Alþýðublaðið - 05.10.1939, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 05.10.1939, Blaðsíða 3
u FIMMTUDAGUR 5. OKT. 1939. ALÞfÐUBLAÐfi® ALÞÝÐUBLAÐIÐ RITSTJÓBI: F. R. VALDEMARSSON. í fjarveru hans: STEFÁN PÉTURSS@N. AFGREIÐSLA: ALÞÝÐUHÚSINU (Inngangur frá Hverfisgötu). SÍMAR: 4900: AfgreiSsla, auglýsingar. 4901: Ritstjórn (innl. fréttir). 4902: Ritstjóri. 4903: V. S. Vilhjálms (heima). 4905: Alþýðuprentsmiðjan. 4906: Afgreiðsla. 5021 Stefán Pétursson (héima). ALÞÝÐUPRENTSMHBJAN Rógberarnir. LYGASAGA Þjóðviljans í gærmorgun um kola- birgðasöfnun Eysteins Jónsson- ar viðskiptamálaráðherra, sem var svo umsvifalaust og eftir- minnilega rekin ofan í ritstjóra blaðsins, þá Einar Olgeirsson og Sigfús Sigurhjartarson, með húsrannsókn logreglunnar á heimili ráðherrans, að þeim báðum nauðugum viljugum viðstöddum, bregður ömurlegu ljósi yfir þær bardagaaðferðir, sem kommúnistar hafa tekið upp í opinberu lífi hér á landi. Kommúnistum er það kurm- ugt eins og öllum öðrum, að al- menningur tekur hart á birgða söfnun á tímum eins og þeim, sem nú ganga yfir, þegar skort- ur er yfirvofandi á ýmsum nauðsynjum og öll birgðasöfn- un einstakra efnaðri manna hlýtur að verða til þess, að sá skortur geri ennþá fyrr vart við sig og verði ennþá tilfinn- anlegri meðal alls fjöldans. Þeir vita, að það er þessvegna vél séð af öllum álmenningi, að birgðasafnararnir séu dregnir fram í dagsljósið, og því er gjarnan trúað, að vörubirgðir séu fyrir hendi hjá einstökum efnaðri mönnum, þegar skortur er á ýmsu því nauðsynlegasta hjá öllum fjöldanum af hinum fátækari. Það er því létt verk fyrir pólitískan flokk að „slá s§r upp" í áliti fólksins á bar- áttu gegn birgðasöfnurunum. Enda hafa kommúnistar óspart réyht að notfæra sér þá mögu- léika. Áð sjálfsögðu er það ekki nema virðingarvert, að fletta ofan af þeim hýenum þjóðfé- lagfeins, sem safna að sér nauð- syhjum á slíkum tímum sem þessum á kostnað alls almenn- ings. En fyrir kommúnista er það, eins og nú hefir greinilega komið í ljós, alls ekki tilgang- urinn, að hjálpa á nokkurn hátt til þess, að draga birgðasafnar- ana sjálfa fram í dagsljósið og sigrast á þeirri hættu og spill- ingu, sem af þeim stafar. Þvert á móti: Það, sem fyrir þeim vakir, er fyrst og fremst að koma birgðasafnarastimplinum á pólitíska andstæðinga, án nokkurs tillits til þess, hvort þeir eiga nauðsynjar til næsta dags á heimili sínu, eða ekki. Þessvegna lygasaga þeirra uni kolabirgðasöfnun Eysteins Jónssonar viðskiptamálaráð- herra, enda þótt hann væri svo saklaus af þeim áburði, að varla væri kolablað til á heimili hans! Það eru þessar bardagaað- ferðir, þessi rógburður komm- únista, sem er að eitra okkar opinbera líf. Hversu djúpt hlýt- ur sá flokkur ekki að vera sokk- inn í siðferðislegu tilliti, sem treystir málstað sínum og stefnumarki ekki betur en það, að hann heldur.það vera nauð- synlegt og réttlætanlegt, að nota rógburðinn þannig sem aðal- vopn gegn andstæðingum sín- um?! Á svo lágu siðferðisstigi voru kommúnistar þó áreiðan- lega ekki, þegar þeir hófu göngu sína hér. Það er engin á- stæða til að efast um, að margir þeirra að minnsta kosti hafi í upphafi af hreinum hug og trú á hugsjónina, hversu misskilin, sem hún var, hafið baráttu sína hér á landi. En það er jafnlítil ástæða til að draga fjöður yfir þann sannleika, að það hugar- far er fyrir löngu farið forgörð- um og flokkur þeirra með ári hverju sokkinn dýpra og dýpra í hyldýpi þeirra óheil- inda og ódrengskapar, sem fyr- irmyndir þeirra og yfirboðarar austur í Moskva hafa kennt þeim að skoða sem einu ó- brigðulu leiðina til sigurs yfir pólitískum andstæðingum. í skóla herranna í Moskva hafa kommúnistar ruglað meðalinu saman við sinn upphaflega til