Tíminn - 18.06.1936, Blaðsíða 1

Tíminn - 18.06.1936, Blaðsíða 1
eg tntsfjcimta á £«30:30063 f Q. 0fet 2553 -- ;p£9t§ó(j&ðl ©faíbbagl b tab&i« a e t t. ffiai álsgangireían fcotas 7 £t. XX. árg. Reykjavík 18. júní 1986. 25. blaS Ný öld i söj^u landbún* aðarins Um leið og sól og sunnan- blær þíddi klaka úr jörð á þessu voi'i, var hafizt handa um að reisa og rækta 50 ný bænda- býli í sveitum landsins. Þessi stórkostlega fram- kvæmd er fyrsti árangur hinnar nýju löggjafar um nýbýli og samvinnubyggðir, sem samþykkt var á Alþingi 1935. Þær eru mikilsverður liður í hinni alhliða baráttu Framsóknarflokksins fyrir því að tryggja og fegra framtíð æskunnar í landinu. Héðan af eru á ári hverju skapaðir möguleikar fyrir 50 unga menn og 50 ungar konur, að minnsta kosti, til að reisa séf heimili á hinni gróðurríku og gjöfulu íslenzku mold, í stað þess að hverfa út í óvissu at- vinnuleysingjans á mölinni. Nýtt landnám er hafið á Is- landi. Þetta landnám nútímans verður á öðrum grundvelli byggt en landnám fornaldar- innar fyrir 1000 árum. Hinir fórnu landnámsmenn völdu bæjum sínum stað eftir lífs- skilyrðum og menningu síns tíma. Þeir hugsuðu þá fyrst og fremst um að tryggja býli sínu gnsegð beitilands og heyskap á útengjum, vatnsból fyrir heimilið, veiðiskap og skóg til eldsneytis, ef unnt var. Þetta voru þau tillit, sem fyrst og fremst þurfti að taka við stofnun sveitabýlis á þeirri öld. Og víðast má sjá það, að forfeður vorir hafa haft góða fi'amsýni í þessum efnum. En landnámsmennirnir gátu ekki séð 1000 ár fram í tím- ann. Þá gat ekki órað fyrir ak- vega- og símakerfi landsins á 20. öld. Þeir gátu ekki haf t hug- boð um hinar furðulegu vinnu- aðferðir nútímans með vélum og verkfærum. Þeir þekktu ekki rafmagnið eða hið stór- kostlega nótagildi hveraork- unnar. Ef þeir hefðu getað séð allt þetta fyrir, myndi byggð- inni í sveitunum hafa verið mjög á annan veg háttað en raun er á. En hið nýja landnám verður byggt upp með tilliti til alls hins nýja viðhorfs. Nýju býlin eiga að standa við þjóðveginft eða sem næst þeim. Búskapur- inn þar verður byggður á ræktuðu landi en ekki útengja- heyskap. Og þar verður líka tekið tillit til þess, að bændur hins nýja landnáms geti haft samstarf og samhjálp um notkun vinnuvéla og verk- færa. Það verður tekið tillit til markaðsmöguleika, og möguieikanna til að geta haft símasamband við umheiminn. Allt þetta hefir nýbýlastjórn landsins í huga, þegar hún á- kveður, hversu haga skuli styrkveitingum og lánum til hinna nýju heimila í íslenzkum sveitum. Nýbýlaöldin mun verða stór- brotið og merkilegt tíma- bil í sögu íslenzks landbúnað- ar og íslenzku þjóðarinnar í heild. Hún mun fœra íslenzkri sv«itamenningu nýtt líf og Eru sumir feður vondír við börn sín? Þau undur eru að gerast i landinu, að einstöku íhalds- bændur og þeim ennþá aumari félagsbrjótar í varaliðinu, vilja að óþörfu fara illa með böm sín og bamaböm. Þetta gerist í sambandi við jarð- ræktarlögin. Þessir dánumenn telja að mjög sé gengið á rétt þeirra bænda* sem fá jarðræktar- verðlaun, þar sem gert er ráð fyrir í hinum nýju jarðrækt- arlögum, að bændur geti ekki selt börnum sínum ríkisfram- lagið, eins og verið hefir, held- ur leggur ríkið þetta framlag til þeirra sem búa á jörðinni, mann fram af manni. Það sem Alþingi hefir þá brotið af sér, er það eitt, að það reynir að hindra vonda feður frá að níðast á börnum sínum, þegar eigendaskifti verða á jörðinni. Ég vil taka dæmi til að skýra þetta nánar. Ég tek í- haldsbónda, sem er þekktur dugnaðar- og jarðabótamaður, Magnús Þorláksson á Blika- stöðum. Gerum ráð fyrir, að þegar Magnús á Blikastöðum er orðinn gamall maður og vill láta eitt af bömum sínum taka við jörð sinni, þá hafi ríkið verið búið að greiða 10 þús. kr. í jarðræktarverðlaun til þessa býlis. Eftir gömlu jarðræktarlög- unum, þeim, sem íhaldið og varalið þess hælir