Alþýðublaðið - 14.12.1939, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið - 14.12.1939, Blaðsíða 3
FIMMTUDAGUR 14. DEZ. 1939. ALÞÝÐUBLAÐIÐ ALÞYÐUBLAÐIÐ RTTSTJÓRI: F. R. VAIJDEMARSSON. í fjarveru bam: STEFAN PETURSSON. AFGREIÐSÍiA: ALÞÝÐUHÚSINtr (Inngangur fré HverfiseÖtu.). SfMAR: 4900: Afgceiðsla, augiýsingar. 4901: Ritetjórri (innl. fréttir). 4902: Ritstjóri. 4903: V. S. Vilhjálms (heima). 4905: AlþýSuprentsmiðjan. 4906: Afgreiðsla. 5021 Stefán Pétursson (heima). ALÞÝÐUPRENTSMIÐJAK Tvð fflál, sem inikið veltnrt VERKAMENK^ ¦ sjómenn, iðnaðarmenn og yfirleitt allár vinnandi stéttir, ekki að eins hér í Reykjavík, heldur og. uft land allt, bíða nú í óvissu eftir úrslitum tveggja þýðingar- mikilla mlla* sém liggjá fyrir alþingi til úrlausnar. Þessi mál eru breytingárnar á gengislög- uhum og frumvarp það,, sem kallað hefir verið höggormur- inh. !? Það hlýtur að vera öllum flokkum á alþingi. Ijóst^ að und- ir úrslitum þessara tveggja mála 6r ákaflega mikið kpmið. Það sýiidi sig í vor, þegar lög- in um lækkun gengis ísl. króhu voru sett, áð þjóðin skildi, að það var i nauðsyní sém knúðí fram setningu þessara laga. Þá reyndi á þegnskap ísiehdinga, og þá f yrst bg fremst; á Í?egn- skáp hihna vinnandi" stétta, sém verst hafa kjörinj pg þ,a§- kom í ljós, að þær stóðust þá raun. Þéssi lög komu nokkuð við afkomu verkaman.ngn-þó að það væri ekki nándar nærri eins mikið og reynt hafði yerið að halda fram af þeim mörih- ufri, semallt áf reyna að skapa óróa og úlfúð út ,rúr , hyerju msai. t' '::¦ Wl -;•'¦'¦ ' ¦ Verkalýðurinn skyldi það, að h|r var um nauðsyn að ræða. Jafhvel verkalýðsf elögin, sem ur$u að þbla það, að þeim væri skprinn allþröngur stakkur, og barátta þeirra fyrb^ hætturn kjörum heft að nokkru leyti í heilt ár, sættu sig viðþað, eins; og á stóð, þvert ofan í, spár m|rgra. Að reynslahíyarð su, var eingöngu vegna þess, að menn vildubíða átekta í þeirri von, að það híýrídi kbma í ljós við frekári stiórnarframkvæmd- ir hinnar nýju ríkisstjórnar, að húh gætti þess, 'að láta eitt gáhga yfir al!a» að engin stétt féhgi að ganga á rétt annarrár, að stjómin væri þjóðstjórn í orðsins beztu merkihgúi Dýrtíðín óx ekki svo mikið vegna gengislækkunarinnar, að kfuþ verkamanna hækkaði af þeirri sök, enda var dýrtíðar- aukhingin sáralítil. En svö brauzt ófriðurinn út og dýr tíðiri hefir síðan farið síytíXandi. Þáð gjörbreytti öllu viðhorfi frá Jsví, sem var, þegar gengislög- iri; ýoru sett, og langsamlegá m|st óx dýrtíðin í nóvember og svp það sem af er þessúm mán- uði. Það er vegna þessa ger- bréytta ástands, sem Alþýðu- flokkurinn hefir borið fram þær breytingartillögur við gengis- skráningarlögin, að verkamenn, sjömenn og aðrir láglauna- ménn skuli fá kaupuppbót í fullu samræmí við verðhækk- uhina, og verðhækkunin skuli rtiknuð út eftir-: ver^Ittgfaau; síðustu tvb mánuði ársins af því, að hún hefir ekki að fullu komið fram fyrr en þá. Þetta mál er höfuðmál þess alþingis, sem nu situr. Undir lausn þess er það komið, hvort