gang eins og jesúítarnir forðum. Hugsjónin er fyrir löngu horf- in úr lífi þeirra og starfi, en ó- drengskapurinn, jesúítaskapur- inn, rógburðurinn, yfirleitt all- ar þær eitruðu bardagaaðferðir, sem þeir hafa lært austur í Moskva, eru eftir. Aftur og aft- ur erum við að reka okkur á þá þjóðarhættu, sem af slíkum bardagaaðferðum stendur. Róg- sagan um kolabirgðasöfnun Eysteins Jónssonar viðskipta- málaráðherra er aðeins eitt dæmi af óteljandi mörgum. En það eru takmörk fyrir því, hve lengi er hægt að leyfa slíkum félagsskap að eitra þjóð- líf okkar með slíku moldvörpu- starfi. Það er ekki hægt, án þess að þjóðin bíði varanlegt siðferðislegt tjón af, að leyfa kommúnistum óátalið á þeim tímum, sem nú eru, að grafa ræturnar undan því starfi, sem unnið er til þess að miðla öllum sem jafnast af þeim takmörk- uðu birgðum af nauðsynjavör- um, sem til eru; í: landinu, með því að bera þeim mönnum að ósekju birgðasöfnun og svik á brýn, sem því vandasama starfi eiga að stjórna. Það verður að taka hart á slíkum rógberum. Þeir eru í dag engu hættu-; minni fyrir þjóðina en birgða- safnararnir sjálfir og fyrir alla framtíð þjóðarinnar ennþá hættulegri. "I7EGNA STRÍÐSINS er það ¦ sýnilegt, að atvinnuleysi muni aukast stórum hér í bæn- um. Meginhluti þeirra, er starfa að byggingum, verða atvinnu- lausir, því að það er vitainlegt, að ekki er ráðlegt að verja neinu af takmörkuðum gjaldeyri þjóð- arinnar til kaupa á rándýru efni til nýbygginga, og það sízt hér í Reykjavík, sem þegar er oirðin of stór. • En eitthvað verður að finna handa þessu fólki að vinna. Og það verður að vera vinna, en ekki atvinnubótavinna eða „dýr- tíðarvinna" eins og pað er kallað, þetta hangs hér í götum og veg- um, þar sem fjórir karlar standa lupp á endann og tala saman eða taka í nefið, meðan einn karl er eitthvað að dunda við að rífa það upp, sem lagt var í gær. En nóg um það að sinni. Nú hvetur riikisstjórnin alla til þess að búa sem mest aö inn- lendri framleiðsluvöru, og eihk- uim aó rækta og éta sem mést af kartöflum. Og sfjálfur forsætis- ráðherrann hefir gehgi'ð á undan öðrum með góðu eftirdæmi með því að rækta stört sty-fcki-í Foss- vogi, þar sem mér sýndist hann vera að taka upp. kartöf lur á sunnudaginn var. En aðstaðá flestra Reykvíkinga tíl garðrækt- arinnar er ekki góð, Land tii ræktunar er ekki fáanlegt, og Jönd þau, sem menn hafa fengið, $,. d. í Fossvogi, eru alltof stór fyrir hvern einstakan og auk þiess ópægilega langt í burtu, svo að kostnaðarsamt er að fara þangað með strætisvögnum. En hér fyrir innan bæinn, ekki lengra en svo, að þangað er að miinnsta kosti Áusturbæingum vorkunnarlaust að fara' gángahdi eða á reiöhjólum, eru lönd, þar sem rækta mætti þúsundir tunna af kartöflum og ýmsu garðmeti, En lönd þessj eru túnin meðfram SuðurlandsbraTjtinni, frá Rauð- ará og inn að Undralandi, og sömuleiðis túnin í Lætkjarhvammi. Sumt af þessú landssvæði ef beinlínis í órækt eins og t. d. landsvæðið frá Lækjarhvammi að Kirkjubóli. Allt þetta land er mjög auðræktanlegt, ekki í því ein steinvala. Það sem við það þarf að gera, er ekki annað en að ræsa það og plægja núna í haust, til þess að það brjóti sig í vetur. A þessu dýrmæta landi búa þrír eða fjórir bændur, sem hafa kúabú, sem mér leikur grunur á að þeir græði ekki mikið á. Er ekki skymsamlegra að skipta því í mörg hundruð smágarða tíl búbætis fyrir mörg púsund Reykvíkinga. Og ekki aðeins til búbætis, heldur til heilsu- og sál- arbóta, því að fá störf eru jafn heil'susamleg fyrir líkama og sál eins og garðrækt. Eins og ég vók að áðan, er' það mdkið atriði, hve tönd þiessi eru nærtæk. Ég hefi garð langt inn í Sogamýri. Til pess að komast þangað með konu og bam, þarf ég að borga upp undir krónu