Tíminn - 22.04.1931, Blaðsíða 1

Tíminn - 22.04.1931, Blaðsíða 1
©Jaíbfeti og afgrci&sluma&ur Cimans tt Rannpetg, ^orsteins-öóttir, Cœfjargötu 6 a. Riyffavíf. ^fgteibsía fimans « i €a>fjaraðtu 6 a. (Dpin baakaa'Fl. 9—6 Sími 2353 XT. ii|. r,„.v,-,,.fir(^<g|g^^i(gpfír.,.-.,J.-^., ¦¦ .p ¦ Reykjavík, 22. apríí 1931. Öhófslvöur Revkjavíkur og þingroíið 1 sveitinni og við sjóinn á Is- landi býr fólk, sem stritar dag eftir dag og ár eftir ár. Vinna þessara manna er uppspretta allr- ar velmegunar í landinu. Án þess- arar vinnu væri Island óbyggi- legt. En um leið og vinna fólks- ins er móðir alls lífs og allrar menningar í landinu, þá hefir erf- iðið um leið göfgað kynþáttinn. Bóndinn, sem ræstir fram landið, sléttar það, ræktar það, húsar bæ sinn, leysir vandræði hvers manns, sem að garði ber og elur upp mörg börn við eljusemi og ráðdeild er sannarlega landstoipi. Og sjómaðurinn, sem hættir lífi sínu á öllum tímum árs til að skapa mestu útflutningsverðmæti þjóðarinnar er annar af tveim stólpum þjóðfélagsins. Þegar Reykjavík hafði 25 þús. íbúa, sagði erlendur gestur er hinga3 kom, að sér þætti furðanlegt að vinna 1000 sjómanna skyldi geta borið uppi heilan bæ, með fjórða hluta þjóðarinnar. En á síðustu árum hefir hlað- ist ofan á þessar tvær stéttir hin iðjulausa eyðslustétt, þar sem sumir af „erfingjum" Thors Jcn- sens eru fremstir í flokki, bæði með eyðslu, yfirlæti og löngun til að ráða í landinu eingöngu af til- gangslausu monti, blönduðu þröngri eigingirni. Ölafur Thors hefir setið nokkur ár á þingi, haft yfirráð á blöðum og ítök í stór- um þingflokki. Thor Thors bróðir hans er búinn að láta á sér bera í íhaldsflokknum í nokkur ár. Og ekkert liggur eftir þessa bræður, engin nýjung, engin heilbrigð hugsun, um almenningsheill En að sama skapi, sem þeir hafa verið innantómir, og raunverulega þýð- ingarlausir fyrir þjóðlífið, því meira hafa þeir látið á sér bera. Á Þingvöllum í vor á Alþingia- hátíðinni var ólafur Thors eini þekkti maðurinn, sem setti blett á hátíðina með því að vera drukk- inn að flangsa í búð kjósenda sinna, öllum til ömunar, þar til loks að honum var bannað að látast vera að halda ræður í veizlutjaldi þeirra. Ekki gekk Thor Thors betur. Hann átti sem formaður Situdentafélagsins að taka á móti erlendum stúdentum á Þingvöllum, og haf ði landið veitt til 10 þús. krónur. En er til kom> var allt í ólestri er gestirnir komu Thor Thors, kunni ekki gerðum sveitamannanna, þeirra sem hann vill ræna pólitíku valdi. Hann var að skemta sér niður í bæ, þegar gestirnir voru að hreiöra um sig í tjöldum á ÞingvöDum, og vant- aði helminginn af því sem þeir töldu sig þurfa til að stofna ekki lífi og heUsu í hættu. Síðar á samkomunni gerði Thor sig beran að hinni vesölustu framkomu gagnvart færeyskum sitúdentum. Þeim var boðið, en svo bannað að koma fram eins og boðið heim- ilaði. Thor Thors taldi að Færey- ingar væru minnimálttar. Aðrir áttu meira undir sér. Þess vegna mátti sýna Færeyinguím kulda og ókurteisi, á kostnað íslenzka rík- isins. é, K Á undanförnum árum hefir and- staðan magnast milli 20—30 heimila í Rvík, sem hafa lifað eyðslulífi á háu stigi, raeð sí- feldri vínnautn, iðjuleysi og c>hófi í daglegum venjum, og á hinn bóginn fólksins, sem ræktar land- ið og dregur auðinn úr sjónum. Eyðslulýðurinn hefir smátt og smátt komizt að þeirri niður- stöðu, að þeir sem vinna ag fram- leiðslunni