Tíminn - 03.09.1932, Blaðsíða 3

Tíminn - 03.09.1932, Blaðsíða 3
TÍMINN 145 klíku hér í Reykjavík, með Jón J)or- láksson og Eggert Claessen í broddi fylkingar. Sýnist sanni nær, að bœndastétt landsins, sem upphaflega lagði fram mikið hlutafé af litlum efnum, og í mörg ár hefir haldið fé- laginu uppi með viðskiptum kaup- félaganna, væri ekki alveg fyrir borð borin af reykvískum bröskurum, sem láta blöð sín flytja skrumaug- lýsingar um erlend útgerðarfélög, sem Eimskipafélagið og ríkisútgerðin eiga í höggi við. Árásir Mbl. á Einar skipstfóra. Siðan Ægir var smíðaður og Einar Einarsson tók við skipstjórn, hefir tvennt gerst. Einar hefir orðið vin- sæll af s.jómannastétt landsins og bátaeigendum fyrir framúrskarandi árvekni við björgun og landhelgis- gæzlu. Hefir það verið mál mannaf að tæplega væri togari í landhelgi í þeim landsfjórðungi, þar sem Einar væri úti fyrir með Ægi. Á hinn bóg- inn hafa sumir af ísl. veiðiþjófunum ofsótt Einar í Mbl. — Hafa þeir talið, að hann gerði þeini óhægt fyrir að koma í landhelgina. Einna mestur styr hefir staðið um tðku ísl. togarans Belgaum við Snæfells- nes. Ægir tók hann að veiðum og skipið var dæmt í undirrétti í fulla sekt. Almennur fögnuður var h.já bátaeigendum vestanlands, er skip þetta ' var tekið, því að það þótti grunsamt um veiðar. Skipstjórinn hafði áður verið fundinn sekur í landhelgi árið 1924, og má sjá um það-í Bláu bókinni. En íhaldsstjórn- in virðist þá hafa fallið frá ákæru, þó að sökin væri sönnuð. íhaldið hefir enn slegið skjaldborg um þennan skipstjóra, og maður gengið undir mannshönd að eyða málinu. Er full þörf á að skýra nánar frá öllum þeim tilraunum og mun meir frá því sagt síðar. En ofsóknir Mbl. á hendur Einari skipstjóra nú, að órannsökuðu máli, byggðar á slúður- sögum, sem fáir vita hvað hæft er í, mælast illa fyrir. T. d. kom mað- ur úr Vestmannaeyjum fyrir nokkr- um dögum til ritstjóra Tímans, til þess sérstaklega, að biðja þess getið í blaðinu, að fjöldi sjómanna í Eyj- um væri mjög gramur út af árás- unum á Einar og teldi honum illa launað vel unnið starf í þágu sjó- mannastéttarinnar þar. Er það og í alla staði ósæmilegt af Mbl., að hafa í frammi slík brigsl um Einar og landhelgisgæzluna, meðan ekki er lokið rannsókn á því, hvort nokkuð er satt af því, sem honum er borið á brýn, eftir vafasömum heimildum. AlþýSufræSsla íhaldsins. Mbl. virðist vera þeirrar skoðunar, að forstjórastaða Pálma Loftssonar við ríkisútgerðina hafi verið pólitísk- ur „bitlingur". Áður en Pálmi var ráðinn til útgerðarstjórnar var hann skipstjóri á Esju, en skipstjórarnir á strandferðaskipum og skipum Eim- skipafélagsins hafa 12 þús. kr. árs- laun. Fyrir útgerðarstjórnina hafði Pálmi á s. 1. ári, eftir því sem Mbl. sjálft segir, 9600 kr. og hefir nú sama og skipstjórarnir á varðskipunum eða tæpl. 8800 kr. En Valtýr er samur við sig. Hann er búinn að bíta sig í það, að launalækkun Pálma sé og verði „bitlingur" og sannfæring Mbl.