Alþýðublaðið - 21.05.1927, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 21.05.1927, Blaðsíða 2
ALÞ.YÐUBLAÖIÐ —r---------,------------------------,-------- Alþjóða-'lýilskélifflii i Ðaiamtlrkn (The international Peoples College in Denmark) eftir < M. Refsgaard. kemur út a hverjum virkum degi. Afgrélðsla í Alpýðuhúsinu við Hverfisgötu 8 opin írá kl. 9 ard. til kl. 7 siðd. Skrifstofa a sama stað opin kl. 9-Va—10 Va árd. og kl. 8—9 síðd. Simar: 988 (aígreiðslan) og 1294 (skrifstofan). Verðlag: Áskriftarverð kr. 1,50 á mánuði. Auglýsingaverð kr. 0,15 hver mm. eindállsa. PrentsraiSja:Alpýðuprentsmiðjau (i sama húsi, sömu símar). B PH feH Sffi M iL !ffi2 Alþýðumentunarmál svæft. Meðferð íhaldsins á góðu málefni. Eitt af frumvörpunum, sem rík- isstjórnin lagði 'fyrir siðasta al- þingi, var um samskóla Reykja- víkur, þar sem fundin var ágæt lausn á vandamáli framhalds- mentunar Reykvíkinga. Frum- kvæðið að málinu átti Jón Öfeigs- son mentaskólakennari, og hafði hann með frábærri atorku undir- búið það í samráði við nefnd, skipaða mönnum, er aðiljar Iðn- skólans, Verzlunarskólans, Vél- stjóraskólans og bæjarstjórn Reykjavíkur höfðu valið, en rík- isstjórnin síðan tekið að sér að koma málinu fram við alþingi, eftir að samkomulag hafði tekist við hana um það og ymsar breyt- ingar á því, er hún óskaði. Málið var lagt fyrir neðri deild, og þótí ríkisstjórnin væri þar í minni hluta, komst pað í gegnum þá deild óskemt aði frá töldum litl- uiti flokkshagsmuna-nagla um samvinnuskólann, er í það, var , rekinn, en gerði svo sem ekkert til. Frá neðri deild var málið af- greitt til efri deildar í tæka tíð fyrir stuðning ýmsra andstæðinga stjórnarinnar, þar á méðal Al- þýðufIokksþingmannsins,- ~er mátu meira gildi merkilegs máls en bar- áttu-aðstöðuna gegn stjórninni. Það hefði því mátt búast við, að málið næði ekki síður fram að ganga í þeirri deildinni, sem stjórnin hafði algerðan meiri hluta í, þar sem um mál var aS ræða, er hún hafði fallist á að flytja, en þá gerast þau undur, að nefnd- in, sem íhaldsmenn voru ímeiri hluta í, sezt á málið og dregur það ekki undan sér fyrr en kom- íð er að þinglokum. Þá leggur meiri Muti hennar til, að það sé samþykt með þeirri breytingu, að dreginn sé úr því naglinn, sem það hafði hangið á gegn um heðri deild,^ en þetta var, eins og þá horfði við, sama sem að leggja tij, að það væri drepið. Nefndin hafði og gætt þess að skila ekki málinu fyrr en að svo áliðnu þingi, að það gat ekki komist áfram nema meö afbrigðum, sem þá var líka synjað um, svo 'að málið varð óútrætt. Þessi meðferð é málinu er því ósvinnari, sem í nefndinni sátu tveir skólastjórar (I. H." B'. og J. J.), sem ætlast mátti til af, að ekki legðust gegn mentamáli, þótt öðrum væri ef til vill vorkunn vegna misskilinna eiginhagsmuna, enda og stjórnar- ansdtæðingur. Það var skylcla stjórnarinnar að nota sér flokksyfirráð sín í tiefnd- inni til að reka á eftir málinu, úr því að hún tók að sér að flytja það, og þáð hefði hún gert; ef um verulegt áhugamál hínnar hefði verið að gera. En hér var ekki Um það að ræða að gera -alþýðu örðugra að njóta sín eins og í stjórnarskrár-kjördagsfærslu- málinu, heldur þvert á móti að gera almenning betur færah í lífs- baráttunni, en það er afturhaldi, svo