séu eiginlega ekki mannlegar verur, heldur vinnu- dýr, líkt og Mbl. lýsti bændum á páskadaginn: Magrir, skuldugir, hungraðir, óhreinir með mosann úr heyinu ætíð í ógreiddu skegg- inu. Ef „erfingjarnir" hefðu bsett við lýsingu á sjómönnunum á skipum þeirra í sömu tóntegund, myndi slorið á höndum og vinnu- fötum hafa komið inn í páska- messu Mbl. Eyðslufólkið hefir komizt að raun um, að menn með mosa í skeggi og slor á vinnufötum eigi að afla fjár handa hinum iðju- lausu. Fyrir það fé eigi að byggja fáránleg skrauthýsi í bæjunum og sumarskála til laxveiða í sveit- inni. í þessum húsum eigi að eyða þjóðarauðnum í peninga- frekum nautnum. Þessir menn vilja láta hlutafélög sín eiga skip- in, bryggjur, fiskhús og fiskreiti. Sömu hlutafélögin eiga að eign- ast jarðirnar í sveitinni, þar sem mest er hægt að græða, og reka þar búskapinn með leigðu sískift- andi vinnuafli. Ef hlutafélögin græða, er hægt að eyða miklu. Ef þau tapa, fara þau á höfuðið. Bankarnir tapa, og hækka vext- ina á þeim, sem alltaf borga víxla sína. Ný hlutafélög mynd- ast. Ný lán eru tekin. Ný eyðsla byrjar. 1 þessum undarlega heimi sýnist sá fátæki alltaf vera dæmdur til að h'ða fyrir hinn lata, drambláta, iðjulausa og eyðslusama. 1 undanfarin 4 ár hafa fulltrú- ar ibænda og verkamanna unnið saman á ýmsan hátt í landsmál- um, að fjölbreyttum umbótum í atvinnulífi og menningu fyriir fólkið sjálft og þess hagsmuni. Réttarfarið hefir breyzt. AUir hafa verið jafnir fyrir lögunum. Fjársvikamenn hafa verið dregn- ir fyrir lög og dóm, í fyrsta sinni eftir að veldi braskaranna hafði byrjað. Ef bankar voru é góðri leið með að tapa nokkrum hundruðum þúsunda á óráðvendni vinmargra svikara, þá voru slík mái nú útkljáð að lögum, alveg eins og ef umkomulaus smæUngi ætti í hlut. 1 stuttu máli: Þjóð- félagið var að skiftast í tvennar herbúðir eftir hagsmunum. I annan stað hinn fámenni hópur einkum í Reykjavík, sem eyddi fé þjóðarinnar í iðjuleysi við lágar nautnir. Á hinn bóginn var fólk- ið sjálft. Bændafólkið í sveitinni, og iðjumenn kaupstaða og kaup- túna. Því meir sem fólkið rétti við, því meira sem það hafði af þjóðarauðnum til umbóta á heimr ilum sínum og vegna barna sinna, því ininna varð úr að spUa hjá hinum iðjulausa eyðslulýð Reykjavíkur og kaupstaðanna. Nú voru góð ráð dýr. Þess- vegna var feitu agni beitt á öng- ulinn. Forráðamenn hins iðju- lausa eyðslulýðs boða einum for- kólfi verkamanna og sjómanna, að ef hann gæti leitt flokk alþýðunn- ar inn í náið samstarf með íhalds^ mönnum, þá væri hægt að fjölga þingmönnum verkamanna eftir tvö ár. Það mætti taka af bænd- um landsins 10 þingsæti til sam- eiginlegra skipta. En sjómennirn- ir og verkamennirnir í Reykjavík kunnu illa bandalaginu við erf- ingja Thors Jensens. Hinir fá- tæku stritandi menn vissu, að þaðan hafði sjaldan andað hlýju. Verkamennirnir gáfu leiðtogum sínum skarpa áminningu. Hvort þeir læra af þeirri áminningu sker reynslan úr. Þegar kominn væri framkvæmd samningurinn um að eyðileggja 10 sveitakjördæmi, leit út fyrir að eyðslulýður Reykjavíkur sæti fastur í sessi og gæti framvegis leikið sér með veltufé bankanna ig innbyrt gróðann af iðju þjóð- arinnar. Allt sýndist brosa við „erfingjunum". Stjórnarskráin átti að fara í gegn nú í vetur. Kjördæmabyltingin að vetri. Aldrei framar átti Rangárváua- sýsla, Skagafjörður, Dalasýsla, Mýrar, Borgarfjörður eða Gull- bringusýsla