aðra leiðina, og því nýtist ekki mörg stundm, sem hægt væri áð vinna garðinn ef hann væri nær. En nærtækari eru Sunnuhvols og Háteigstúnin. Það er víst meiningin að byggja þar í fnam'- tíðinni. En það verður ekki næstu árin. öllum þessum túnum á aið breyta í garða og það strax í haust. Ég geri ráð fyrir að um eign- árréttin á þessum ÍÖndum verði eitthvað þvarg. En ef nokkur dugur er í bæjarsitjórninni og. starfsmönnum hennar, verður hægt að kippa því öllu í lag á stuttum tíma, galdurinn er ekki annar en að taka löndin eignar- námi strax upp á væntanlegt mat seinna. Ef okkar íhalds bæj- arstj'órn þætti það of iniikili sosa- boteaháttur, væri hægt að fá eig- endurna tií að leigja löndin til garðræktar fyrir ekki minna eh peir hafa upp úr þeim nú, það myndi ekki verða tilfinnanleg íeiga fyrir hvern smágarö. Þeir sém svo vildu fá þarna garða leigða ærtu að fá þarna vinnu mi í haust við stourða- gröft og annað, sem þarf til sameiginlegs undirbúnings land- inu. Og það ætti að vera ákvæð- isvinná, að svo miklu leyti sem hægt er. Einhverja vegi þyrfti að gera í löndum þessum, en Á Þýzkalandi hafa nú konurnar orðið að taka við allri venju- legri karlmannavinnu heima. Á myndinni sjást nokkrar þýzkar konur, sem eru að læra að fara með dráttarvél og plóg. þeir þyrftu ekki að vera bilfær- ir, það væri nog, að peir væru færir hestvögnum og handvögn- um, því að þarna þarf ekki ajð flytja svo mikið af neinni þunga- vöru, og auk þess alls staðar stutt á bílfæra vegi. En svo er það annað. Gera má rá'ð fyrir, að skortur vérði hér næsta ár á útlendum áburði. Pálmi Einarsson ráðunautur flutti fyrir skemmstu ágætt erindi í útvarpið um hagnýtingu innlends áburðar, og benti á margar leið- ir tiil útvegunar á honum. En flestar þær leiðir . voru þannig að þær eru ekki færar einstökum smágarðeigendum í Rvík. Hann benti t. d. á þara sem áburð, Hér í nánd við Reykjavík er víða þari, t. d. í Elliðaárvogi. þar þarf að hefjast handa og bera upp þara. Væri ekki ráð að setja nokkra atvinnuleysingja í að bera þar og veiða upp þara í ákvæðisvinnu? Þaran ætti svo að selja í garða og flytja hann til garðeigenda. En fyrir þessum störfum getur enginn aðilþ gengist betur en Reykjavíkurbær. Og þessarar vinnu ættu að verða aðnjötandi fyrst og fremst atvinnulausir heimilisfeöur, sem vildu taka garða 3 leigu. Og leiguna mætti taka fyrirfram af vinnu þeirra, hún yrði hvort sem er aldrei nema smáræði, 15—20 krómur. Eins mætti líka láta aðra, sem þama fengju garða borga fyrir- fram fyrir þá og áburðurinn þann ig fengist strax nokkurt fé til þessara framkvæmda og gæfi lika nokkra trygginjgu fyrir því, að garðarnir yrðu ræktaðir. "'Nú er það vitanlegt, að í bæj" arstjóminni eru sbfandi sauðir, það er nú þeirra náttúra, og við erum orðnir því vanir. En úr þvi að þeir hafa sofið í bll þessi ár tiltölulega ótruflaðir, ættu þeir að vera orðnir útsofnir og taka nú fjörkipp, því að nú líggur mikið við til að bjarga bæjarbú- um frá Yfirvofandi vandræðuni. Hér hefir verið bent á eitt lítið úrræði. sem bó gæti verið mik- iisvert fyrir afkomu bæjarbúa, Og ég segi ykkur satt, til þess að hrinda þessu í framkvæmd þarf ekki nema dáiitla vinnu, eins til tveggja manna á skrii- stofu borgarstjóra, og það að- (Siins í nokkra daga. E. K. ................................'^^^»"»WPP^WW^M.