-rit- stjóranna leyfir þeim ekki að skipta um skoðun nema fyrir rétti! Nýja byggSin í sveitunum. Greinin: „Hvað á að verða um unga fólkið í sveitunum", sem birt- ist hér í blaðinu 27. f. m. hefir vak- j ið mikla athygli eins og vænta mátti um svo merkilegt mál, sem þar er um að ræða. Margir bændur eru að vísu andvígir því, sem nefnt hefir v.erið „samfærsla byggðanna" og er það eðlilegt, þegar gætt er að því, hversu geisileg verðmæti í ræktun og byggingum myndu fara forgörð- um, ef leggja ætti niður allan þorra núverandi býla. Slikt getur af þeim ástæðum og fleiri alls ekki kómið til mála. En iafnsjálfsagt er hitt, sem um er talað i greininni, að sú nýja byggS, sem óhjákvæmilega þarf að mynda í sveitunum, til að koma i veg fyrir flótta ungu kynslóðar- innar, verður að vera skipulögð eins og í öðrum löndum, til þess að gjöra mönnum kleift á sem ódýrastan hatt að njóta þess hagræðis í sam- göngum vélanotkun og öðrum slík- um umbótum, sem almenningur gjörir kröfu til nú á timum. þetta mál verður eitt stærsta og merkileg- asta viðfangsefni allra framfara- manna og vina landbúnaðarins á næstu arum. Dýr íhaldsmaður. Jakob Möller er landinu dýr. í- haldið bjó til handa honum embætti með 16 þús. kr. launum. Hann átti að rannsaka banka og sparisjóði. En á hvorugu hefir hann snert árum saman, nema þegar hann „virti" ís- landsbanka á einni nóttu. Fyrir þrem árum kom J. M. í bankana og tók ferðapeninga. En þá fór hann til útlanda! Nú er hann að taka sum- arfrí á kostnað ríkissjóðs og fer austur á land. því skorar Mbl. ekki á Alþingi að leggja niður embættið og spara þúsundirnar? Kjbrdæmaskipunin í pýzkalandi. Rétt eftir að þýzku kosningunum lauk á dögunum, hélt innanríkis- ráðherranp þar, v. Gayl, eftirtektar- verða ræðu um stjórnskipulagið og sérstaklega kosningafyrirkomulagið í Þýzkalandi. En þar gilda hlutfalls- kosningar með flokkslistum og er einn þingmaður fyrir hverja 30 þús. kjósendur, sem þátt taka í kosning- unum. þingmannatalan er því mis- jöfn, eftir því hve mikil þátttakan er og nálgast að því leyti færikvía- reglu Jóns þorlákssonar. Ráðherr- ann sagði, að þetta fyrirkomulag væri * að leiða þjóðina út i algjört ábyrgðar- og stjórnleysi. Kosninga- lögunum verður að breyte, sagði hann. Við verðum að hætt.a að kjósa „númer", en kjósa í stað þeirra ákveðna menn, sem geta per- sónulega borið ábyrgð verka sinna. Núverandi kosningafyrirkomulag hefir nú borið þann árangur, að sinnulausir öfgaflokkar, Fascistar og Kommúnistar, ráða nú yfir meira- hluta þingsæta, og nú er hervalds- stjórn í landinu. þannig hefir „rétt- lætið" lagt lýðræðið í rústir í landi, sem talið var, að hefði frjálslegasta stjórnarskrá í álfunni. — Eftirtektar- vert er það, að dagblöðin hér í Reykjavík hafa alveg þagað um þessar fregnir frá þeirri þjóð, sem oftast hefir verið vitnað til í bar- áttunni fyrir „réttlætiskröfunni". Tveir Sigurðar. Magnús Guðmundsson hefir nú valið Einar Arnórsson í Hæstarétt. þarf að kjósa þingmann í hans stað í Rvik. Eru viðsjár miklar með mönnum í ihaldinu. Vilja sumir hinir yngri menn koma að Sigurði Kristjánssyni ritstjóra, þeim sem ritaði moð- og mosagreinina í Mbl. forðum, en Möller og Ólafur Thors koma Sig. Eggerz á framfæri. Er barizt um þetta með mikilli grimmd og getur farið svo að báðir verði í kjöri. Heyrst hefir að sósíalistar muni ætla að bjóða fram doktor sinn frá Greifswald, Guðbrand Jónsson. ÁbúSarlöggjöfin. Fyrir Alþingi hefir nú í 4 ár legið frv. um nýja ábúðarlöggjöf, en ekki náð fram að ganga. Helmingur af jörðum landsins er 1 leiguábúð. það er stórmál að gera leigukjör og að- stöðu þessara mörgu manna svo að við verði unað. Nýja ábúðarlöggjöf- in verður að vera verndarlöggjöf fyrir leiguliðana. Ríkisjarðir ættu að vera á erfðafestu eins og P. Z. hefir ritað vel um, en þó yrði að mega skifta þeim eftir því sem ræktun