Tíminn - 07.05.1932, Blaðsíða 1

Tíminn - 07.05.1932, Blaðsíða 1
Ofaíbfcci 09 afgrcioslumaður Címans er KantiDeig p 0 r s t einsðótttr, Ca'fjartjöíu 6 a. ¦Heyfjaijíf. ^fgrefbðía Cfmans er i Sœfjaroötu 6 a. ©pin ðagjega' fL 9—6 Sírttí 2353 XVI. árg. Reykjavík, 7. maí 1932. 19. blað. Frystihiisii& og k jötútfiutnmg rarlrara Ég skrifaði grein um kjötút- flutninginn fyrir nokkru og sýndi; þar f ram á, að ekki væri hægt að treysta lengur á salt- kjötsmarkaðinn til að taka á móti mestum hluta af útflutn- ingskjóti landsmanna. Jafnframt gat é*g um nauðsyn þess að komið yrði upp frystihúsum allsstaðár þar sem kjöt er flutt út og aðstaðá leyfir. Síðan þetta yar skrifað hefir verið afráðið að koma upp frystihúsum í Stykkishólmi, Borðeyri og Vopnafirði. Er full nauðsyn að reisa fleiri hús, en vegna hins erfiða árferðis verður tæplega um meiri framkvæmdir að ræða á þessu ári, enda öllu til skila haldið, að þessum húsum verði komið upp fyrir sláturtíð. Þó greiðir það nokkuð fyrir fram- kvæmdum, að á öllum þessum stöðum eru til hús sem verða notuð sem frystihús með allmikl- um breytingum og nokkrum við- byggirigum. Þegar þessi hús eru komiri upp, éru kjötfrystihús á þessum höfnum: Reyðarf irði, Kópaskeri, Akureyri, Blönduósi, Borðeyri, Reykjavík, Vopnafirði, Húsavík, Sauðárkróki (tvö), Hvammstanga, Stykkishólmi. í þessúm! þremur nýju húsum ætti að mega frysta um 25—30 þús. skrokka af kjöti og minnk- ar þá saltkjötsframleiðslan sem því svarar. Ennfremur má með litlum kostnaði stækka nokkur eldri frystihúsin, svo þau gætu tekið á móti fleira fé. Ég hefi reynt að gera mér grein fyrir, hvað mörgu fé þau frystihús, sem líkleg eru að verði til afnota á komanda hausti, muni geta tekið á móti. Og mér telst til að hægt verði að minnka saltkjötsframleiðsluna um| helming, ef frystihúsin eru notuð eins vel og hægt er. Hægt ætti að vera að reka fé til Reyðarfjarðar sunnan úr Breiðdal og af öllu Héraði. Til Vopnafjarðar má reka fé sunn- an úr Jökulsárhlíð og norðan af Langanesströridum, til Kópa- skers úr Þistilfirði og e. t. v. lengra að austan á meðan ekki er til frystihús á Þórshöfn. Við Eyjafjörð hefir ætíð verið salt- að kjöt af sláturfé úr Höfða- hverfi og Svarfaðardal, en þessu fé er auðvelt að koma til Akur- eyrar. Frá Hofsós og Skaga- strönd hefir verið flutt út mikið af saltkjöti, en mestum hluta af sláturfé af viðskiptasvæðum þessara kauptúna má koma til Sauðárkróks og Blönduóss. Slát- urfé úr miklum hluta Dalasýslu má koma til Borðeyrar, en þá vantar tilfinnanlega frystihús á Hólmavík. Þangað má reka fé úr austurhluta Barðastrandar- sýslu og f rá innanverðu Isa- fjarðardjúpi. Á öllu þessu svæði er ágætt sauðfé. Engu sláturfé verður komið í frystihús á Vest- fjörðum og heldur ekki úr Skaftafellssýslum né suðurhluta Suður-Múlasýslu. Af öllu Suður- landsundirlendi og úr Borgarfirði má jöfnum höndum frysta kjöt- ið til útflutnings og selja það hér í bænum. Allt er enn óákveðið um kjöt- tollsmálið