svo mjög, selur Magnús barni sínu jörð- ina 10 þús. kr. hærra verði fyrir það, að ríkið er búið að leggja þessa peninga fram á mörgum árum í Blikastaði. Gerum ráð fyrir að Magnús eigi 10 erfingja. Við fráfall hans fá þessir erfingjar 1000 kr. hver í sinn hlut fyrir það að jörðin hefir fengið þessa hækkun með framlagi úr rík- Nú víkur sögunni að hinum nýja bónda á Blikastöðum. Hann hefir fengið 1000 kr. í arf af ríkisframlaginu, en jörðin er honum að öðru leyti 9000 kr. dýrari af því að hon- um hefir verið selt ríkisfram- lagið. Nýi bóndinn fær sér nú 9000 kr. lán í banka og verður að borga 7% í vexti af þessari upphæð og afborgun að auki. Vextirnir af þessu láni eru 630 kr. árlangt. Þar að auki koma afborganir. En segjum að nýju jarð- ræktarlögin séu komin á, þá má Magnús ekki selja barni sínu ríkisframlagið. Arftaki hans á Blikastöðum þarf ekki að taka neitt 9000 kr. lán til að leysa út ríkisstyrkinn. Hann þarf alls ekki að kné- krjúpa bankanum neitt út af þessu máli. Framsóknarflokk- urinn segir við bóndann: Þú fær þín jarðræktarverðlaun, til þess að þú getir sléttað og Frh. á 4. síðu. nýjan þrótt. Hún á að skapa einn stærsta og glæsilegasta hlutann af framtíðarríki ís- Jenzkrar æsku. Wk Wk Kristján konungur X. Alexandrina drottning Konungur Islands og drottning, sem nú eru hér í opínberri heimsókn, stigu á land í Reykjavík ásamt fylgdar- liði sínu laust eftir hádegi í dag. I dag undirritar konungur lögin frá síðasta Alþingi. Á morgun fara konungshjónin til Geysis og Gullfoss og gista á Laugarvatni. Á miðvikudag 24. þ. m. verður lagt af stað frá Akranesi í bifreiðum norð- ur í land og alla leið til Mývatns. Konungsskipið Dannebrog verður þá komið til Akureyrar og fara konungshjónin það- an heimleiðis. — Þetta er í fjórða sinn, sem Kristján konungur X. og Alexandrina drottning heimsækja Island. A víðavangi Aðalfundur Sambands ísl. samvinnufélaga hefst í dag á Akureyri. — Framkv.stjórar Sambandsins eru nýkomnir norður frá Rvík, sömuleiðis Jónas Jónsson skóla- stjóri Samvinnuskólans og fleiri merkir samvinnumenn úr höfuðstaðnum. Mun fundurinn verða fjölsóttur og ber ýmis- legt til, þ. á m. 50 ára afmæli Kaupfélags Eyfirðinga á morg- un, sem haldið er hátíðlegt um sama leyti og aðalfundurinn stendur yfir. „Samvinnan", sem út kemur á morgun, er sérstaklega helguð þessu merkilega afmæli hins stærsta og glæsilegasta samvinnufélags á Islandi. Vorhátíðir Framsóknarmanna eru haldnar í ýmsum hér- öðum nú á næstunni. Á sunnu- daginn kemur er vorhátíð Ár- nesinga við Geysi. Og 27. þ. m. halda Rangæingar sína vorhátíð í Gunnarsholti. En vorhátíð Borgfirðinga mun að þessu sinni verða sunnan Skarðsheiðar, í Vatnaskógi. Strandamenn og Vestur-Hún- vetningar halda sameiginlega vorhátíð á Reykjatanga við Hrútafjörð, og munu þing- maður Strandamanna, Her- mann Jónasson forsætisráð- herra og Skúli Guðmundsson frambjóðandi Framsóknarfl. í V.-Húnavatnssýslu við síðustu kosningar, mæta á þessari sam- komu og taka þar til máls. Austfirzkir bændur ræða jarðræktarlögin. Aðalfundur Búnaðarsam- bands Austurlands var haldinn um seinustu helgi. Allmiklar umræður urðu á fundinum um jarðræktarlögin nýju. Var samþ. með 14 atkv. gegn 10, aö enda þótt jarð- ræktarlÖgin nýju stæðu til bóta í ýmsum atriðum teldi f undur- inn þau til verulegra hagsbóta fyrir bænda- stéttina og skoraði því á Búnaðarþing, sem koma á sam- an í haust, að samræma lög Búnaðarfélags íslands við þau. Bjöm Hallsson bóiAi á Rangá var endurkosinn í stjóm sambandsins og á Bún- aðarþing. Þeir menn á þessum fundi, sem helzt virtust lögunum and- stæðir, báru fram svohljóðandi tíllögu: „Fundurinn ályktar: a) að leita beri álits Búnað- arfél. Islands og búnaðarsam- banda áður en sett eru lög um mikilsvarðandi málefni land- búnaðarins og lítur svo á, að það hefði átt að gera áður en hin nýju jarðræktarlög voru sett, ' b) að