Tíminn - 07.01.1922, Blaðsíða 1

Tíminn - 07.01.1922, Blaðsíða 1
<Sjaíb£eti Cimans er 5 i g u v g e i r $ r i & r i f s f o n, Sambanösbúsinu, HevfjaDÍf. ^fcjretftsía Ctmons er fyjá 0 u b g e i r i 3 ó n s f y n i, í}»erftsg.ötu 3^. Stmi 286. VI. ár. Reykjavík, 7. janúar 1922 1. blað é Tíminn. Frá áramótunum tekur Sigurgeir Friðriksson frá Skógarseli við öllum fjár- málum Tímans. Eru inn- heimtumenn blaðsins og aðrir beðnir aö snúa sér til hans um alt sem við- kemur fjármálum blaðsins. Utanáskrift til hans er: Sigurgeir Friðriksson, Sambandshúsinu, Reykjavík. Utan ur heimi Afvopnun. Skoðanirnar eru mjög skiftar um það hver árangur verði að Washingtonfundi Hardings for- seta. Sumir telja hann öruggan fyrirboða afvopnunar og friðar. Aðrir telja hann stórfelda auglýs- "ingu um veldi Bandaríkjanna, en muni engu þoka til bóta um mink- un herbúnaðar. Tillögur Banda- ríkjanna um minkun flotanna sé grímuklædd tilraun til að gefa Bandaríkjunum öll völdin á sjón- uni. Floti Englendinga, Frakka og Japana sé svo gamall, en Bandarikjaskipin svo ný, að inn- an fárra ára verði Bandaríkin eina sjóveldið, þar eð ekkert megi smíða af nýjum herskipum. — Hitt hefir þó valdið enn meiri ó- ánægju, að Frakkar risu öndverð- ir gegn því að takmarka herbún- að sinn á landi. Vitna þeir í hætt- una sem þeim sé æ búin af J>jóð- verjum. Hafa heyrst raddir af hálfu Englendinga sem ótvírætt gefa það í skyn að ofstopi Frakka sé orðinn helst til mikill og jafn- vel að Englendingum sé jafnilla við franska eins og þýska yfir- drotnunarstefnu. Jafnvel utanrík- isráðherra Englendinga hefir lýst óánægju sinni í opinberri ræðu. I einu merkasta tímariti Englend- inga, ritar ritstjórinn meðal ann- ars á þessa leið: „Frakkar krefj- ast þess að landher, sjóher og lofther þeirra sé langtum meiri en allra nábúanna. Stjórnmála- stefna þeirra verður þar af leið- andi heimtufrekari. J>eir vilja ráða lögum og lofum í miðhluta og vesturhluta Norðurálfunnar, vera einráðir í Miðjarðarhafinu og láta Tyrkland verða franskt lýðríki. Auk þess vilja þeir enn ná undir sig landi og fjárbótum frá þjóðverjum. Slíkri stefnu — sem Briand hefir haldið fram í Washington — getur hvorki Eng- land né ítalía orðið sammála. Af- leiðingar slíkrar stjórnmálastefnu hljóta að verða aukinn herbúnað- ur bæði í Norðurálfunni og Asíu, og þær hrundningar og þeir árekstrar sem leiddu til nýrrar styrjaldar." Neðansjávarbátarnir. Englendingar báru fram þá til- lögu á Washingtonfundinum, að neðansjávarbátar væru bannaðir í hernaði. Slík tillaga gat ekki komið fram frá öðrum en Eng- lendingum. Minnast þeir reynsl- unnar frá árinu 1917, er svo leit út í bili, sem allur hinn mikli floti Englands væri máttlaus gagnvart neðansjávarhernaðiþjóð- verja. En þessi tillaga fékk eng- an byr á Washingtonfundinum. Engin þjóð var með henni nema Englendingar. það er eðlilegt. Neðansjávarbátarnir eru varnar- vopn þeirrar þjóðarinnar, sem er minni máttar. þeir eru eina vörn- in sem litlu þjóðirnar hafa gegn snöggri árás frá sjó. Auk þess eru þeir afaródýrir í rekstri, sam- anborið við ofansjávarflotann. — það væri og tilgangslaust með öllu að banna neðansjávarhernað. Væri stríð hafið og stæði um hríð, myndi hvórum -aðila um sig í lófa lagið að koma sér upp neðansjáv- arflota. þjóðverjar tífölduðu tölu neðansjávarbátanna meðan á stríð inu stóð. Með síðasta skipi fór hinn öt uli formaður Búnaðarfélagsins til útlanda m. a. til að reyna að fá sérstaka samninga um hagkvæm kaup á sléttunarvélunum nafn- kunnu. En síðustu dagana leit út fyrir að hann yrði að hætta við ferðina sökum þess að hvorugur bankinn eða stjórnin taldi sig geta látið hann fá útlenda pen- inga í stað innlendra, í farareyri. Að lokum mun stjórnin þó hafa „drifið upp" 1—2 þúsund handa þessum' starfsmanni landsins. Af þessu geta menn út um alt land séð hvernig ástandið er. Landið