sem margreynt er, efckert keDpikefli. Hér var um merkilegt alþýðumentunarmál að ræða, og því hefir stjórninni þótt fara betur á að láta það kafna í íhaldssvæflunum en bera það hreinlega út í illviori at- kvæðagreiðsJu íhaldanna í efri deild. Þétfca er eitt dæmi um ^ð, hversu auðvaídsflokkum er trú- andi til að fara með velferðarmál, er miða alþýðu til gagns, — enn eitt dæmi þess, hver nauðsyn al- þýðu er að fjölga í hópi fulltrúa sinna á alþingi, ef góðum mále'fn- um á að vera líft gegn um það. Þlngrof 00 níjar kösnlEsar hafa verið ákveðnar með kon- ungsbréfi, dagsettu í gær. Eiga kosningarnar að fara fram 9. júlí næst komandi. Þá er íhaldið búið að hafa það af að gera það tvent í senn, að fella kjördagsfærsluna, sem rétt var, og færa þó kjör- daginn, sem er hneyksli. Bráttarnóta-útgerð. , Gísli Magnússon útvegsmaður í Vestmannaeyjum hefir ákveðið að gera út 4, vélbáta á dráttar- nótaveiðar („snurrevaad") í sum- ar. Eiga þeir að véra við Vest- mannaeyjar júnímánuð, júlí og á- gústmánuð norður á Skjálfanda- flóa og september og október við Vesturland, Breiðafjörð og Faxa- flóa. Samning hefir hanh gert við enskt félag um lcaup á aflanum, er verður fluttur út með togurum. Hásetar fá í kaup 150 kr. á mán- uði qg 3 kr. af hverri smálest aflans. Grænlandslögin samþykt. (Tilkynning frá sendiherra Dana.) Svo sem getið var um hér í blaðinu 9. þ. m., lagði innanríkis- ráðherra Dana fyrir fólksþingið frumvarp um rýmkun veiðiréttar danskra þegna við Grænland og þeirra manna, er.þeim væra jafn- settir að lögum (íslendingar). Þetta frv. var saraþ. óbréytt við 3. umr. i landsþinginu og er þar með orðið að lögúm. 1 einu fegursta héraði Norður- Sjálands nokkrar rastir vestan við Helsingjaeyri liggur búgarður einn. Ferðamaður, sem leggur leið sína þar fram hjá, mun tæpast veira honum nokkra eftirtekt, því að hann er að ytra útliti nauða- likur öðrum sjáJenzkum bónda- bæjum; allra síst mun nokkrum fljúga í hug, að þetta sé skóli. — Alþjóða;iýðskólinn skilur sig þannig að ytri sýn frá öilum öðrum skólum, og það bendir þegar á, að þar sé um nýjung að ræða á sviði æskulýðsskólanna. Hann er frábrugðinn öðrum skól^- um meðal annars í því, að hann sameinar líkamlega og andlega vinnu, þar eð nemendurnir verða "að taka þátt í störfum þeim, er til falla á búgarðinum, og hvíla sig frá.náminu við heilnæma úti- vinnu. * Nú mun^teinhver spyrja: Hvað er þessi alþjóða-iýðskóli og hver ér stefnuskrá hans? Þa er ekki unt eins og víða annars staðar að nefna einhverja skólastofnun ^úti í heimi og segja, að þar sé fyrirmyndin og þangað séu hug- sjónirnar sóttar. Alþjóðalýðskól- inn við Helsingjaeyri er hinn fyrsti þess kyhs sftóli í heiminum og hefir sjálfur skapað ser hug-- sjónir og stefnumið. Að vísu er hann allmikið sníoinn eftir stefnu Grundtvigs-skólanna, þeirri að víkka sjóndeildarhríng nemend- anna við nám mála, sögu, bók- menta og þjóðfélagsfræði, eink- um hinna norrænu landa, án þess þó að ganga fram hjá hinú.m stærri menningarlöndum. Nú í haust eru liðin 5 ár frá stofnun skólans. Hann for hægt af stað. Fyrsta árið voru þar að eins 24 nemendur, en þeir voru frá 8 löndum (tveir Ameríkumenn, einn Austurríkismaður, þrír Eng- lendingar, einn Iri, einn Skoti, fimm Þjoðverjar, tveir Czekoslo- vakar og níu Danir). Síðan hefir nemendatalán aukist með ári hverju ,svo að nu eru þar ná- lægt 75 nemendur. , Þegar* skólinn hóf starf sitt, hugðu margir, að fjandskapur sá og þjóðahatur, sem háimsstyrj- öldin hafði vakið og þroskað, myndi hindra starf hans, en svo varð ekki. Þótt nemendurnir séu af ólíkum og fjarskylílum þjóð- um, læra þeir# brátt að skilja hverir aðra og þroskast af að líta á málin frá mörgum. 