í Noregi. Fáist samn- ingurinn ekki framlengdur fellur íslenzka kjötið undir hæsta toll- flokk, en hann er sem stendur 54 aurar norskir á kg. Með því móti. er öll saltkjötssala útilokuð í Noregi, nema helzt eitthvað lítilsháttar til skipa, en hingað til hefir tollur fengizt endur- greiddur af því kjöti í Noregi, sem selt hefir verið til skipa. Eitthvað verður hægt að selja í Danmörku, en tæplega þó meira en 1000—2000 tunnur. Það skiftir því ákaflega miklu máli, að sem allra mest af því kjöti, sem selt er innanlands, nýtt, frosið og saltað, sé tekið úr þeim héröðum, sem ekki eiga kost á að senda út fryst kjöt. Ætti að mega vænta þess, að all- ir sem verzla með kjöt hér inn- anlands, láti þessi héröð sitja fyrir kaupum á kjöti. Mundi það enn geta minnkað saltkjötsút- flutninginn mikið og gert okkur óháðari Norðmönnum í verzlun- arefnum. Gæti þá svo farið, að eftir 2—3 ár værum við ekkert upp á það komnir að gefa Norð- mönnum nein fríðindi hér á landi, sem endurgjald fyrir sann- gjarna samninga um kjöttoll- inn. Reynt verður að haga útflutn- ingi frosna kjötsins svo næsta haust, að húsin verði tæmd á hentugum tíma, svo þau geti tekið á móti sem allra mestu af kjöti. I þessu sambandi vil ég benda bændum á, að það skiftir ákaflega miklu' máli, ef hægt verður að byrja slátrun nokkru fyr en vant er. Mun flestum koma saman um það, að lömb bæti engu verulegu við hold eft- ir miðjan september. Með því að færa fjallgöngur fram um eina viku, vinnst dýrmætur tími til sláturstarfanna, einkum fyrir þá, sem eiga langt í kaupstað með sláturfé sitt. öll vinnubrögð í sláturhúsum og frystihúsum geta með því orðið betur af hendi leyst, þar sem þá verður síður nauðsynlegt að sækja slátr- unina með því ofurkappi, sem oft er gert, en þó hægt að taka á móti fleira sláturíé en verið hefir, þar sem þess er þörf. Þá þurfa bændur að koma á hjá sér föstu skipulagi um slátr- unina, þar sem það fyrirkomu- lag er ekki þegar komið á. Verður að ákveða það fyrirfram, hvenær hver bóndi kemur með fé sitt til slátrunar, svo örugt sé, að enginn þurfi að hverfa frá húsunum vegna þrengsla eða bíða óhæfilega lengi eftir slátr- un. Þá mætti einnig haga svo til, að þeir bændur, sern lengst eiga að sækja og yfir fjallvegi, séu látnir eiga þess kost að komast að með'fé sitt áður en veðrátta versnar. Þó það sé, að mínu áliti, mjög mikilsvert fyrir landbúnaðinn, að dregið sé sem allra mest úr útflutningi saltkjöts, en aukinn útflutningur freðkjöts, þá má ekki missa sjónar á því, ¦að freð- kjötið verður að vanda svo sem frekast er unnt, bæði að frá- gangi og meðferð, og að kjöt- gæðum. Meðferðin þykir orðin sæmileg, en kjötið fremur hold- lítið. Hvorttveggja verður að batna. Pláning og önnur með- ferð verður að vera svo góð, að ekki verði með sanngirni að fundið. Og kjötgæðin verða að aukast. Því miður er það svo, í nokkrum sveitum landsins, að mikið af dilkum er svo rýrt, að þeir eru ekki útflutningshæfir, og