vantar gersamlega erlend- an gjaldmiðil. Jafnvel lífsnauðsyn- legar aðgerðir, vegna atvinnuveg- anna, eins og ferð S. S., geta hæg- lega fallið niður sökum skorts á erlendum gjaldeyri. Fyrir tveim árum, þegar inn- flutningsnefndin var skipuð, benti stjórn Landsbankans J. M. á að mestu skifti að sett yrði eftirlit með því, hvað gert væri við and- virði seldra íslenskra afurða. En Jón Magnússon þorði þetta ekki, líklega fyrir Fiskhringsmönnum. Og mikið af gjaldeyrinum hefir síðan þá farið í gamlar brask- skuldir Islandsbanka erlendis, og fyi'ir óþarfa glingur kaupmanna. í fyrra um áramótin hóf M. Kr. baráttu sína á Akureyri fyrir þessum sömu aðgerðum: Ströng- um innflutningshöftum og því að ríkið hafi eftirlit með því að gjaldeyrisvörurnar hverfi ekki úr landi fyrir óþarfa. Stjórnin þótt- ist í fyrstu fylgja þessu, en sveikst um alt, og lét milliliðina leika lausum hala. Nú vofir yfir alvarlegt harðindatímabil. Gömlu hræðslu- og hugleysis-syndir Jóns Magnússonar og hans samherja fara nú að hefna sín. Ef þjóðinni á að verða lengra lífs auðið, verð- ur um næstu ár, líklega 2—3, að banna stranglega innflutning £ öllu nema brýnustu lífsnauðsynj- um. Láta sérstaka nefnd fá yfir- ráð yfir öllum gjaldeyri, og að hún birti í opinberri skýrslu, mán- aðarlega, útdrátt úr öllum um- sóknum um „yfirfærslur", og öll leyfi, og til hvers gjaldeyrir er leyfður. Með því eina móti fæst! nokkur trygging fyrir því, að gjaldeyrisvörurnar gangi til að bjarga þjóðinni úr voða. En all- ar slíkar aðgerðir eru óhugsan- legar ef J. M. á að framkvæma þessi bjargráð. J>að skal endur- tekið einu sinni enn. ** H.f. Eimskipafélag íslands. Adalfundur. Aðalfundur Hlutafélagsins Eimskipafélags íslands verður haldinn í Iðnaðarmannahúsinu í Reykjavík, laugardaginn 17. júní 1922, og hefst klukkan 9 fyrir hádegi. , . « Bagskri: 1. Stjórn félagsins skýrir frá hag þess og framkvæmdum á liðnu starfsári, og frá starfstilhöguninni á yfirstandandi ári, og ástæðum fyrir henni, og leggur fram til úrskurðar endurskoðaða rekstrar- reikninga til 31. desember 1921 og efnahagsreikning með athuga- semdum endui*skoðenda, svörum stjórnarinnar og tillögum til úr- skurðar frá endurskoðendunum. 2. Tekin ákvörðun um tillögur stjórnarinnar um skiftingu ársarðsins. 3. Kosning fjögra manna í stjórn félagsins í stað þeirra sem úr ganga samkvæmt félagslögunum. 4. Kosning eins endurskoðanda í stað þess er frá fer, og eins vara- endurskoðanda. 5. Umræður og atkvæðagreiðsla um önnur mál sem upp kunna að verða borin. Þeir einir geta sótt fundinn sem hafa aðgöngumiða. Aðgöngumiðar að fundinum verða afhentir hluthöfum og umboðsmönnum hluthafa á skrifstofu félagsins í Reykjavík, eða öðrum stað, sem auglýstur verður síðar, dagana 14. og 15. júní næstkomandi, að báðum dögum með- töldum. Menn geta fengið eyðublöð fyrir umboð til þess að sækja fund- inn hjá hlutafjársöfnurum félagsins um alt land og afgreiðslumönnum þess, svo og á aðalskrifstofu félagsins í Reykjavík. Reykjavík, 3. janúar 1922. Eina leiðirt Stjórnin. IE L 3D ZE£ -A.TJ 3ST. Sjá, önnur var móðirin, heitmey 'ans hin, og húsið að sogast í eldsvoðans gin. Og vitfirrings hvínandi, vargsoltinn eldur þar veif aði til hans: Hó, stíginn skal feldur, og hirtu nú hvora, sem kýstu þér heldur. pví viðhorfið bauð þetta úrræði 'eitt: Tak a ð r a, um báðar er talsmál ei neitt. Sko, feigðar þær berast að boðanum svarta; þú brýtur ei sál þína' í hnífjafna parta. Greiddu' atkvæði' í skyndi, seg úrskurð þíns hjarta. J>á augun til skilnings hann opnaði fyrst, hann átti sem blómstur í sólskini vist, hans* dagarnir allir jafn indælisgóðir, og ylurinn vís við þær mildinnar glóðir, sem barninu geymir hin göfuga móðir. Hún gladdist af öllu, sem efldi hans lán, en æli hún grunsemd um blett eða smán í fylgsnum hans sálar, er sér ættí rætur, þá samdi' 'ún við drottinn um