vex. þetta mál ætti að geta gengið fram í vetur, þó að kreppa sé í landinu. Mun það rækilega tekið til yfirvegunar hér í blaðinu nú á næst- unni. Réttarfar íhaldsins. Vel sést nú hve heppilegt er fyrir þjóðina að hafa við forstöðu réttar- faysmálanna manninn, sem skriístofa Péturs Magnússonar og Guðm. Ólafs- sonar kærði fyrir atferli, sem þeir telja stórkostlega vítavert, svo ekki sé meira sagt. Um ofsókn á hendur M. G. frá þessum tveim æðstu íhalds- lögfræðingum getur ekki verið að tala. p.eir myndu varla bera á hann þær sakir, sem þeir hafa gert, ef þeim þætti ekki framkoma hans hafa verið svo slæm, að ekki yrði um þagað. — Og M. G. er heldur ekki djarfmannlegur í starfinu. Hann læt- ur beita allmikilli hörku við óróa- seggi kommúnista, setja i fangelsi menn, sem ekki vildu svara o. s. frv. En eftir fáa daga leggur M. G á flótta, sleppir piltunum, án þess að þeir hafi svarað, og síðan heyr- ist ekki meira af því máli. <Óróa- seggir með óafsakanlegan inalstað, hafa kúgað Magnús. Sama hugleysið kemur fram í mannránsmálunum. Fyrverandi stjórn lét rannsaka í Reykjavík og Hafnarfirði allar hliðar á ofbeldismálum Keflvíkinga og sósíalista í Reykjavík gagnvart þeim. Við stjórnarskiptin voru þau mál á leið til dóms. Siðan hafa komið tvö hliðstæð mál, nauðungarflutningur Hannibals úr Bolungarvík og Sveins af Siglufirði. En hvorugt það mál er »annsakað. fhaldið var sekt í öðru málinu, en huglaust í hinu. Ein syndin býður annari heim. Ef sá flokkur sem á að framkvæma rétt- arfarið, veit alstaðar um veika bietti á sér og sínum mönnum, þá verða þeir að loka augunum, jafnvel fyrir eins hættulegum brotum og þeim, sem hér ræðir um. Borgari. Vaxtalækkun. Mörgum bónda verður þungt í skapi er þeir hugsa til afurðaverðs- ins og háu skuldagreiðslanna í haust. Eru vextirnir hin þyngsta byrði. Eiga bankamir að vísu um sárt að binda eftir hin miklu töp á ýmsum svokölluðum fésýslumönn- um, og dýr lán. En nú þrengir svo að hinum minni atvinnurekendum, að engar líkur eru til að þeir geti staðið í skilum svo sem þeir vilja og rétt við sinn efnahag, nema tak- ist að lækka vaxtabyrðina. Er þvi skotið til bankanna, hvort þeir vilji ekkj þá kreppuráðstöfun að lækka vextina, bæði innlánsvexti og eink- um útlánsvexti, og það svo að um muni. Gömlu töpin verða að koma á lengri tíma. Skilamenn landsins geta ekki á stuttum tíma borgað upp töp glæframannanna. Jafnframt aíttu bankarnir að hugsa meira um nú en áður að lána ekki einstökum kaupsýslumönnum jafn ógætilega og áður. Bergur Jónsson alþm. dvelur hér í bænum nú um stundarsakir. Sumargistihúsinu á Laugarvatni verður lokað 12. þ. m. HéraSsskólinn á Núpi tekur til starfa 1. vetrardag. Hann er í tveim deildum og er kennt þar auk al- mennra námsgreina: sund, iþróttir og handavinna. Skólavistin var mjög ódýr síðastliðinn vetur. Bagaleg misprentun hefir orðið í síðasta tbl. á einum stað í ræðu þorst. Briem ráðherra við víxlu þver- árbrúarinnar. Á bls. 141, 2. d., 21.