Tíminn - 09.09.1922, Blaðsíða 1

Tíminn - 09.09.1922, Blaðsíða 1
©jaíötei og afijreíoslumaöur Ct'marts er 3 t g u r g e i r $.v i t> r i f s f o n, Samban&sbúsinu, HeYÍjatnf. íímans er í Sambanfcsbúsinu. CDpin öaglega 9—\2 f. í) Stmt 496. VI. ár. Reykjavík 9. september 1922 37. blað Hiit er ptsaii. Hollenskur aðalsmaður, að nafni J. Korthals Altes, hefir ferðast um mikinn hluta landsins í sumar ásamt frú sinni. Maður þessi hefir ferðast óvenjumikið um heiminn. Hann er maður mikilsvirtur í landi sínu, en einkum hefir hann lagt stund á landbúnað, enda starfað að landbúnaði eigi aðeins á stórum búgarði sínum á Hol- landi, heldur og á þingi Hollend- inga og í búnaðarfélögum og auk þess mjög kynst búnaðarháttum annara þjóða. pað sannaðist 'á þessum hol- lenska gesti að glögt er gestsaug- að. það mun vera nálega einsdæmi að útlendur maður hafi á svo ^stuttum tíma myndað sér sjálf- stæða skoðun um landbúnaðinn ís- lenska. Maðurinn var athugull og minnugur með afbrigðum. Dómar hans um mörg búnaðarmálefni- okkar voru næsta merkir.Og hann hafði afarmikla ánægju af að tala um íslenska landbúnaðinn. Land og þjóð hafði fallið hon- um sérstaklega vel í geð. Hann sá vitanlega, hve stutt við erum á veg komnir, en hann skildi svo vel þá miklu örðu'gleika, sem þjóð- in og bændurnir sérstaklega hafa átt við að stríða, að hann gerði miklu fremur að dáðst að því sem hefði unnist á, en að fást um það sem á vantaði. Hann hafði tröllatrú á framför- um landbúnaðarins á Islandi. Hann lagði hvað mesta áherslu á það, hve jarðvegurinn væri góður á Islahdi til ræktunar, og hve búpeningsstofninn íslenski myndi geta tekið miklum f ramf örum með skynsamlegum kynbótum. Hann sagði að sér hefði aðeins einu sinni runnið í skap. það var ein- hver sem sagði við hann að jarð- vegurinn væri ekki góður á Is- landi. Jarðvegurinn íslenski myndi ekki síður en jarðvegurinn í hin- um suðlægu löndum álfunnar gefa margfaldan arð þeirrar vinnu og nákvæmni, sem hann yrði aðnjótandi. Styrjöldin mikla hefði mjög breytt skoðunum manna á bænda- stéttinni og þýðingu landbúnaðar- ins, suður í löndum. það hefði verið algengt að lítilsvirða bænd- urna og landbúnaðinn. Nú væri það að verða alviðurkent að land- búnaðurinn væri þýðingarmesti atvinnuvegurinn í sérhverju landi og bæri að styrkja atvinnuveginn því samkvæmt og hefja bænda- stéttina til hinnar háu virðingar sem hénni bæri. Framtíð íslands væri og fyrst og frenlst komin undir bættum búnaðarháttum og eflingu bændastéttarinnar. — Rúmið leyfir ekki að geta um nema fátt eitt af því sem vert væri að birta eftir þessum merka og athugula gesti: sumpart dóma hans og bendingar um búnaðar- hætti okkar, sumpart þær fregn- ir sem hann flutti af erlendum búnaðarháttum. En hér fara á eftir fáein einstök atriði. Um 80 ár væru liðin síðan Hol- lendingar byrjuðu jarðræktartil- raunir sínar á vísindalegum grund velli. Enn væri þeim haldið áfram með auk'nu kappi, enda hefðu þær borið glæsilegan árangur og flutt þekkingu og hagsýni heim a hvern einasta bæ. Ræktunarað- ferðunum hefði stórfarið fram og á grundvelli tilraunanna hefði bú- skaparlaginu verið gerbreytt á stórum landsvæðum á Hollandi. Kúabú væru komin í staðinn fyr- ir fjárbúin, og þeim samhliða rjómabú, ostagerðarbú 0. s. frv. á samvinnugrundvelli. þegar bændurnir fóru til kirkju á sunnu- dögum fyrir 80 árum, voru það. einstaka einn" sem átti silfurkeðju við úrið. sitt. þegar þeir nú klæða sig í sparifötin til þess að ganga í kirkju, eiga þer velflestir gull- keðju við úrin. Velmegun ríkir ná- lega á hverju heimili. Meiri tilraunir eru ein aðal- undirstaðan undir búnaðarfram- förum íslendinga — og það á öll- um sviðum búnaðarmálanna. Og það er um að gera