stórkost- legur fjöldi verkamanna. sjó- manna, iðnaðarmanna og ann- arra starfsstétta getur litið á. þjóðstjórnina sem sína stjórn engu síður en annarra stétta þjóðarinnar. Ef aíþingi gengur á fétt verkálýðsins í þessu máli, þá bakar það sér þunga ábyrgð gaghvart þjóðinni með því að spilla þannig því trausti, sem verkalýður landsins hefir sýnt nuverandi stjórnarsamvinnu hi'ft'gað til. ' Það er víst, að það er langt síðan stjórn hefir setið... í.. þessu..: landi, sem hefir átt við svo lé- lega og veika andstöðu að etja ög riúvérandi ríkisstjórn. Menn hafa yfirleitt treyst því, að hún gerði það sém frekást væri unnt á þeim geýsilegu érfiðleikatím- um, sem yfir okkur hafa dun- ið og fullyrða má, að séu að- eins að byrja. Andstaða komm- úhista gegn ríkisstj órninni hef ir bókstaflega engan hljómgrunn fengið; það hefir verið ráðandi skoðun, að íslendingum væri eihs og öðrum þjóðum, nauð- syhlegt að auka samstarf sitt á hættutímum, og f jöldi manna hef ir horft með ugg og kvíða á þær deilur, séih geisað hafa á undanförnum árum. Hins vegar þolir engin stétt það, að á henh- ar rett sé gengið. Það hefir heldur ekki verið gert hingað til á þann hátt,, að^.tilfinnanlegt geti kallast. Én riu anæstu dög- um liggur fyrir að fá reynslu af því, hvört það verður gert. Það er nauðsyn, að alþingi taki fullt tillit til þeirra mála- leitana um breytingar á gengis- löguhum, sem því hafa borizt undanf arið f rá f lést öllum verka lýðsfélögum á íahdinu, því að það verður að telja æskilegast og réttast eins og tínjarnir eru nú, að það samstarf, sem hefir átt sér stað síðan í vor milli stíórhmálaflokkannai géti hald- ið áfram í fullri eindrægni. , Það yeltur þyí ákaflega mikið a áfstöðu áiþihgis 'til breyting- artillagnanna, sem .gerðar hafa verið við gengislögin. Hitt máiið er hoggormurinn. Það er dalítið einkehhilegt, að emn af flutningsmönnum frum- varpsins, Bernharð Stefánsson, sem er orðhagur maður, hefir valið frumvarpinu, þetta nafn. Það sýhir, að honum '¦'.'¦ hefir fundizt yera hætta á ferðum, þegar hann skrifaði nafn sitt undir þetta frumvarp, og gefur tii kynna, að hugur hans háifi hvergi nærri verið heill við það. S í frumváfpinu er að vísu drepið á mörg vándamál okkar nú. En sú lausn, sem þar"ef fyrifhuguð a þeirn, ér hnefa^ högg framan í verkalýðinh, —- frarhah í fátæklihgaha í þessu landi og framan í álla yini mannúðar og menningar. Það stefnir raunverulega að því, að afnema eða draga stórkostlega úr allri þeirri umbótalöggjöf, sem sett hefir verið — og þá fyrst og fremst fyrir atbeina Alþýðuflokksins og verkalýðs- félaganna -~- á síðastliðnum áf átug. Um afstöðu Alþýðuflokksins til þessa frumvarps liggur fyrir skýr og skorinorð yfirlýsing frá foringja flokksins, Stefáni Jóh. Stefánssyni, sem hann gaf yið fyrstu urhræðu um frumvarpið í efri deild. Alþýðuflokkurinn er- andvígur frumyarpinu í heild, þó að hann gæti sætt sig við það, að nokkrar gréinar þess næðu fram að ganga í öðru formi En ef frumvarp þetta Astandlð