— 22. línu er talað um „það þrekvirki að beizla sjálfa þjórsá o. s. frv." Á að vera ,það þrekvirki að beizla sjálfa pverá o. s. frv.". Lauge Koeh, hinn danski land- könnuður og lögreglustjóri í Austur- Grænlandi kom hingað í flugvél 2,6. þ. m. og lenti við Akranes. Hann dvelur nú í Reykjavík. Lárusi Rist íþróttakennara á Akur- eyri, hefir'til minningar um sund- afrek hans, sem getið var um í næst- síðasta blaði, verið afhentur áletrað- ur silfurskjöldur frá íþróttasam- bandi íslands. Sömuleiðis hefir U. M. F. I. látið móta andlitsmynd af Lárusi í minningu þessa atbm'ðar. Ríkarður Jónsson listamaður hefir gjört myndina. Júlíus Sigurjónsson cand. med. frá Dalvík hefir lokið prófi í gerla- iræði við Lundúnaháskóla. FriSrik Hjartarson hefir verið sett- ur skólastjóri við barnaskólann á Siglufirði Sr. Sigurjón Guðjónsson hefir, að undangenginni lögmætri kosningu verið skipaður sóknarprestur að Saurbæ á Hvalfjarðarströnd. Van Rossum kardináli, sem hingað kom sumarið 1929 ,og vígði katólsku kirkjuna í Reykjavík er nýlátinn, 78 ára að aldri. Hann lézt á leið til Hollands af fundi katólskra manna í Kaupmannahöfn. Dómur í gjaldþrotamáli. Út af gjaldþroti Gila Johnsens kaupmanns í Vestmannaeyjum var af fyrv. stjórn, fyrirskipuð sakamálsrannsókn. Und- irréttardómur er nú fallinn. Gísli Johnsen er dæmdur i 45 daga venju- legt fangelsi fyrir athugavert bók- hald og ívilnanir handa einum lán- ardrottna sinna. Mancher endurskoð- andi var dæmdur í 15 daga fangelsi, skilorðsbundið. Slys. Frú Anna Egertsdótir, kona Sigurmundar Sigurðssonar læknis í Flatey, hvarf af Brúarfossi, er þau hjónin voru á ieið héðan vestur á land fyrir hálfum mánuði síðan.Gekk hún að kvöldlagi upp á þiljur, og kom ekki aftur. Eftir árangurslausa leit, kom það í ljós, að hún hlaut að hafa fallið fyrir borð, en skipið var á ferð. Frú Anna var bróðurdóttir Nýjar íslenzkar plötur sungnar af Hreinl Fáilssyni I & u ••c 6. <u fcJO c cð Móðurást. Sólu særinn skýlir. Ástin mín ein. < (Dein ist mein ganzes H.) með texta. Söngur ferðamannsins. (með texta). Dalakofinn. Den farende Svend. Taktu sorg mína. Kolbrún. í dag skein sól. Þú ert sem bláa blómið. Bára blá. a) Margt býr í þokunni. b) Heyrðu mig, Hulda. Plötur þessar eru allar sungnar inn með hljómsveit og bet- ur uppteknar en nokkrar aðrar íslenzkar plötur, sem hér hafa komið á markaðinn áður. Resðhjóðavfrksgn. FÍLKINN •r- 3 -c e <v W Reykjavík. Skölasön^var .Þeir bóksalar og kennarar, sem óska að fá Skólasöngva (útg. af fræðslumála- stjórninni) til útsölu á komandi vetri, eru vinsamlega beðnir að senda panfanir sin- ar til undirritaðs, sem hefir á hendi aðalútsölu bókanna, hið fyrsta. 1. hefti sem hefir verið uppselt nokkurn tima, kemur út á ný snemma i haust, af 2. hefti er nóg til, og sömuleiðis af 3. hefti, sem prentað var siðastliðinn vetur' en ekki nógu snemma til þess að það kæmi að notum i skólum siðasta skólaár. Jafnframt eru þeir, sem ekki hafa gert skil fyrir þvi sem þeir hafa selt á slðasi liðnu ári vinsamlega beðnir að senda skilngrein og andvirði seldra bóka til min hið fyrsta. E. P. BPJEM Bókaverzlun, Austurstræti. 1, Reykjavlk Matthiasar skálds Jochumssonar, gáf- ; uð kona og væn, svo sem hún átti í ætt til. Bæ]arfógetaembættiS á ísafirði og j sýslumannsembættið í Húnavatns- i sýslu hafa verið auglýst til umsókn- ar. Umsóknarfrestur til 25. sept. Nýi kirkjugarðurinn í Reykjavík var vigður í gær. Tvö lík voru jarð- sungin þann dag, Gunar heitinn Hin- riksson vefari og 7 ára drengur, sem lézt fyrir nokkrum dögum af bif- reiðarslysi í Öskjuhlíðinni við Reykjavík. Nýja kirkjan á Siglufirði var vígð af biskupi 28. f. m. — í kirkjunni eru sæti fyrir 600 manns. Áætlað er að hún muni kosta um 100 þús. kr. Mótorbátur úr Vestmannaeyjum fann 27. þ. m. 75 feta langan reyðar- hval á reki úti á miðum og dró hann til