að tilraunirn- ar séu reknar sem víðast og dreifðast um landið. A. m. k. 100 bændur íslenskir ættu að taka að sér tilraunastarfsemi undir yfir- umsjón Búnaðarfélagsins. Reynsl- an er alstaðar sú, að almenna gagnið af tilraununum verður meira þegar bændurnir sjá árang- urinn hjá nágrannanum, en ef þeir sjá það aðeins í opinberum til- raunastöðvum ríkisins. — Aukin mentun hinna ungu bænda, einkum dvöl á bændaskól- unum, væri önnur aðalundirstaða búnaðarframfaranna. Skólarnir ættu að geta kent hinum unga bónda og sýnt honum í verki alla þá hagsýni, í víðustu merkingu, sem honum kæmi að haldi í bún- aðinum. Ekki síst það einna allra mikilvægasta atriði að geyma vel áburðinn og nota hann skynsam- lega. — En auk þess ættu ekki allfáir ungir bændur eða bænda- efni að eiga kost á því árlega að fara utan og kynnast erlendum búnaðarháttum. Myridi þeim vafalaust vel tekið t. d. bæði í Hollandi og Ameríku og myndi auðgert að greiða veg þeirra þar. Á Englandi hafa verið gerðar stórmerkar tilraunir í þá átt að láta rafmagnsstraum hjálpa til við jarðrækt. Tilraunir þessar eru að vísu enn á bernskuskeiði, en full ástæða er til að ætla 'að í þessu efni geti verið um feyknarmerka nýung að ræða, einkum fyrir þau lönd, sem geta framleitt ódýrt rafmagn við fossaafl. það þarf því ekki að vera eintómur loft- kastali, með þeirri einmuna góðu aðstöðu til rafmagnsframleiðslu sem er við Andakílsárfoss í Borgarfirði, að t. d. á Hvann- eyri verði áður en langt líður reknar slíkar jarðræktartilraunir við rafmagn sem geti síðan orðið almenningseign, og ræktaðar þar korntegundir-, t. d. jafnvel hveiti. Sannar fregnir u/n-ensku tilraun- irnar megi vafalaust fá til ís- lands. — Enskur lávarður, Elveden að nafni, og tveir doctorar frá tií- raunastöð Englendinga í Rotham- sted hafa gert tilraunir um það að vinna gas úr húsdýraáburði. Tilraunir þessar hafa borið þann árangur, að Elveden lávarður fær nú nóg gas úr kúamykjunni sinni til lýsingar í höll sinni. þau efni, sem myndá gasið, myndu nálega öll tapast að öðrum kosti. þau eru svo reykul að þau hverfa út í loftið þegar áburðurinn er bor- inn á. þessar tilraunir um gas- vinslu úr húsdýraáburði eru næsta eftirtektaverðar fyrir Holland sem á engin kol og enga fossa, en á íslandi þýðingarminni. En í sam bandi við þessar tilraunir hafa verið gerðar aðrar um „tilbúinn áburð" alt öðru vísi gerðan en ? ? ? ? L flfbpagðs tegund af hrelnum Virginiu sigarettum. Smásöluvcrð 65 aurar. Frægar fyrir gæði. 4 ? ? ????** Kaupfélag Reykvíkinga selur allskonar nauðsynjavörur og tóbaksvörur. Verslið við það hvar sem þér eruð á landinu. Ávalt nýjar vörur með lægsta verði. Viðskiftin greið og áreiðanleg. Símar 728 & 1026. Pósthólf 516. Símnefni: Solidum. Br imabótafélag íslands er frá 1. þ. m. fluii í Hafnavstræii 15 ** 2. sal. Líftry ggingarfj el. Andvaka hí Kristianiu, Noregi. Venjulegar líftryggingar, barnatryggingar . og lífrentur. í slandsdeildin: Löggilt af Stjórnarráði íslands í desember 1919. Ábyrgðarskjölin á íslensku. Varnarþing í Reykjavík. Iðg-jöldin lögð inn í Landsbankann. ,ANDVAKA' hefir frjálslegri tryggingarskilyrði og ákvæði en fiest önnur líftryggingarfélög. ,ANDVAKA' setur öllum sömu iðgjöld! (Sjómenn t. d. greiða engin aukagjöld). ,ANDVAKA' veitir líftryggingar, er eigi geta glatast nje gengið úr gildi. .ANDVAKA' veitir bindindismönnum sjerstök hlunnindi. Ættu því bindindismenn og bannvinir að skifta við það fjelag, er styður málstað þeirra. .ANDVÖKU' má með fullum rjetti telja líftryggingarfjelag ungmenna- fjelaga, kennara og bænda í Noregi. Enda eru ýmsir stofnendur fjelagsins og stjórnendur og mikill fjöldi bestu starfsmanna þess úr þeim flokkum. .ANDV.AKA' veitir „öryrkja-tryggingar" gegn mjög vægu auka- gjaldi, og er því vel við hæfi alþýðumanna! Sjómenn og verkamenn, listamenn og íþróttamenn, iðnaðarmenn og kaupsýslumenn, rosknir menn og börn, bændur og búalið, karlar og konur hafa þegar liftrygt sig í „Andvöku". Skólanemendur, sem láns þurfa sjer til mentunar, geta tæp- lega aflað sjer betri tryggingar en góðrar lífsábyrgðar í „Andvöku". Helgi (forstjóri íslandsdeildar). Heima: Grundaarstíg 15. Pósthólf 533, EeykjaTÍk. A.T. Þeir sem panta tryggingar skriflega sendi forstjóra umsókn og láti getið aldurs síns. þann sem nú gengur undir því nafni og mjög einfaldar. Allskon- ar hálmur, gamalt hey, kartöflu- gras o. s. frv. er borið saman í hauga. Jafnóðum og haugurinn er borinn saman er helt í hann sér- stökum' „kemiskunr" efnum. Síð- an er nóg vatn látið drjúpa yfir hauginn látlaust. Eftir 1—3 mán- uði er haugurinn orðinn afbragðs áburður. Hafa tilraunir sýnt að hann er jafngóður venjule^gum húsdýraáburði. Haugarnir eru hafðir undir berum himni og má hafa þá hvar sem er. Er vitan- lega hentast að þeir séu sem næst vatninu. En ekki má þetta gerast í frosti. Kemisku efnin kosta sama sem ekki neitt. Hefir verið tekið einkaleyfi á þeim, en það gæti Búnaðarfélag Islands vafa- laust fengið. það litla sem inn GRELL'S Dýrabogar eru nú aftur fyrir- liggjandi. Verð Kr. 18.00. Sportvöruhús ReykjaTÍkur (Einar Björnsson) Reykjavík (Box 384) Tapast hefir frá Hraðastöð- um í Mosfellssveit rauður hestur 6 vetra ljós á fax og tagl, mark tvístýft fr. Pinnandi er beðinn að gera Kjartani Magnússyni á Hraða- stöðum viðvart. Næsta símstöð er Laxnes. Hesturinn er ættaður austan úr Skaftafellssýslu. kemur fyrir einkaleyfið er notað til frekari tilrauna. — Frásvélina sá hann vinna norð- ur á Akureyri. Hún væri afbragðs verkfæri, sem vafalaust ætti eftir að vinna hér mikið gagn. þar væri verið að leggja grundvöll að fram- tíðarræktun landsins. Og einmitt þessvegna væri vert að athuga hvort ekki ætti að láta vélina losa jarðveginn dýpra niður en nú er gert, a. m. k. 30 centímetra nið- ur í yfirborðið, eins og það verð- ur, þá er þúfnalagið er komið of- an á. I miklum þurkum og við langvarandi ræktun sé það sérlega þýðingarmikið að jarðvegslagið, sem sé nógu mjúkt til að rætur jurtanna geti smogið um það og notfært sér næringarefnin og rak- ann, sé sem dýpst. Grasið verði þá, er til lengdar lætur, ljúffeng- ara og kjarnmeira. Skepnurnar borgi það með meiri afurðum. Sorglegasta sjónin sem ferða- maðurinn sjái, er fer um sveitir Islands, séu merki skógareyðing- arinnar. Og enn í dag sjái ferða- maðurinn merki þess að Islend- ingar höggvi rjóður í skógana og séu að eyða þeim. það féllu mjög lík orð af vörum þessa hollenska aðalsmanns um nauðsyn skóganna og Sigurður Búnaðarfélagsforseti hefir oft tekið fram bæði í ræðu og riti. I þessu efni var hann kröfuharður til íslensku bænd- anna, því að það lægi svo mikið við. það væri skylda hvers ein- asta íslensks bónda við föðurland- ið að girða a. m. k. einn reit ein- hversstaðar í beitilandinu og rækta skóginn. Barnabörnin myndu blessa minningu þess manns, er það gerði. — Að lokum skal þess aðeins laus- lega getið að J. Korthals Altes var ekki sérlega hrifinn af stór- feldustu landbúnaðarframkvæmd okkar: Flóaáveitunni. Fyrst og fremst áleit hann að framtíð íslenska landbúnaðarins bygðist aðallega á túnrækt en ekki engja. Og í annan stað áleit hann að langstærsta og veigamesta atrið- ið í því máli væri óunnið: Að tryggja það að nýbýli gætu orð- ið reist þar sem til svo stórfeldra framkvæmda væri stofnað, og komið í veg fyrir að „spekúlant- ar" gerðu bændunum ókleift að reka sjálfstæðan smábúskap.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.