|l|'"»lllll!liliii»B-M^i Joliiis Bomholt Qi Gerzka ævintýrið eftir H.K.Laxness FYRIR stuttu síðan birti ríkisútvarpið frétt um ritdóm —• sem hinn þekkti danski ritdómari Julius Bom- holt skrifaði í Kaupmannahafnarblaðið „Social-Demokrat- en" um Gerzka ævintýrið eftir Halldór Kiljan Laxness, sem nú er nýlega komið út í danskri þýðingu. Af því að frétt ríkisútvarpsins um ritdóm Bomholts vakti töluverða eftirtekt, mun margan fýsa að sjá ritdóminn orðréttan. Fer hann hér á eftir í íslenzkri þýðingU. ÞETTA er sú barnalegasta bók sem ég minnist að hafa lesið. Hamingjan góða, en hvað hún er barnaleg. Hálldór Laxness er, eftir orð- um hans að dæma, ekki félags- bundinn kommúnisti, en hann er einn hinna trúuðu, sem krýp- ur í andagt í fordyri musteris- ins og hvíslar: Stalin er mikill, Stalin er mikill . .. og hann á ekki til nema, ljót orð í garð jafnaðarmannanna. Hann talar háðslega um „hina ósjálfbjarga hægri-sósíalista á Norðurlönd- um" og reynir að gera hlægi- legar þær kjarabætur, sem hin endurbótasinnaða verkalýðs- stétt hefir „gert hrossakaup um" undir stjórn auðvaldsins. Þá kenningu, sem ér í því falin að vinna alla alþýðu til fylgis við jafnaðarstefnuna í því skyni að breyta þjóðskipulaginu á lýðræðislegan hátt, kallár hann „græningjahátt", Hann virðist gleyma því, að um þessar mundir hallast kommúnista- flokkar hinna ýmsu landa a'ð' þessum „græningjahætti" — eða ef til vill lítur hann svo á, að það sé almennt vitað, að hinn kommunistiski þvætting- ur um „lýðræði" og „þjóðfylk- ing" sé aðeins stundar-her- bragð. Ef til vill. En er það þá ekki vægast sagt dálítið spaugi- legt, að í hugmyndafræði sinni skuli kommúnistarnir skríða í skjól jafnaðarstefnunnar, eftir því sem þeim er unnt, meðan hið názistiska þrumuveður geysar? Laxness er sáróángæður yfir því, hvernig „hægri-sósíalistar" tali 'um Rússland. Ef hann vildi lesa t. d. það, sem undirritaður skrifaði um Rússland í bókinni „Leiðangrar", myndi gremja hans ef til vill mildast nokkuð. En því þá það? Það er hið fagra hlutskipti þess manns, sem er jafn einlægur í trú sinni og barn, að hafa nautn af reiði sinni. Laxness ritar sjálfur um Ja- goda, að hann hafi verið „mið- aldaglæpámaður". Æðsti mað- ur hins rússneska réttarfars — miðaldaglæpamaður. Takið nú éftir: „Samanborið við Jagoda verður lítið úr hinum amer- íksku glæpamönnum. Glæpa- starfsemi hans er þeirrar teg- undar, að hún á sér engin for- dæmi frá því á velmaktarárum páfadómsins. Alexander Borgia og þess háttar manneskjur eru ef til vill nánustu hliðstæður hans." Örlög Alexanders Borgia eru aðeins skiljanleg séð í ljósi eitr- aðs umhverfis. Og hvað þá um Jagoda --------? Ef blöð jafnaðarmanna hefðu, þegar Jagoda sat að völdum verndaður af vopnum og áróðurstækjum hins rúss- neska einræðis, gagnrýnt gerð- ir hans á þennan hátt, hefðu kommúnistarnir orðið óðir og uppvægir yfir „skítmokstri hægri-sósíalistanna yfir sovét- lýðveldin". 'lL^gm Eins og stendur er kommún- istum leyft — afsakið: \>eim er lögð sú flokksskylda á herðar — að svívirða marga af þeim mönnum, sem sátu eftir októ- berbyltinguna 1917 í hinu póli- tíska ráði flokksins ásamt Len- in. Menn, sem seinna voru „gerðir upp". Það, sem Laxness skrifar um „Trotskismann", ber vott um algera fáfræði viðvíkjandi pólitískum gruhdvallarstað- reyndum, og vörn hans fyrir hin víðtæku málaferli í Moskva með tilheyrandi fjöldaaftökum er þess eðlis, að honum er mest- ur greiði ger með því, að halda henni sem minnst á lofti. Við jafnaðarmenn höfum aldrei sett sérlega hátt gengi hvorki á Si- novjew né Trotski. En aftur á móti höfum við aldrei yiðhaft hin móðursjúku hrópyrði, sem hinir rétttrúuðu einræðisdindL- ar viðhafa nú af ótta við að verða annars grunaðir: Við, skulum að minnsta kosti sleppa allri hræsni. Á einum stað skrifar Laxness um Rússland: Mikið hefir áunn- izt, en þó hverfandi lítið saman- borið við það, sem eftir er að vinna. Með því að leggja upp úr slíkum áfanga, væri hægt að gera skynsamlegt, krítiskt mat, gera ljósa, réttláta grein fyrir kostum og göllum. En Kiljan á Frh. á 4- tiðu.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.