þótt þau; hafi að geyma ýms atriði til hagsbóta land- búnaðinum, óskar fundurinn þess að unnt verði sem fyrst að jafna enn betur aðstöðu- mun bænda til jarðræktar- framkvæmda, og að Búnaðar- fél. Islands fari áfram með framkvæmd jarðræktarlag- anna". Allur fundurinn virðist því hafa verið sammála um það, að ekki komi annað til mála en að búnaðarþingið færi kosn- ingafyrirkomulag félagsins til samræmis við jarðræktarlögin og haldi áfram að fara með i'ramkvæmd þeirra. Þingmenn Eyfirðinga héldu leiðarþing að Saurbæ í Eyjafirði 7. þ. m. — Fyrstur tók til máls Bernharð Stefáns- son, aðallega um fjármálin og jarðræktarlögin nýju. Næstur tók til máls Einar Árnason, um ýms mál er síðasta Alþingi hafði til meðferðar, einkum þau mál, er lutu að landbúnað- inum. Ýmsir aðrir tóku til máls og beindu fyrirspurnum til þingmannanna, er þeir svör- uðu. Að lokum var gerð með 33 atkvæðum gegn 2 ályktun þess efnis, að þakka þing- mönnum kjördæmisins, ríkis- stjóm og Framsóknarflokkn- um fyrir störf sín í þágu land- búnaðar. Lýsti fundurinn sér- staklega ánægju sinni yfir jarðræktarlögunum nýju og taldi breytingar, sem á þeim hafa verið gerðar til mikilla bóta. Ósigur Ólafs Thors. Ólafur Thors hefir nú beðið - aigerðan ósigur í verkfalls- brölti sínu út af síldarverðinu og haft af því hina mestu sneypu. En eins og kunnugt er, var hann búinn að hóta því með miklum svigurmælum, að allur síldveiðiflotinn skyldi liggja í höfn og ekki fara á veiðar, ef verðið á bræðslusíld í ríkisverksmiðjunum yrði und- ir 6 kr. En þegar á reyndi og útgerðarmenn höfðu kynnt sér greinargerð verksmiðjustjórn- arinnar, sneru þeir allir baki við hinum hvatvísa „foringja" og flýttu sér að gera samninga við verksmiðjumar. Enda fá þeir nú hærra verð (kr. 5,30) fyrir síldina en nokkru sinni fyr í sögu verksmiðjanna. Og :' svo aumlega tókst fyrir ólafi,' að einn þeirra þriggja sunn- lenzkra útgerðarmanna, sem hann hafði sérstaklega sett í nefnd til að stjórna verkfall- inu (Bjami ólafsson á Akra- nesi) varð fyrstur til að sigla skipi sínu norður til veiðanna. Er Bjarni þó ákveðinn íhalds- maður. En þannig er flokks- forysta ólafs, að jafnvel þeir flokksmenn hans, sem hann treystir bezt, neyðast til að hafa fyrirskipanir hans að engu. Og vel er að tilraunir þessa ábyrgðarlausa angurgapa til að eyðileggja síldarvertíð- ina, hafa orðið honum sjálfum til smánar, en engum öðru» tii ógagns. Hvemig „bændavinirnir*-* „fylgjast með"! 1 blaði Jóns í Dal, sem út kom 13. þ. m., skrifar fjár- málasérfræðingur varaliðsins langa grein um gengismál, og á sú grein að vera svar við grein Þóris bónda Steinþórs- sonar hér í blaðinu. í grein- inni talar þessi spekingur um, að „kaupfélagsstjórar geti ennþá svalað tilhneigingunx sinum til að veita takmarka- lausu vöruflóði inn í landið" c. s. frv. (Framsókn 27. tbl. 4. síða, 3. d.). Er þetta nokkuð áberandi dæmi þess, hvernig „bændavinimir", sem aðstoða Jón í Dal, fylgjast með ástand- inu í sveitum landsins. Er þessi tröllasaga um hið „takmarka- lausa vöruflóð" í búðum kaup- félaganna auðsjáanlega etin beint upp úr Morgunblaðinu og Vísi. En þessi íhaldsblöð eru nú daglega að reyna að æsa Reykvíkinga upp með því, að félög bændanna fái ótakmark- aðan innflutning á kosthað kaupmanna í Reykjavík. En fólki utan af landi, sem til Reykjavíkur kemur, mun tæp- lega finnast þessi skrif rétt- mæt, þegar það lítur í búðar- glugga höfuðstaðarins og ber saman við kaupfélagsbúðimar heima fyrir. Og hvað segja menn svo um málgagn sem þykist vera „bændablað -• samvinnublað", en lepur ósann- indin um innflutning kaupfé- laganna ómelt upp úr kaup- mannablöðunum í Reykjavík? Misnotkun f'ánans. Það hefir vakið gremju hjá fjölda fólks, hversu íhalda- menn hafa misnotað íslenzka fánann með því að hafa hann sem flokksmerki á kosninga- Frh. á 4, aSSa.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.