Tíminn - 09.05.1931, Blaðsíða 1

Tíminn - 09.05.1931, Blaðsíða 1
<£>)aíbferi og afaxeit>sluma&ur ÍEímans et Hannoeio, p orst einsbóttir, feœrjargöhi 6 a. 2?eyfjaDtf. í í m a ii s er í €œfjaraðru 6 a. <Dpin ba$kaafL <£—6 Sírtsi 2353 XV. árg. Reykjavik, 9. maí 1931. 39. btefi. iBrot úr rítlirsin Pétur Magnússon er þekktur íyrir„ „góðmennskusvip" á andlit- inu, enda ætlar íhaldið að nota það, og reyna að láta kjósa hann hvað eftir annað, eins og væri hann einhver sérstakur pólitískur dýrgripur. En hið blíða bros Péturs kemur íhaldinu að gagni oftar en í kosn- ingum. Raunamenn íhaldsins leita til hans alveg sérstaklega. Þegar upp kom 70 þús. kr. sjóðþurð í Brunabótafélagi Islands, var það Pétur, sem gekk manna fremst í að reyna að „laga" málið án þess að rannsókn eða dómur gengi í því. Ef Pétur hefði ráðið, myndi svikamál það aldrei hafa verið rannsakað eða dæmt. — Þegar upp hafði komizt um Jóhannes bæjarfógeta, vaxtatöku hans úr dánarbúum, og alþjóð manna vissi deili á framferði skiptaráð- anda og f ordæmdi hana, þá gekkst Pétur Magnússon fyrir að mála- færslumenn i Reykjavík héldu hinum seinheppilega umráða- manni á fé ekkna og munaðar- leysingja heiðurssamsæti til að þakka honum vel unnið starf í þágu réttvísinnar á Islandi. Og þegar það vitnaðist í haust, að Þórður Flygenring hefði látið Kveldúlf fá fisk fyrir ca. 300 þús. kr., fisk, sem var veðsettur bönk- unum, þá kom, Pétur Magnússon enn með sínu blíða brosi til að reyna að koma málinu í það horf að það yrði ekki að sakamáli, ekki rannsakað og ekki dæmt. En bréf það, sem hér fer á eftir bregður birtu yfir meðferð dómsmála eins og íhaldsflokkur- inn leit á þau. Bréfið er frá Jó- hannesi bæjarfógeta til Jóns Magnússonar. Og Pétur Magnús- son er þá þegar orðinn voldug persóna í réttarfari íhaldsins. Bréfið skýrir sig að öðrti leyti sjálft. En menn finna, að það var alveg eðlilegt, að Pétur Magnús- son vildi halda minningarhátíð fyrir Jóh. Jóh. þegar hann lét af því að skipta búum. Manni finnst það ofboð heppilegt fyrir íhalds-* flokkinn, að fá Pétur Magnússon sem hækkandi stjörnu á himni íhaldsins um leið og stjarna Jó- hannesar, er að ganga til viðar. Hér fer á eftir þetta hið fræga bréf frá 1922: „Reykjavík, 13. febrúar 1922. 19. nóvember s. 1. barst hingað á skrifstofuna erindi, sem hérmeð fylgir, dags. 14. s. m., frá Metú- salem Jóhannsyni, Ragnari P. Leví, Pétri M. Bjarnason, Tómasi Jónssyni og Ámunda Árnasynl, kaupmönnum hér í bænum, þar sem þeir kæra Ólaf G. Eyjólfsson, kaupmann fyrir vanrækslu á bók- færslu og sviksamlegar athafnir í sambandi við gjaldþrot. Mér hafði ekki þótt ástæða til að taka mál þetta til meðferðar án þess að kæra kæmi fram hjá skuldareigendum fyrst og fremst vegna þess, að ekki er sýnt enn, hversu mikið tgón skuldheimtu- mennirnir bíða, en sérstaklega vegna þess, að mér fannst ekki eftir atvikum rétt að taka einn mann sérstaklega fyrir af þeim mönmmi, sem osrðið hafa gjald- þrota og sýnt af sér óreglu í bók- haitii og athæfi, sem liggur að takmörkum hins ólöglega, t. d. Jón Heiðdai, Helgi Zoega & €o., Páll Gíslason o. fl>). Þegar fyrnefnt kæruskjal barst mér, ætiaði ég mér að taka mál þetta íyrir, en fyrir beiðni mál- færslumanns kærðs, hr. Péturs Magnússonar, frestaði ég þó fyr- irtekt þess um stund, þar sem úfc- ht var fyrir eftir því, sem hann tjáði, að samkomulag næðist við