að hafa sinn eiginn þingfulltrúa. Nöfn héraðanna áttu að þurkast út og áhrif þeirra líka. Og strengurinn var svo lævíslega snúinn, að hálsi þjóðarinnar, að engin lífsbjörg sýndist hugsanleg. En þá kom þingrofið. Umboð kjósenda féllu til kjósenda. Nú þarf tvennar kosningar, og margra ára samstarf milli „erf- ingja" Thors Jensens 0£ leiðtoga sósíalista til að þurka úr Dala- sýslu, Borgarfjörð, Rangárvelli og Skagafjörð. Og eftir athurði síð- ustu daga sýnist fremur ólíklegt, að sú samvinna náist fyrst um sinn. Þingrofið hefir ekki einung- is bjargað hinu forna þjóðlega skipulagi Islendinga. Það hefir Hka lamað svo, að lengi munu sjást merki, hin spilltu öfl þjóð- félagsins, sem voru farin að gera sér vonir um að geta beygt borg- ara landsing undir ok þeirrar van- menningar, sem nýríkt fólk »kap.- ar. J. J. ;--VAr»^M;b.rf-^7r,V»Æl^rfíráiva>---u a^jgjSS^&i^S^S^teÍfií 32. blað. lilmlil jtliriliiilrillinlir í meðferí heimílda Svar til Einars Arnórssonar Þann mÍMkiliúng hafa sumir stjórnarandstæð- ingar reynt að breiða út meðal almennings, að vegna þingrofsins séu engin fjárlög til fyrir arið 1931. Þeta er alveg rangt. Fjár- lögin 1931 voru samþykkt á þing- inu 1930. Það eru fjárlögin fyrir 1932, sem ennþá eru ósamþykkt og liggja fyrir þinginu, sem k«m- ur saman eftir kosningar. Skjaldarmerki íhaldsins. Greinagóður maður sagði «ftir lestur Mbl. í dag: íhaldið á skjaldarmerki með áletranir á béðum hliðum. öðru megin er skráð: Atkvæðafölsun- in í Hnífsdal, vaxtataka Jóhann- esar bæjarfógeta, sjóðþurðin í Barðastrandarsýslu, Kleppsmalið, Flygenrings-fiskurinn 0. fl. Hinumegin: „Gjör rétt, Þol eigi 6rétt!" Reyndur lögf ræðingur, sem tvisvar áður hefir ritað um þing- rofið hér í blaðinu, hefir beðið fyrir eftirfaranda svar til E. A.: Einar prófsssor Arnórss^n hefir í Morgunblaðinu í dag (18. apríl) gert tilraun til að hrekja ályktan- ir mínar um þingrof og þingsht, er birtar voru í Tímanum í gær. Skiptir hann grein sinni í tvent. Ræðst annarsvegar á skoðun K Berlin í stjórnlagafræði hans, er vitnað er til í grein minni og hins- vegar á það, er hann nefnir álit mitt frá eigin brjósti. K. Berlín hefir nú þegar látið í ljós álit sitt um núverandi þingrof og talið það ekki vwa stjórnar- skrárbrot, og er það í fullu sam- ræmi við túlkun mína á f yrri kenn- ingum hans og feilur þar með um sjálft sig sú aðdróttun hr. E. A., að eg hafi slitið ummæU Berlins út úr samhengi, enda finnur hann þeim orðum engan stað. — Hér er eigi staður til að færa fram varnir fyrir Knud Berlin, enda munu lög- fræðingar og aðrir, er til þekkja, vita, að hann er maður til að standa f yrir sínu máli gagnvart hr E. A., en það skal tekið fram hér, að hann hefir hlotið doktorgnafn- bót sína fyrir ritgjörð um þingrof (Oplösningsret overfor lovgivende Forsamlinger). E. A. segir að kenning K. Ber- lins sé gagnstæð lagækyringar- reglum og heilbrigðri skynsemi. Hyggst hann að sanna þessa stað- hæfingu sína á þann hátt, að hann kveður Berlin segja í stjðrnlaga- f ræði sinni, að það leiði af ákvæði 19. gr. grvl., að hinu nýkjörna þingi (eftir þingrof) verði ekki slitið — og þvi heldur ekki rofið með þeirri verkun, aS umboðin l'alli þegar möm1) — fyrr en f jar lög sé afgreidd. Kveður E.A. B«r- lin sjálfan þannig hverfa fré lögskýringu sinni. Þessi tUvitnun E. A. er gjör- samlega röng. Hann tíJfærir hér orð eftir BerUn, sem *kki standa í