f Þýzkalandi. Biliiterbraukjallarinn í Miincrten eftir sprenginguna 8. nóvemher: Loftið hefir hnunið yfir rædu- pallfnuni, sem Hitler stóð á. UriN LEYNDARDÓMSFULLA ¦¦•¦*• árás á Hitler. • hefir vakið Imeiri ugg í « nazistaflokknum þýzka en flestir aðrir pólitiskir og hernaðarlegir viðburðir, -sern or&ið hafa síðan striðið höfsr.. ög þar sem aðeins litill hópur innan fldkksins og Gestapo hefir ha^mynd um gang málsims, og ;fjöldafa'ngelsanirnar í Mönchen 'og Berlin ihafa vakið élíka stemn- ingu og hin frægu 30.-jilní-miorð, pá er ekki' aðfurða, þótt- ýmis konar fregnir og sögusagnir gangi í Rerlín. Það er því ó- taögtilljeigtt í raiun og veru aðgera sér grein fyrfr því, rivað það var, sem skeði 8. nðvember. Jafnvel ÍBerlín eru tvær stooðanir ríkj- andi um petta mál. öniniir sjkjoð^ unin íjt súí að binna raunveralegiu árásarmanna sé að leita í hinni róttækari álfnu nazisttiflo'kksins, en 'háh skbðMnin er sú, að Gesta- po hafi sett árásina á svlð á sama hátt. og rfeisþinghússbrun- anin. Enengum dettur pá& í ísbg í ölvöru. að Englendingar eða Gyð- ingair ihþfi staðið að árásinni. Árásin i MQnchen er að því leyri olík öðrum árásartilrauinium á Hitler, að það er fyrsta árásin, sem- Gestapo hefir viðurkennt. Ef okkur skjðplast ekki þvi meir, þá ihafa tvisvar áður verið gerð- ar árásir á Hitler á þessu ári. Önniur tilraunin var gerð í janú- ar. eníhin í ágúst. Báðar voru v^rbíp- rétt áður en Hitler gengi ^á' ftmd annara leiðtoga ftokksins. Ahnar fundiuwnn var haldinn 15. janúar, en hinn 27. ágúst. Pað varð að flytja rfkiisþingið frá Krollðpeiiunni til rfkisráðhússins, skyldi verða knúið fram gegn yilja Alþýðuflokksins, þá er það alveg víst, að verkamenn, sjómerin, iðnaðarmenn og flest allar hinar fátækari og vinnandi stéttir munu telja slíkt svo mik- il svik og ranglæti við sig, að við það verði ekki unað, Það ef alltaf nauðsynlegt, að réttlæti sé viðhaft gagnvart hinum vinnandi stéttum þjóð- félagsins, en það hefir ef til vill aldrei verið nauðsynlegra en á tímum eins og þeim, sem við lifum nú á. Og ef alþingi gengur þannig frá þeim tveimur málum, sem hér hafa verið gerð að umtals- efni, að verkamenn, '{sjómenn og iðnaðarmenn geti vel við unað, þá þarf ekki að ausa út stórfé í ríkislögreglu í laadinu — þá er alveg óhætt að sam- þykkja þær breytingartillögur,, sem Alþýðuflokkurinn hefir borið fram við lögreglufrum- varp Hermanns Jónasaonar. þar eð sprengiefni og bombur hðfðu fundist í Knollóperuhúsinu. 1 janúar voru um 70 teknir.fast- ir, en í ágást um 100. í bæði skiptín voru hinir handteknu S.S.- S.A.-menn og meðlimir Hitlers- M æskunnar. Andstaðan innan. flokksins gef- ur Gestapo ;riðig verkefrii. Jafn- vel rneðal S.S--mfflma, . sem eru undir stjiórn Himmlers sjálfs, og enn eru álitnir tryggastir af fylg- ismönnium Hitlers. Og jafnvel innan Gestapo hafa þeir atburðir gerst, sem hafa valdið bæði Himmler og Heidrich heilabrotum A sf&ustu vikum hafa fjölda rnargir Gestapomieinn verið á- fcærðir fyrir flipkkissvik, en það eru þau miestu afbrot, sem naz- isti getur gert sig sékan um. I október og nóvember hefir orðið uppvist um marga SS-menn út lifvefði Hitlers, að þeir hafa neitað að Mýða skipunum og jafnvel ráðist á yfirmenn sína. Ennfremur hefir allt verið í báli og brandi me&al S.S.