þetta kjöt má ekki flytja út. Það er ekki aðeins hætt við lágu verði fyrir þetta rýra kjöt, held- ur mundi það líka stórspilla áliti og sölumöguleikum betra kjöts- ins. Kröfur til kjötgæða verða að hækka. Þegar fengin er á- þreifanleg reyrisla fyrir því, að kjöt af geldingslömbum sé hold- meira og fallegra en af hrútum, má banna að meta kjöt af hrút- lömbum til útflutnings. En þetta er ekki hægt að gera strax, held- ur færa sig upp á skaftið smátt og smátt. Um leið og stefnt er að því, að koma sem mestu af kjötinu á brezkan markað, verður að hefja nýja sókn um bætta meðferð á sauðfé, kynbætur og kynblönd- blöndun við erlent fé og hrein- ræktun beztu 'sauðfjárkynja eft- ir því sem færustu búfjárrækt- arfræðingar telja bezt henta til öflunar mikilla og verðhárra sauðfjárafurða. . Þyrfti að styrkja efnilegan mann til rækilegs sauðfjárrækt- arnáms í Bretlandi og nýlendum Breta. En þar stendur sauðfjár- rækt á hæstu stigi. Jón Árnason. ------o^------ íhaldið sparar! 5 Framsóknarmenn, Magnús Torfason, Guðm. Ólafsson, Jón Jónsson, Einar Árnason og Jón- as Jónsson fluttu í efri deild frumvarp um, að dýrtíðaruppbót embættismanna skyldi ekki reikna af hærri launum en svo, að samanlögð laun og dýrtíðar- uppbót nemi eigi meiru en 3000 kr. fyrir einhleypa og 4200 kr. fyrir fjölskyldumenn. Þegar frv. þetta kom í fyrsta sinn til um- ræðu, gerðust þau undur, að í- haldsmennirnir allir með tölu, á- samt Jóni Baldvinssyni neituðu að láta athuga málið í nefnd og felldu frumvarpið frá annari um- ræðu. Þess eru ákaflega fá dæmi, að mál séu felld við fyrstu um- ræðu á Alþingi. Undarlegast má þetta framferði heita af því, að hér er um talsvert fjárhagsat- riði að ræða fyrir ríkissjóð. Eða er íhaldið að refsa Jónasi Jóns- syni og Magnúsi Torfasyni af því að þeir hafa afsálað sér dýr- tíðaruppbót á launum sínum? 2. þingmaður Skagfirðinga, Magnús Guðmundsson, sagði við 2. umræðu stjórnarskrár- málsins í neðri deild í gær: „Eins og kjördæmaskipunin er nú, getur hún alls ekki staðizt, ef nokkurt réttlæti á að vera til í þessu landi". Tíminn telur sjálfsagt, að koma þessum skilaboðum þing- mannsins áleiðis til skagfirzkra bænda. Kaflar úr bréfl frá bónda —. I. þó að Framsóknarstjórniri hefði ekki framkv. neitt annað fyrir okkur bændurna, en að reisa útvarpsstöð- ina, mundum við verða henni >akk- látir alla daga og aldrei gleyma. Hvílík dásemd er að vera a hverju kvöldi fluttur of veröld víða, eða öllu heldur fá heimsókn gjör- vallrar heimsbyggðar, ýrhist fregnir eða tóna. þegar rökkrið er orðið hljótt, finnst mér stundum öll þjóð- in eitt heimili, sem sitji hérna i kring um mig og hlusti á kvöld- skemmtunina eða fróðleikinn frá Út- varpinu. Allar- fjarlœgðir verða að engu. Og kvöldseta allrar þjóðarinn- ar við skemmtun og fróðleik er svo skemmtilega þjóðleg. Enginn efi er að útvarpið verður alþýðu mennta- lind. Menningin mesta er að fylgj- ast með sínum tima. Heimsviðburð- urii, nýjum vísindakenningum, nýj- um