bók hans og rangfærir þar með lögskýring hans. K. Berlin segir aðeins á þeim stað, er E. A. vitnar tU: „Men paa den anden Side maa det fölge af Grl. § 19, at den nyvalgte el- ler ef ter Udsætteisen paany sam- mentrædende Rigsdag da heUer ikke vil kunne sluttes1) för lovlig Hjemmel for Skatternes Opkræv- ning er tilvejebragt". Á íslenzku: „En hjnsvegar hlýt ur það að leiða af 19. gr. grvl., | að hinu nykjörna, eða eftlr freat- 1 un, hinu nýsamankomna ríkis- þingi verður ekM sUtið1) fyrr en | lögleg heunild tíl innheimtu skatt anna er fyrir hendi". Orðunum í tilvitnun E. A. „og því heldur ekki rofiB mefi þeirri vei-kun, að uiuboðin fallt þegar niður1) bætir E. A. því frá eigin brjósti inn í tiilvitnunina frá. K. BerUn og ranghverfir þar með orðum hans og niðurstöðu. Allar boUaieggingar hr. E. A, tíðar í x) Leturbreytuig vaín. grein hans um þetta atriði, aru því gersamlega marklausar og út í blainn. Skal hér nú tekið upjp hið rétta álit K. Berlin: Á dönsku: Da Grl. § 22 ikke saaiedes som Forfatningsloven af 2. Oktober 1855, § 34 og Grl. 18. Nov. 1868 §30 sætter nogen Grænse for An- tallet af Oplösninger i Löbet af et vist Tidsrum1), maa Oplösningen, om nödvendigt kunne ske mer« end én Gang indenfor det i Grl. § 19 angivne Tidsrum. Og Hen- synet til, at Rigsdagen faar sin fulde Arbejdstid ubeskaaret, maa da ske Fyldest og kan ogsaa ske Fyldest derved, at Rigsdagen,hvis lovlig FinansbevUling ikke endnu var tilvejebragt för den sidste Oplösning, efter denne ikke kan sluttes', för FinansbevUlingen er i Orden. En anden Sag er det naturligvis, at en ny Oplösning af et Ting, efter at det kort for- inden har været oplöst, som Regel vil være et groft Misbrug af den kongelige Oplösningsret, og dett» særlig naar det sker, inden Fin- aneloven er tilvejebragt". Á islenzku: Þar eð 22. gr. grvl. ekki setur nein takmörk fyrir því, hversu mðrgum sinnum rjufa megi rik- isþingið1) á ákveðnu tímabUi ein* og gert er í stjórnskipunarlögun- um frá 2. okt. 1855, 34. gr. og grvl. 18. nóv. 1863, 30. gr., hlýtur að mega rjúfa þingið, ef nauðsyn krefur, oftar en einu sinni á tíma- bili því, er ræðir um í 19. gr. grvl. En taka verður tiUit tU þess, að ríkisþingið fái fuUan og óskertan vinnutíma, og það má gera 4 þann hátt, að ríkisþmginu, ef lögleg fjárlög höfðu ekki verið samþykkt fyrir síðasta þingrof, verði ekki sUtið1) eftir það, fyrr en fjárlögin eru afgreidd. Það er hinsvegar auðvitað annað raál, að nýtt þingrof skömmu eft- ir að þingið hafði verið rofið, mun venjulegast vera stórfelld mii-, notkun á heimUd konungs tíl að rjúfa þing og það einkum, þegar slíkt er gert áður en fjárlög «ru samþykkt". Einhverjum mundi þykja ótirú- legt, að prófessor E. A. hefði ofi- inberað „vísindamennsku" sína á þann hátt, sem hann hefir hér gert. En framangreindar tUvitn- anir sýna svart á hvítu, að haun hefir umsnúið heimild þeirri, er hann fór með. 1 síðari hluta greinar sinnar snýr hr. E. A. sér að því, er hann kaUar vörn mína frá eigin brjósti. Gengur hann þar fynt og fremst alveg framhjá þvf, er var aðalatriði í þeim hluta grein- ar minnar, en það var að lögjöfn- un (analogia) væri óheimU frá 18. gr. stj.skr. tíl hinnar 20, þar eö hér væri um tvö hugtök að ræða og að sömu astæður að lögum (ratio juris) væri ekM fyrir hendi. Það væri einkennUeg iögskýring, þegar um 2 hugtök

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.