Tíminn - 01.07.1936, Blaðsíða 1

Tíminn - 01.07.1936, Blaðsíða 1
 eg Innfccímta á £ausao«0 lp„ <6i»U 2353 - piotbétf ©61 Ofaífcbaai Éi n6» i tm et I. )tSsi í&tgansntínn toatat 7 tt* XX. árg. Reykjavík, 1. júlí 1936. 27. blað. íhaldið og skaífamir Eitt af því, sem íhaldsblöðin herá á borð fyrir lesendur sína, er fullyrðingin um það, að hér á íslandi séu skattar og tollar til ríkissjóðs hærri en í nokkru öðru landi. Og vafalaust hafa ýmsír lagt trúnað á, að þetta væri satt. En þetta, að hér á landi séu skattar og tollar til ríkisins hærri en annarsstaðar gei'ist, eru hin herfilegustu ósannindi. Ýmsír þeir ihaldsmenn, sem bera þessi ósannindi fram,, gera það vafalaust viljandi og gegn betri vitund. Aftur á móti má búast við, að sumir íhalds- menn, t. d. ritstjórar Morgun- blaðsins viti ekki betur, því að það er alkunna, að margt af því fólki, er alveg gersneytt allri þekkingu á málefnum annara þjóða, en fleiprar um þau það eitt sem „passar í kramið" á hverjum tíma — satt eða logið eftir því sem bezt hentar. Til þess í eitt skipti fyrir allt, að hnekkja þessu þvaðri íhaldsblaðanna, voru birt- ar hér í blaðinu niðurstöður úr skýrslu um samanburð á gjöld- um til ríkissjóðanna víðsvegar um heim. En skýrsla þessi er gerð af Paul Studenski pro- fessov í hagfræði við verzlun- arhaskóla í New York, og gef- in út af Skattrannsóknarstofn- uninni (The Tax Reserch Foundation) í Bandaríkjunum. Er skýrslan byggð á ná- kvæmri i'annsókn amerískra visindamanna á reikningum hinna einstöku ríkja, og er þar sérstaklega reiknað út, hversu háir skattar og tollar séu að meðaltali á mann í hverju ríki. Til þess að fá algerlega hlið- stæðan samanburð, er öllum upphæðum breytt í ameríska mynt. Skýrsla þessi sýnir m. a. eftirfarandi staðreyndir: 1 Norðurálfunni allri, að Rússlandi og Bretlandi undan- skildum, er meðalupphæð á íbúa 26,98 dollarar. í Noregi er meðalupphæðin á íbúa 25,82 dollarar. í Svíþjóð er meðalupphæðin á íbúa 26,67 dollarar. í Danmörku er meðalupphæð- in á íbúa 29,06 dollarar. En á íslandi er meðalupp- hæðin, samkvæmt landsreikn- ing og f járlögum Arið 1934 28,25 dollarar — 1935 21,89 — — 1936 23,12 — — 1987 28,85 — Hvað sýnir þetta yfirlit? Það sýnir, *ð skattar og toll- ar pr. íbúa á Islandi eru lægri en í Danmörku, Noregi og Sví- þjóð. Og það sýnir, að skattar og "tollar pr. íbúa á íslandi eru Hka lægri en skattar og tollar pr. íbúa í Norðurálfunrií, þegar tekið er meðaltal hinna ein- stöku ríkja. Síðan þessi gögn voru birt hér í blaðinu, hafa íhaldsblöðin stéinþagað um „háu akattana" hér á Iandí. Þau hafa ekkí treyst sér til að andmæla með einu orði, enda «r hér um, ó- Hálf öld Kaupfélag Eyfirðinga á hálfi'ar aldar afmæli. Og þann 19. f. m. héldu eyfirzkir sam- vinnumenn mikla hátíð, sem sótt var úr öllum sveitum báðu megin Eyjafjarðar. Og þessi mikla samvinnuhátíð var raunar sótt úr öllum héröðum landsins. Því að 18. f. m. var aðafundur Sambands íslenzkra samvinnufélaga settur í höfuð- stað Norðurlands, og fulltrúar allra sambandsfélaganna tóku þátt í sigurgleði hinna ey- firzku samherja. Og vissulega mátti afmælis- hátíð Eyfirðinga heita sig- urhátíð. Því að Kaupfélag Eyfirðinga er í dag stærsta og glæsilegasta samvinnufélag landsins og stendur fullkom- lega á sporði þeim erlendum samvinnufélögum, sem rekin eru með beztum ái'angri og mestu nýtízku sniði. En hinir eldri samvinnu- menn við Eyjafjörð mega muna tvenna tíma. Þeir mega muna þá tíma, þegar sam- vmnufélagið í Eyjafirði var lítið og vanmáttugt og smáum augum var á það litið. Þeir mega muna þann tíma, þegar verzlunarhús kaupfélagsins var lítið og lágt, og kaupmanna- verzlanirnar gnæfðu yfir það um allan bæinn. Þeir mega muna það, þegar andstæðing- ar félagsins réðu einir öllu í bæjarstjórn, á Alþingi og í ríkisstjórn og ofsóttu það með sköttum eins og önnur sam- vinnufélög. I dag gnæfa hin nýju stórhýsi Kaupfélags Ey- firðinga hátt yfir hin gömlu vígi hrörnandi andstöðu. Og samvinnustefnan er orðin vold- ugt afl í löggjöf og