skaldskaparstefnum, nýjum tón- smíðum o. s. frv. Hagrœnt gildi hafa ýmsar skýrslur um landsins hag, búnaðarfyrirlestrarnir, veðurskeyt- in o. s. frv. pjóðin er hæstiréttur yfir þingi og stjórn. pað. má heita svo að þjóðin hafi orðið að dæma blindandi fram að þessu. En nú eru málsskjölin öll lögð fyrir í útvarp- inu, með þingfréttunum daglega, er segja frá öllum gangi mala og at- kvæðagreiðslum. Og við vonum að sá siður haldist, að flokkarnir, eða foringjar þeirra, leggi öll spilin á borðið, eigi sjaldnar en einu sinni á ári, reki mál sín fyrír þjóðinni á sama hátt og mál eru sótt og varin fyrir hæstarétti. II. Svo að segja allir bændur í sveit- inni hérna hlustuðu á eldhúsdag- inn. þeir bændur, sem ekki höfðu útvarp sjálfir, veigruðu sér ekki við að koma til nágrannanna, þótt stór- hríð væri seinni daginn, og í nátt- myrkri heim að fara. Næstu daga var eigi um annað talað. — Einkennilega fer íhaldið að því að „manga" til við kjósendur. Báðir eru þó Magnúsarnir þess hverjum manni hvimleiðir sem ræðumenn. Guðfræði- Magnús með sinn fúkyrða-fellibyl og blekkingamoldviðri. Krossanes- Magnús með allt „pexið", sparða- tínsluna og smámunasýtinginn. Báð- ir fara kring um málefnin, eins og köttur kring um heitt soð. Sannar- lega mundu þeir líka brenna sig, ef þeir snertu á málunum. Ekki er 01- afur Thors út af eins leiðinlegur, með allan sirtn sultarsöng og kveld- úlfinn í skapinu. Glöggt sést stefnumunur í fjár- málaumræðum. Einskisvirði telja í- haldsmenn alla símana, alla vegina og strandferðirnar. Við bændur finn- um þó hvers virði bættar samgöng- ur eru. Einskisvirði útvarpið eða helmingi fleiri póstferðir. Einskis- virði öll nýju steinhúsin, tvöföldun ræktunarframkvæmda, innleiðslu nýrra verkfæra og margfaldaða notkun tilbúins áburðar. Einskis- virði bætt tolleftirlit, embættisrann- sóknir, bætta dómgæzlu og lögreglu- stjórn. Einskisvirði alla héraðsskól- ana, landsspítalann, Kristneshælið, Reykjahælið, Litlahraun, Arnarhvol, nýju símastöðina, síldarverksmiðj- una o. s. frv. Einskisvirði endur- reisn bankanna. — Öllu þessu gleyma íhaldsmenn. Magnúsarnir muna það eitt í fjármálum lands- ins, að Tryggvi og Jónas aka stund- um í ríkisbílum, en íhaldsmenn ríða nú sjaldnar feitum ríkishestum. peir hafa gerst svo feikna djarfir, að halda því fram, að af þessu stafi skuldir rikisins, af þessu stafi heimskreppan. Öllum landslýð er þó kunnugt um hitt, að ríkisskuldirnar standa á föstum íhaldsrótum. Önn- ur rótin er skuldasöfnuh fjármála- ráðherra íhaldsins fyrir 1924. Hin eru bankarnir, sem íhaldsmenn hafa stjórnað, svo að alls' heíijr tapast hjá þeim milli 30 og 40 miljónir, en ríkissjóður hefir orðið að leggja þeim milli 20 og -30 miljónir/ Ég vona að íhaldið vitkist svö, að það reýni ekki oftár að déilá um fjáíThálin. Mér' fyrir rhitt leýtl finnst það brót á almennuVeisæmi að tala um fjarmál við íhaldsforingjana, fs- landsbankamennina, — það er eins ¦ og að tala um shöru