gráthöfgar nætur. Sko, hamfarir eldsins! — Ei hanaj)ú lætur. Um fegurð og tign hafði 'ann djarfhuga dreymt, en draumanna sýnir að tvöföldu heimt þann daginn er vann hann hinn vorfagra svanna, hve vafði' hann að brjósti sér hamingjan sanna. J>ann dag var hann sælastur dauðlegra manna. Að ferðast með brúður um framtíðarlönd, sem félli ekki svipstund það verkið úr hönd, sem snjókomum lífs getur snúið í gæði, — hún sniði og saumaði' hans farsældar klæði. Nei, lítt þú á mökkinn og eldhafsins æði! Ó, vorgyðja lífs míns, þú ferð ekki fet, sú fórn er það bjarg, sem ég valdið ei get. Ég sæki þær báðar mót svíðandi gjóstu, skal sigra í brennandi forlaga róstu. En hlæjandi logarnir hvískruðu: Kjóstu! Hann sveif inn í bálið á síðustu stund með sviðnandi hári, en eldmóði' í lund. J>ó dauðinn þar legði á herðar hans hramma og hvíslaði: Eigðu hér viðdvöl ei skamma, hann hljóp gegn um reykinn og hrópaði: „Mamma". „Nei, sonur minn, þigg mína síðustu gjöf, eig sólskinið, vorið, en leyfðu mér gröf". Og meynni og sveininum saman hún þrýsti, af svip hennar elska og fórngleði lýsti. J>au björguðust. — Eldurinn ellina hýsti. Jakob Thorarensen. Svo eru skuldirnar vaxnar ís- lensku þjóðinni yfir höfuð, að verði eigi gripið til alveg sér- stakra ráðstafana, þarf ekki að búast við að hún sjái sólina fyrst framan af næsta mannsaldri. Og þessar sérstöku ráðstafanir verða að vera þær, að eyða minna en aflað er. J>etta mundu flestir vilja — andinn er reiðubúinn, en ósýnna um framkvæmdina, verði menn látnir sjálfráðir, því holdið er veikt. Eina hugsanlega hjálpin er að taka þvert fyrir allan innflutning á því sem ekki er brýn nauðsyn til lífsframfæris. Um þetta munu ýmsir kald- lyndari fyrir það, hvernig þingið fór að ráði sínu í fyrra, enda var slíkt ærin ástæða til þess að ætla að þjóðin væri ófáanleg til þess að láta bjarga sér í þessu efni. En trúir þegar á tekur. Nú sjá allir skynbærir menn, að betra er stundar mótlæti en æfi- langt böi. Samvinnumenn munu einkum hafa orðið fyrir vonbrigðunum af ráðstöfunum þingsins í fyrra. Og þeir munu hafa hugsað sér að leggja innflutningshöftin á sig ótilneyddir. En almenn lögskipuð höft eru þeim æskilegri af tveim mikilvæg- um ástæðum. þeirri fyrst, að miklu verður hægari framkvæmdin í sparnaði þegar eitt gengur yfir alla. Og önnur hin, að þótt sam- vinnumönnum tækist sæmilega sjálfsafneitunin, og þótt þeir réttu við efnalega,.þá mundi slíkt eigi nægja, því verði eigi almenn mannbjörgin út úr fjárhagsvoð- anum, þá margfaldast sveita- þyngslin svo, að þau gerðu meira en að éta upp það sem ynnist við ólögbundin samtök einstaklinga. Eina leiðin er því að bjarga öllum. G. M. ------o------ Yfirklór. Morgunblaðið er búið að verja mörgum dálkum í það að reyna að verja hneikslisráðstöfunina um Flóaáveituna. Hampar blaðið þeim, sínum í hvorri hendi, Jóni þorlákssyni og atvinnumálaráð- herranum. Blaðið hefði getað sparað öll þau löngu skrif. J>að er ekki hægt að sannfæra hungr- aðan mann um það að hann sé saddur. Hver einasti skynbær maður á Islandi veit það að eina ástæðan til þess að þetta var gert er sú að Jón hjálpaði til að láta stjórnina sitja á síðasta þingi. Til þess að geta gert þetta Jítils- virðir atvinnumálaráðherra Bún- aðarfélag Islands, virðir það ekki einu sinni svars. Hann sama sem kastar í sjóinn 30 þús. krónum. — Svarti bletturirm í þessu máli verður aldrei að eilífu burtu þveg- inn. það gildir um. hann hið sama og um blóðið sem Lady Macbeth þóttist sjá á höndum sér í sami viskubitskvölunum. Blóðið var alt-_ af á höndunum, hversu mjög sem hún reyndi að þvo það af. Sigurður Sigurðsson forseti Bánaðarfé^,gs Islands fór utan með Gullfossi á nýársdag. Er væntanlegur aftur í febrúar. Fer meðal annars til þýskalands, á fund verksmiðju þeirrar sem bú- ið hefir til Frás-vélina.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.