hafa borizt frá Lett- landi um það, að lettneski ut- anríkismálaráðherrann fari til Moskva í dag. Ákvörðun um þetta var tekin á stjórnarfundi í gær, en á þeim fundi gaf ut- anríkismálaráðherjrann skýrslu um sáttmála Sovét-Rússlands og Eistlands. Þessi sáttmáli hefði breytt svo mjög öllu við- horfi, að Lettland yrði að vinna að því, að taka til endurskoð- unar sambúð sína við nágrann- ana, einkanlega Rússa. Fregnir frá Eistlandi herma, að eistlenzki utanríkismálaráð- herrann hafi fært lettneska ut- anríkismálaráðherrunum boð um að koma til Moskva. Þá segir í fréttum frá Eist- landi, að 20 rússnesk herfylki !— sem verið hafa við landa- mæri Eistlands, hafi nú verið send til lettneskji landamær- anna, í Eistlandi eru menn þeirrar skoðunar, að nú sé röðin komin að Lettlandi, að gera sáttmála við Sovét-Rússland, svipaðan sáttmála Eistlendinga og Rússa, og Rússar fái einnig rét't- indi til þess að hafa flota- og flugstöðvar í Lettlandi, og auk- in réttindi til vöruflutninga yf- ir landið. Friartilboð Bitlers veríur birt einhvern næstn daga. —,—,-------------------------------- ^, ¦' ,;------------------------------------------------------- . . Utanríkismálaráðherra Mussolinis með i ráðum. M LONDON í morgun. FÚ. EÐAN franski herinn á vesturvígstöðvunum nálgast sniám saman. höfuðvirki Siegfriedlínunnar, er hvar- vetna um heim beðið með mikilli óþreyju eftir fréttum af viðræðum þeirra Hitlers ríkiskanzlara og Ciano greifa, ut- anríkismálaráðherra ftalíu, sem kom til Berlín í gær. Ríkisþing Þýzkalands hefir verið kallað saman í þess- ari viku til þess að hlýða á merkilegar yfirlýsingar frá rík- iskanzlaranum. Fregnir frá Berlín herma, að tilgangurinn með að kalla sam- an ríkisþingið í yfirstandandi viku, sé sá, að Hitler geri grein fyrir tillögum, sem hann ætlar fram að bera. Hitler ræddi þessar tillögur á fundi sínum á laugardagskvoldið með ráðherr- unum og helztu foringjum her- foringjaráðsins. Ciano greifi, utanríkismálaráðherra ítaliu mun taka þátt í umræðum um þessar tillögur, en Hitler bauð Ciano greifa til Berlínar í því skyni. Tillögur eru sagðar Frh. á 4. síðu. Eystrasaltslöndin. Eistland undir svipu sovétstjérnarinnar. LONDON í gær. FO. ForsætisráÖh. Eistlands sagði í útvarpsræðu á laugardaginn, að aftei'ðing pess, að Eistlendingar hefðu mótspyrnulaust fallizt á kröfur Rússa, væru, að þjóðin hefði komizt hjá að heyja von- lausa baráttu, og auk þess væri tryggt, sjálfstæði þjóðarinnar í utan- og innanríkismálum. For- sætisráðherrann fór fögrum orð- um um kjark og baráttuhug eist- l^nzku þjóðarinnar, en þessir kostir kæmu ekki að notum, þeg- ar stórveldi, sem réði yfir öllum nútíma hernaðartækjum væri aÖ mæta. Flotaforingi Eistlands hefir verið sviftur stðrfum og gert er ráð fyrir, að fleiri breytingar verði gerðar á herstjórninni. Flotaforingjanum mun hafa verið vikið frá af þvi, að pólska kaf- bátnum „Orselle" tóikst að sleppa frá Tallin. I fregn frá Eistlandi er sagt, að margir hátt settir menn muni verða leiddir fyrir herrétt út af þessu atviki. í dönsku blaði, sem getur um sáttmála Sovét-Rússlands og Eistlands, er komist svo að orði: „Vér skiijum mæta vel, hvers vegna Eistland beygði sig fyrir pfureflinu, í stað þess að leggja ðt í styrjöld, þar sem engin sig- urvon var fyr,ir hendi. Vér höf- um fyllstu samúð með þessari Frh. á 4. siðu. , ¦ ¦ ¦¦.'