í heng'ds manns húsi. ,. . : 111: Mönnum köm eigi að óvörum þótt íhaldinu yrði sókniri erfið og árang- urslaust danglið þeirra á virkisveggi stjórnarinnar. Eri allir 'undrast magnleýsi Haralds. Menn háfa.hald- ið, að hann yrði „hinn hárfagri" þeirra jafnaðarmanna, en riú hefir harin reynst „lúfa" i þéssurn um- ræðum. Hann hefir haft orð fyrir góðar gafur og miklá mælsku, en þessar umræður bera honum þess engan vott. pað er meiri flónska en ætlandi sé meðalmanni, að krefjast í senn lækkaðra skatta og aukinna framkvæmda af stjórninni, — á krepputímurii. Allar þjððir heims, þær, sem útvarpið ber okkur fregn- ir af, hafa orðið að sætta sig við að gera allt í senn: hækka skáttaá lögur, fella niður framkvæmdir hins opinbera og lækka launin. Öllum er að vísu ljóst, að þetta eru engin róttæk læknisráð við kreppunni, heldur nauðvörn ríkisins. —; Hver einasti maður grípur til hríslunnar í bakkanum, éf hann er að hrapa í fossinn. — Hver stjórn grípiir til sömu kreppuráða. Brezka tröllið og íslenzki dvergurinn halda báðir í sömu greinarnar. Hindenbúrg' og Mussolini beita sömu bjargráðúm. Bæði íhaldsmenn dg jafnaðar- menn tóku líkingar af búskap okk- ar bændanna. Auðséð var að hvor- ugir voru búmenn. Ólafur Thors sýndi jafnvel meiri fáfræði urh ís- lenzkan búskap, en algengt ér með- al Dana. Líking hans sýndi^ að hann hélt að það væri algerigt að ísienzk- ir bændur væru árum saman frá. búum sínum og létu ráðsmenn stjórna. Síðan kæmi þessi „bóndi" heim og liti eftir því einu hvort fyrningar væru miklar. Um hitt myndi hann ekki spyrja, hvort af- urðir búsins hefðu margfaldast, hús jarðarinnar öll reist af nýju, jarð- ræktin tvöfaldast, verkfæri og verkn- aður allur breytzt frá miðaldahátt- um til fyllstu véltízku, lagður sími heim að bænum, bilar á malarveg- um komnir í stað klyfjahesta á troðningum, fólkið orðið mannað í skóla o. s. frv. — Bóndinn sá hefir yerið fullgildur „typiskur" íhalds- maður, sem elskar þau , verðmætin ein, sem i handraða liggja, og möl- ur og ræð grandar. Við bændurnir getum nú frætt þá íhaldsmennina og jafnaðarrnenn- ina, um hugarfar okkar sjálfra í búnaðinum. Við þekkjum það bezt sjálfir. Svo að segja hver bóndi á landinu er íramsóknarmaður í bú- skap sinum. J)að er að segja: þeir gera jarðir sínar og bústofn að sparisjóði. þegar v.el lætur í ári, leggja góðir búmenn ekki gróðann i íslandsbanka eða annan, sem láta mundi hann fara í útvegsbrall. Jörð in og búið vei-ður banki þeirra. í góðærinu byggja þeir o^g rækta, girða tún og engi,. fá sér útvarp, raflýsa, mennta bömin sín o. s. frv. peir íara nákvæmlega eins með bú- gróðann í góðærinu eins og Fram- sókiiarstjóruin heíir farið með jiróSa riklss)6Ss i tjóðærinu. Nú kemur kreppa. HVað gera bændur þá? Jíeir stdSva allar iram- kvæmdir, sem ekki gefa skjótan arð. Ræktun, byggingar, skó,laferðir barri- ahna o. s. frv. bíða um.stund. þeir . (Frh., Á 4.,'k§u).

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.