-manna inn- byrðis og fjöldi morða veriðfram imn, og ennfrermiT sjálfsmorð, sem vakiö hafa ýmisfeoinar umtal. I byrjun nðvember var hald- inn í Berlín ráðherra- og full- trúafundiur. Gördng stjórnaði þess um fundi. Himmler og Heidrioh tóku þátt í. fundinum sem full- trúar S5.-man!na og Gestapo. Pulltrúafnír voru valdir af Gör- ing og Himmlef í sameiningu. Það er eifflungu's héraðsstjöirar, sem vinna að því að vernda frið- inn innan ftokksins. Þáð vekur strax athygli, að fulltrúi fyrir Ber- lín er ekki héraðsstjori Berlinar, Göbbels, og ekki heldur stað- gengill hans, Görlitzer, heldur h&m ðþekkti héraðsstjóri í Kur- marfc, Sttirtz. Ennfremur vantáði á þetta þing fleiri háttstandandi jpjenn í f lokknium, sem ekki munu njóta trausts lengur. Pu'Htrúarnir fengu fyrirskipánir frá Göring og Himmler og gáfu því næst skýrslur um ástandið fiver í sínu umdæmi. Almennast var kvartað yfir óróleika innan hinna yngri félaga. Kauffmann frá Hamburg úg Wagner frá ScMesíu skýrðu frá því aÖ mikil ókyrf ð værí í bændunum. Bænd- iurnir áttu að noto vinnuikraft hirina atvinnulausu frá borgunum og pðlskra, tékkneskra og slóv- akiskra fanga og þessir menn ímnu ekki verk sín með nokkurri ánægju. Og það þvi síður sem bænduirhir geta ekki séð þeim fyrir nægilegu viðurværi. Og þó að bændum hafi verið stungið i fangabúðir, hefir það ekki nægt til þess að bæla niður órólei'kann. Mutsohmann frá Dresden og f»rbov«n fra Is«au kvdrtu'ðw ^S f% ) Georg Elser, sem játa&i á sig tilræ&Ið í MOachta. ekki einasta yfir andstöðu verka- lýðsins heldur einnig yfir and- stöðiu iðnleiðtoganna. í^að hefir einnig sín áhrif, að atvinnuleys- ingjum meðal iðnaðarmanna hef- ir f jölgað stórkostlega, sem kem- ur af þvi að hrávörur vantar og fyrirtækin verða að hætta. Sturtz, Wagner og Sandkel frá Weimar kv&rtu&U mjög yfiir andstö&u menntamannanna. Þá vex kon- UngssinnUm líka fiskur um hrygg, enda þött þeir hafi ekki ennþá komið sér saman um bonungs- Bfriið. Þár hefir hver hópur inn- an flokksins sinn kandídat: Otto af Habsburg i Austurribi, Rupp- recht krónprins í Bayern, Oskar prins, Louis-Ferdinand prins, Ernst August erfðaprins af Braun schiweig. Þá var einnlg skýrt frá þvi á þessum fundí, að ftokksfé- lagi August Wilhelm prins hefði ætlað sér að verða keisari i Þýzkálandi eftir leiðumi nazism- ans. Göring lét í ljési um hann, að ekki væri hægt að taka hann ailvarléga og að hann væri miklu fremur August en Wilhelm. Þá voru rædd hin auknu áhrif Svart- ííða Otto Strasser. Það kom fram á fundinum, a'ð þeir hefðu rnikil áhrif á hin óánægðu yngri fé^ I ftokknum. Það hefir brðið uppvfst, að f lugriti "Svartliða með ftilvitnunum I orð Grígor Strass- ers er dreift út um allt Þýzka- laned. Gregor Strasser