¦.'¦.¦ ¦ ¦:'->,......'.'..'"..' '¦ ¦^'•'¦¦'¦¦'"•'¦'¦^otS^ ^ V' r~o. f^SN-'tíS'-.'-- " '¦• ¦ 'X' .'.''í'-WV'V.'':.' ¦. • . •¦¦¦¦">•) ^HC-CA/VQ '<S~ - ¦ : SftL-fl.NO -i-'-m: . Hlts Norðursjórinn, miðstöð sjóstríðsins. Á kortinu sjást tundurdufla- girðingar Breta í Ermarsundi, við austurströnd Englands og úti fyrir þýzku Norðursjávarströndinni, auðkenndar með skástrik- um. Inni í Eystrasalti sjást tundurduflagifðingar Þjóðverja suður af Stórabelti og Eyrarsundi. Ætla Þjóðverjar að stððva visMptt Bana og Breta? Þrjú dðnsk skip, með landbúnaðarafurðir til Englands, voru tekin og flutt til Þýzkalanðs. Frá fréttaritara Alþýðublaðsins KHÖFN í morgun. ÞRJÚ DÖNSK SKIP til- heyrandi Sameinaða gufu- skipafélaginu, "Diana," "Rota" og "Margarethe," sem voru á leið til Englands með landbún- aðarafurðir, voru tekin í Norð- ursjónum á laugardagsnóttina af þýzkum herskipum og flutt til þýzkra hafna. Danska flutningaskipið "Ly- næs", sem var með timburfarm á leið frá Svíþjóð til Hollands, hefir einnig verið tekið af þýzk- um kafbát og flutt til Þýzka- lands. Danska stjórnin hefir mótmælt töiku allra þessara skipa í Berlín og skírskotað til þess, að ekliert peirra hafi haft neina bannvöru innanborð, og að hlutleysissamn- injgur Danmerkur og Þýzkalands hafi greinileg ákvæði inni að halda um það, að Danmörk hafi rétt tíl þess að reka venjuleg viðskipti við bæði England og Þýzkaland, þótt til ófriðar kæmi milli þeirra. En þessum mótmæl- um hefir ekki enn verið svarað af þýzku stjórninni. Skotið i kaf án nokkurs fyrirvara. Danska kolaflutningaskipinu „Vendia" var sökkt af þýzkum kafbát í Niorðursjónum kl. 11 fyrir hádegi á laugardagimn, án pess að skipið hefði nokkra að- vömn fengið. Það var fyrst skot- ið á það tveimur skotum ög síð- an tafarlaust tundurskeytinu, sem hæfði vélarrúm skipsins. Ellefu manns af áhöfninni fórust' við sprenginguna, en sex var bjargað af kafbátnum og siðan settir um fborð í annað danskt skip, sem kom með þá til Kaupmannahafn- "ar í igærkveldi, „Vendia" hafði engan farm méðferðis, en var að sækja kol til Englands. Þjrzknr kafbðtnr stððvaði Hekln! I Shaut tveimnr skotum fyrir framan hana oa hvarf siðan FLUTNINGASKIPIÐ Hekla kom hingað í gær frá Englandi — og er nú farið út um land. Þegar skipið var statt í Norðursjónum um 90 sjó- mílur austur af Blythe í blíðskaparveðri, var því allt í einu gefið merki um að stöðvast, af þýzkum kafbát. Samtímis var þremur öðrum skipum, sem þarna voru, géfin stöðvunarmerki. Kafbáturinn skaut tveimur skotum fyrir framan Heklu og hún stöðvaðist, en hélt svo á- leiðis til kafbátsins. En allt í einu kafáði kaf- báturinn, kom ekki upp aftur og skipti sér ekki meira af skipunum. Eftir eina klukkustund hélt Hekla áfram ferð sinni. Skipið var tómt þegar þetta bar við. Sögur hafa gengið um það, að skipverjar á Heklu hafi verði neyddir til að fara í bátana og verið í þeim í eina klukkustund áður en þeir fengu að halda áfram. Þessi síðasta fregn hefir ekki fengizt staðfest á skrifstofu Faa- berg og Jakobsen. Þjóðverjar flagga. Þýzku flutningaskipin flagga í dag eins og gert er um gervallt Þýzkaland af tilefni „sigursins" í Póllandi og fleiri herlegheitum'

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.