kærendui' írá konu kærðs, um að þeir framseldu henni kröfur sínar fyrir ákveðið endurgjald og aftur- kölluðu kæru sína. Er þetta fór að dragast á iang- inn áti ég að tal við málfærslu- mann kærðs. Tjáði hann mér, að 8 af kærendunum, þeir Pétur M. Bjarnason, Tómas Jónsson og Amundi Árnason væru f úsir á af t- urkalla kæruna af sinni hendi, en samkomulag næðist ekki við R. P. Leví og Metúsalem Jóhannsson. Það, sem á milli bar, var, að kona Ólafs bauð fram 5000 krón- ur handa hvorum þeirra gegn því að þeir framseldu henni kröfur sínar á hendur búinu, sem svo áttu að koma til frádráttar skuld- um þess, en R. P. Leví og Metú- salem Jóhannsson vildu fá þessar 5000 krónur í „ómaksbætur" án þess að framselja kröfur sínar. 9. þ. m. afhenti hr. Pétur Magnússonar afturköllun á kær- unni frá meiri hluta kærenda, þeim Tómasi Jónssyni, Ámunda Árnasyni, og Pétri M. Bjarnason, og fylgir hún hér með. Vildi ég því, með tilliti til framanritaðs, virðingarfyllst leyfa mér að ieggja það undir úrskurð hins háa dómsmálaráðu- neytis, hvort ástæða sé til að hefja sakamálsrannsókn fyr en þeir 2 kærendur, sem ekki hafa afturkallað kæru sína, hafi kom- ið fram með nýja kæru eða hvort það sjái sér fært að ákveða, að saksókn megi niður falla í þessu tilfelli. Ég fyrir mitt leyti tel réttvís- inni ekki fullnægt þótt sakamáls- rannsókn verði hafin gegn kærð- um einum í sambandi við gjald- þrot hans, þótt mikið vanti upp á að bókfærsla hans sé í lagi, sér- staklega þar sem aðrir, sem líkt hefir staðið á með, hafa sloppið við rannsókn og rannsóknar er beiðst af mönnum, sem væntan- lega líða tiltölulega lítið tjón við gjaldþrot hans í samanburði við aðra skuldheimtumenn, sem ekki krefjast eða óska sakamálsrann- sóknar, og eru þar að auki fúsir til að falla frá kæru sinni gegn „ómaksbótum" í peningum. Það skal tekið fram, að skuld- lýsingafrestur í búinu er enn ekki útrunninn og því ekki búið að fá yfirlit yfir hag þess, og að Metú- salem Jóhannsson hefir veð fyrir sínum skuldum, svo væntanlega tapar hann tiltölulega litlu. Bréf frá Centralanstalten for Revision og Driftsorganisation til skiptaréttar Reykjavíkur fylgir og hérmeð. (sign) Jóh. Jóhannesson. Tilstjórnarráðs Islands, Reykjavík". *9n *lnn. TILBUINN ABUR-ÐUR Innftutninaur 1921-1930. ......... E/namagn áburðarins taíið i tonnum Köfnunarefni Fosfórsýra Katí Ólafur Thors sagði í útvarpsumræðum 5. þ. m., að lögin um tilbúinn áburð væru „smámál". Jafnframt hrósar ólafur sér af því að vera „sonur stærsta bóndans á Islandi". Línuritáð hér að ofan bendir á, að þessi „sonur stærsta bóndans á Islandi" hafi ekki fylgst vel með því, sem gjörst hefir í íslenzkum landbúnaði nú síðustu árin. Súlurnar í línuritinu sýna áburðarnotkunina í landinu síðan 1921, og er miðað við smálestatal frjóefnamagns áburðarins. Svörtu súlurnar tákna köfnunarefni, gráu súlurnar fosforsýru og kali. Köfnunarefnisnotkunin hefir aukizt mest. — Lögin um tilbúinn áburð voru samþykkt á þinginu 1928. Þá hafði eitt verzlunarfirma, Nathaa & Olsen í Reykjavík, náð í sínar hendur allri áburðarsölu landsins. Síðan lögin gengu í gildi, hefir áburðarnotkunin margfaldast, eins og glögglega sézt af línuritinu, enda er áburðurinn a. m. k. 25% ódýrari nú en hann gæti verið án styrks og skipulagðrar sölu. *) Allar leturbr. gjörðar hér. Um allt er þetta merkilega skjal fádæmi í réttarsögu