var myrt- ur 30. júní 1934. Hann var leið- togi andheimsveldksihnri innan ftokksins og árið 1932 kærðu G&r- ing, Göbbels og Himmler hamj fyrir Hitier. Sú staðreynd, að flug xit þetta, sem heitir „Arfur Gre- gor Strasisef", hefif fundist víða. um landsbyggoina, hefir bomið Himmler og Heidrich á þá skoðun að hreyíing Svartliðanna sé mjög öflug. Einnig hafa andstP&urnar magn ast í innsta hring flidkksíns, eri það er vakað yfir því, að ekkeri berlst út um þaÖ meðal almenn- ings, svo ekki falii skuggi á ein- inguna í flokknium. Göbbels ræ&ur Utlu nú orðið, jafnvel í sínu eigin ráðuheyti. Hin raunverulegu vðld þessa ráíðö heytis eru í höndum Mltruanna Dr. Dietrich og Esser. Dr. Díet- rich sér um blöðin, en Esser ser um örinur útbreiðslUmál ogRibb- entrop sér um áró&urinn út á við. Aftur á méti hefir G&bbels sætt ákæru fyrír að hafa misnot- að embeeitti sitt og brotið af sér gegn ftokknum á ýmsan hátt. Erlenda og innlenda áróðdn- um er aðallega beint gegn Eng- lendingum. Þá má telja það til nýlundu, að nýlega hafa kvik- myndirnar verið teknár í þton- ustu þessa áróðurs. Fyrsta, mynd- in um þerta efrii er frá Úfa og fjallar um baráttu íra gegh Bret- um. ÓvinsæJasti maðurinín í Þýzfca- landi um þessar mundir er Ribb- entrop. Sumir kalla hann hinn illa anda Hitlers, því að hann hafi spýtt þvi i Hitler, að Eng- lendingar færu aldrel i strið útaf Pðllandi. Og ennfrernur beri hann ábyrgð á landvinningum Mssa við Eystrasalt. Eitókum eru S.S.- menn æstir gegn Ribbentfop. Enn- fremUT eru fylglsmenn Roseri- bergs andyígir honum. Þá em margir æðstu menn riersins ag ftotans andvfeir Ribbentrop vfignia káðvaningsháttar hans f utanrlk- ismálium. Utan Þýzkalandis gera mennsér ýmsar hugmyndir um heihiaðarfyr irætlanir Hitlers. Sumir álíta, að hann háfi í hvggju að setja TSar á land i Englandi, auka kafbáta- hema&inn B&a gera érás" á Hol- land og Belgíu. Þð er öm&gulegt áð gera sér jgfrein fyrir þvi; hvað næst verður. SANFTAS kaupir hæsta verði sultuglös, Vi. Va og V* flöskur, whiskypela, fægilö»sflöskur og brúsa, tómatflöskur, soyuglös og B0 gr. jflös. Komið strax með flösburnar og plösin Öl okkar. Hærra vwiö m titose. — Sanitas, Lindargðtu 1, sfmí 3190. Mýfræyasti rithBfiinðnr kmmM á islenzki. Kátir voru karlar •. Eftir Jöhn Steinbeck, Karl ísfeld blaðamaður islenzkaði Þessi saga gerist í iMontterey, sem er smáborg á hinni sóigylltu strönd Kaliforníu. Segir hún á hnyttinn og skemmtilegan hétt frá nokkrum glaðlyndum náungum, er þar eiga heima — frá ástarævintýrum jþeirra, því að þarna eru kátar og Ijðrugar kon- ur, sem setja sunnudagsandlitið oftar upp én tvisvar í vikú, — frá drykkjuskap þeirra og róstum — frá því hvernig þeir tengd- ust vinaböndum og hvernig leiðir þeirra skildust að lokum. -~ Þ'etta eru heiðingjar með sólblik í augum, og öllum þykir vættt um þá, sem kynnast þeim. Það leiðist engiun um jólin, sem les þessa bók. Hún 9V tilvalin jólagjöf handa kwnningjumim,

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.