Eyja. Hvalurinn var óskemmdur. AkureyrarkaupstaSui' 70 ára. Á þriðjudaginn var, voru liðin 70 ár síðan Akureyri fékk kaupstaðarrétt- indi, en þau fékk hun með konung- legri röglugerð 29. ágúst 1862. Fyrsta bæjarstjórn var kosin 31. marz vor- ið eftir og var hún skipuð 5 mönn- um, auk bæjarfógeta. Fimm verzlan- ir vom á Akureyri fyrir 70 árum og allar danskar, tvær yeitingastof- ur og nýbyggð kirkja, sú sama, sem nú stendur, en engan spítala og eng- an barnaskóla átti bærinn þá Prent- smiðja var á staðnum og eitt blað var gefið út og var ritstjóri þess Björn Jónsson hinn eldri. Lyfjabúð var hér og danskur lyfsali. Embættis- menn voru: Sýslumaður og bæjar- fógeti Stefán Thorarensen, héraðs- læknir Jón Finsen, sóknarprestur Daníel Halldórsson, en hann var -bú- settur á Hrafnagili. Amtmaðurinn, Pétur Hafstein, sat á Möðruvöllum. íbúar Akureyrar voru þá 286, en eru nú íjórum þ úsundum fleiri. Tekjur fyrsta fjárhagsárið voru 644 ríkis- dalir og 30 skildingar eða um 1330 krónur. Árið 1931 námu þær 654 þúsundum. 150 jurtaréttir heitir ný bók eftir Helgu Sigurðardóttur matreiðslu- konu. Eru það uppskriftir af ýmsum réttum, sem búa mít til úr þeim nytjajurtum, sem vaxa hér, og eru ræktaðar i görðum og vermireitum Er þess sannarlega þörf að kenna mönnum að neyta jurtafæðu, sem að dómi allra er holl til manneldis og auk þess mjög ljúffeng. þyi'ftu menn að notfæra sér allar fáanlegar leið- Iwiningar um ræktun grænmetis og notkun þess, þvi það hefir næringar- efni, sem aldrei eru fáanleg í keti eða mjólkurmat og er sérstaklega SáUMAVÉLAR Beztu tegundir, sem til landsins flytjast höfum við ávalt fyrirliggjandi, bæði handsnúnar og stignar, í miklu úrvali. Fimm ára ábyrgð á hverri vél. Verð mjög lágt. Ennfremur „DUNLOP" gummilím, hið bezta til skó- viðgerða. Sent um allt land gegn öftirkröfu. F Á L KIN N, Laugaveg 24, Reykjavík. Tapast hefir frá Króki í ölfusi stein- grá hryssa 8—9 v. gömul, vetrarafrökuð og forn járnuð. Kkkert yfirmark, en bít eða stig A vinstra eyra Finnandi geri aðvart að Arnarbæli i Ölfusi. áuðugt af bætiefnum. Hefir Helga unnið þarft verk með útgafu þessar- ar bókar, og eru líkindi til að hún nái sömu vinsældum og fyrri bók liennar: Bökun í heimahúsum, sem nú er næstum uppseld. Kosning þingmanns í Rvík, í stað liinars Arnór-ssonar, er ákveðin 22. okt. n. k. Tvær hollenzkar flugvélar eru komnar hingað til lands og hafa bækistöð sína í Rvík. Verða þær hér næstu tvö ár við vísindalegar athug- anir í lofti. Aldursforseti hins nýkosna þýzka rikisþings, er kona, sem heitir Klara Zetkin og er kommúnisti, stundum nefnd „móðir stjórnarbyltingarinnar". Við setningu þingsins hélt hún ræðu og fór hörðum orðum um framkomu Hindenburgs forseta og kvað hann hafa brotið ákvæði stjórnarskrárinn- ar. Ríkisþinginu var frestað um óékveðinn tíma, en Göring forseta sem er Facisti, var veitt heimild til þess að boða til þingfunda og gerir hann það sennilega þ. 8.-9. sept., en þa gera menn ráð fyrir, að við- ræðum þeim, sem nú fara fram milli Hindenburgs og ríkisstjórnarinnar, verði lokið. Innflutningshöft í pýzkalandi. Ný- komin fregn frá útlöndum hermir, að sendiherra Bandarikjanna í Ber- lín hefir sent verzlunarráðuneytinu í Washington loftskeyti þess efnis, að i ráði sé að auka að miklum mun innflutningstolla á vörum þeim, sem Bandaríkjamenn selja til þýzka- lands.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.