siðaðra þjóða. Maður er kærður fyrir „van- rækslu í bókfærslu og sviksam- legar athafnir í sambandi við gjaldþrot". Fulltrúi réttvísinnar, bæjarfó- getinn í Reykjavík, sér sér ekki fært að taka málið til rannsókn- ar ótilkvaddur. Og rök hans fyr- ir aðgerðaleysinu eru þau, að aðr- ii' menn jafn sekir hafi áður sloppið undan armi laganna! Vörður réttvísinnar nefnir nokk- ur nöfn af handahófi. Sýnilega er , af nógu að taka. Loks þegar bæjarfógetanum berst kæra, sem óhjakvæmilegt er að sinna, gefur hann málfærslu- mann kærða, hr. Pétri Magnússyni, frest, til þess að hann geti reynt að fá mennina til að afturkalla kæruna, gegn „ómaksbótum í pen- ingum". Maður, sem kærður er fyrir glæpsamlegt athæfi á að sleppa við réttarrannsókn svo framar- lega sem hr. Pétri Magnússyni tekst að komast að samningum um „ómaksbæturnar". En Pétri Magnússyni tókst ekki fyllilega að koma fram samn- ingum. Þrír af fimm kærendum ganga inn á „ómaksbæturnar". Hinum tveim þykja „ómaksbæt- urnar" of lágar! Endir málsins virðist þó hafa orðið einhvernveginn svipaður og til var stofnað. Dómsmálaráðu- neytið og bæjarfógetinn komu sér saman um að svæfa rnáHð, að því er virðist af því, að svo margir „aðrir, sem líkt hafði staðið á um, höfðu sloppið við rannsokn"! Maðurinn, sem kærður var fyr- ir ranga bókfærslu og sviksamlegt athæfi, var þá skólastjóri Verzl- unarskólans og andlegur leiðtogi hinnar uppvaxandi kaupmanna- stéttar. Hann var líka endurskoð- andi Eimskipafélags Islands. En bréfið frá bæjarfógetanum liggur ennþá í stjórnarráðinu, sem talanda vitni um réttarmeð- vitund þeirra manna, sem gæta áttu laga á Islandi í tíð íhalds- ins. Lítil von í Eyjafirði! Ihaldsmenn í Eyjafirði sendu Magnúsi Guðmundssyni mótmæli gegn framboði Garðars Þor- steinssonar innheimtumanns, sem ákveðið er af miðstjórninni. Magnús svaraði aftur og sagði, að þetta gjörði ekkert til, því að flokkurinn fengi hvort eð er svo fátt af atkvæðum, að ekki tæki því að vanda til frambjóðenda. Líklega hefir M. G. það á til- finningunni, að íhaldinu muni lít- il gæfa stafa af þeirri óvirðingu, sem Ólafur Thors sýndi eyfirzk- um bænum, er hann birti hug sinn til félagsskapar þeirra svo eftirminnilega sem frægt er orð- ið á Alþingi í vetur. Thor Thors þakkað! Það var á vitorði allra þeirra, sem þátt tóku í norræna stúd- entamótinu í Reykjavík síðastlið- ið sumar, að framkoma móttöku- nefndarinnar, og þá sérstakiega Thors Thors, sem var formaður nefndarinnar, gagnvart færeysku stúdentunum, tókst á þann hátt, að mikil vansæmd var að. Þegar það kom í Ijós, að Thor Thors og félagar hans voru búnir að fara svo að ráði sínu, að til fullrar smánar horfði fyrir íslenzka stú- denta, og fulltrúar Færeyinga voru í þann veginn að hverfa af mótinu, skarst stjórn „Nýja stúdentafélagsins" í leikinn og bjai'gaði málinu að svo miklu leyti, sem unnt var. Varð milli- ganga „Nýja stúdentafélagsins" til þess, að af hálfu Færeyinga voru sakir látnar niður falla, og skildu aðilar sáittir. Af hálfu „Nýja stúdentafélagsins" var reynt að draga úr þeirri van- sæmd, sem formaður móttöku- innar hafði haft af malinu, og var honum m. a. leyft að táka þátt í samsæti, sem ýmsir úr „Nýja stúdentafélaginu" héldu til heiðurs Færeyingum og þar sem mættur var færeyski stúdentinn Páll Nolsöe. Snemma í vetur f6r

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.