61íkum hliðum. Yfirleitt má telja starf skólans einn lið í verki því hmu mikla, sem nú er unnið til sam- einingar þjóðunum. Engum mun blandast hugur um, að á slíkum skóla séu oft ákafar kappræður. Svo var t .d., þegar rætt var um, hvað gera skyldi gegn styrjöld- um, sem Innleitt var í þýzkum námsflokki, en nemendur frá. mörgum þjóðum tóku þáttí, og: höfðu sumir þeirra barist í síð- ustu styrjöld. í slíkum kappræð- um sigrar ætíð almenningsheill-' in yfir þjóðernisrígnum. Það er fróðlegt að athuga, hverra stétta menn það eru, sem sækja skóla þenna. Sumir kynnu að ætla, að hann væri einkum sóttur af efnamönnum, sem engu létu sig skifta ferðakostnað frá fjarlægum stöðum, en fjarri fer því, að svo sé. Margir nemend- anna eru ungir verkamenn, sem hafa sparað saman fé til að stand- ast kostnaðinn af ferðinni, því að útþráin hefir knúð þá til að kynnast siðum framandi þjóða. Meðal nemendanna eru Þ|óðverj" ar, sem hafa ¦ ferðast fótgangandi sunnan af Þýzkalandi, og þar er Afríkubúi einn, sem ferðaðist hingað norður sem háseti tii að sranda straum af ferðakostnaði, Slík dæmi sýna, að á skólanum eru saman komnir þróttmiklir og áhugasamir! unglingar. SkólFþessi er og frábrugðinn öðrum lýðskólum í því, að hann er samskóli sveina og meyja. Þáð þótti ýmsum viðurhlutamikið í byrjun og sögðu, að ilt myndi af leiða. Svo reyndist ekki; þvert á rnóu' hafa samvistir beggja kynja valdið því, að allur heiniil- isbragur er heflaðri og heilbrigð- ari en venja er til á sérskólum. Það er því full ástæða til að ' fágna þeirri ákvörðun. Maður sá, er mest hefir unnið fyrir skóla þenna, er P. Mannicke skólastj'óri. Hann hefir reynst. snillingur í að laða að sér unga menn og fá myndað samfelda. íheild úr svo mörgum ólíkum nem- endum. Mannicke skólastjóri er í einu.orði sagt sál skólans.«Hanrt: tekur sjálfur þátt í öllum störf- um, 'hvort heldur sem .það er kyrlát bókiðja, útivinna eða gleð- skapur. Hann hikar ekki við að fylgja nemendum sínum vinnu- klæddur út á akrana á sumrin og grafa þar og moka eins og hinir. Það er því ekki að undra,, þótt nemendur hans unni honum og að minningar þeirra frá skóla- vistinni séu margar og fagrar, enda keppast þeir við að lofa skölann og skólabraginn, er þeir koma heim, og hvetja^ vini sína og frændur til að sækja hann. Alþjóða lýðskólinn við Hels- ingjaeyri er enn ungur að árum. En eftir því, sem líkur benda til, á hann bjarta framtíð fyrir hönd- um. Ekki er ósennilegt, að í öðr- um löndum rísi upp skólar með sama markmiði, að kenna æsku- lýðnum að skilja hverir aðra án. tillits til þjóðernis. Þar er ekki einungis átt , við málið, heldur miklu fremur hitt, að skilja hver-^ ír annara hugsanaferil og tilfinn- ingalíf. Slíkir skólar innræta nemendum sínum, að allir ménn eiga jafnan rétt til lífsins og gæða

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.