stjórn landsins og þjóðarinnar allrar. Sama dag sem samvinnuhá- tíðin var haldin í Eyjafirði safnaðist saman í kirkjugarð- inum í Reykjavík hópur sam- vinnumanna við gröf Hall- gríms Kristinssonar, til að leggja sveig á leiði hans. Sá sveigur var gjöf frá Kaupfélagi Eyfirðinga, og á- stúðarvottur eyfirzkra sam- vinnumanna við minningu þess manns, sem þeir telja verið hafa mestan brautryðjanda f élags síns, til þess manns, sem lífs og liðinn er tignaður sem höfðingi samvinnunnar á Is- landi. Megi sú athöfn og ómurinn af' sigurgleðinni í Eyjafirði verða hvatning til samvinnu- manna í Reykjavík og í öllum byggðum landsins, um að verða eigi minni fyrir sér í framtíðinni en samherjarnir í Eyjafirði og höfuðstað Norð- urlands. hrekjanlegar ataðreyndir að ræða. Hinsvegar hefir Thor Thors skrifað grein í Mbl. til að bera það af sér að hann haf i á norræna þingmannafundin- um tekið undir hinn gamla róg íhaldsblaðanna. Hitt eiga íhaldsmenn eftir að gera grein fyrir, hversvegna þeir hafa skrökvað því, að þjóðinni, að skattar og tollar hér á landi væru hærri en al- mennt gerist í öðrum löndum. Ivar Wennerström Hjalmar Lindroth Sven Tunberg Einar Raif Hér að ofan sjást fjórir af hinum sænsku gestum „sænaku vikunnar", sem nú stendur yfir í Reykjavík; Ivar Wenner- atröm ríkisþingsmaður, Hjalmar Líndroth prófessor í Gautaborg, fulltrúi Sænsk-ísl. féiagsins í Svíþjóð, prófessor Sven Tunberg rektor háskólans í Stokkhólmi og Einar Ralf söngstjóri sænska karlakórsins. œxnKosamraus&ai A víðavangi Konungsheimsóknin. Eins og skýrt hefir verið fiá hér í blaðinu, komu kon- ungur og drottning til Reykja- víkur á konungsskipinu Danne- brog 18. f. m., og er þetta í fjórða sinn, að þau koma hing- að til lands á ríkisstjórnarár- um sínum. 1 för með þeim var að þessu sinni yngri sonur þeirra, Knútur prinz og kona hans, Matthildur prinsessa, en hún er bróðurdóttir konungs. Fólk frá konungshirðinni var einnig með í förinni. Konungs- förinni var svo hagað, að fyrst var farið frá Reykjavík til Geysis og gist á Laugar- vatni, en Sogsvirkjunin skoðuð í bakaleið. Að lokinni dvöl í Reykjavík var farið sjóleiðina til Akrariess, þaðan í bifreiðum um Borgarf jörð og Norðurland, austur til Mývatns. Þó fór konungsfylgdin með skipinu frá Sauðárkróki til Akureyrar, af því að brú hafði skemmst af vatnavöxtum. Frá Akureyri var lagt í haf og kom konungs- skipið hvergi við á leið austur með landi. En forsætisráðherra hefir nú borizt skeyti frá kon- ungi, þar sem þakkaðar eru móttökur og landi og þjóð árn- að heilla. l „Sænsk vika" var opnuð í Reykjavik í gær, af Hermanni Jónassyni for- sætisráðherra. Er „vikan" hald- in til að kynna sænska menn- ingu hér á landi og efla kynn- ingu milli Isleridinga og Svía. Eru hingað komnir margir á- gætir menn úr Svíþjóð, sem þátt taka í vikunni, og flytja ýmsir þeirra fyrirlestra. Þá er hér nú mættur einn bezti söng- flokkur Svía, og opnuð hefir verið sýning sænskra lista- verka í Reykjavík. Sænska rík- isstjórnin hefir sent sérstakan fulltrúa fyrir sina hönd. Er það Ivar Wennerström fyrv. ráð- herra, sem mörgum er góð- kunnur hér á landi og kvæntur íslenzkri konu. Þetta er fyrsta „sænska vikan", sem hér er haldin, en „íslenzk vika" var haldin í Stokkhólmi haustið 1982, fyrir forgöngu sænskra íslandsvina. „Felunöfnin*. Ihaldsblððin »egja, að á ,.landsíundi" þeirra, sem hald- irih var á dögunum, hafi mætt , um 300 fulltrúar. Nýja dag- j blaðið hefir skorað á miðstjórn ¦ íhaldsflokksins að birta nöfn { þessara 300 manna, svo að al- menningur geti séð, hverskon- ar söfnuður þarna hefir verið saman kominn. En nú er liðinn hálfur mánuður, og enn hafa nöfnin ekki verið birt. Hvað veldur? Finnst flokksstjórn- inni þessir fulltrúar vera „ó- hrein börn", sem ekki sé ráð- legt að flagga með í sveitum landsins ? < Menningarstarf Kaupfélags Eyfirðinga. Á framhaldsaðalfundi Kaup- félagsins, sem haldinn var í sambandi við 50 ára afmælis- hátíðina á Hrafnagili, var ein- um rómi samþykkt eftirfarandi ályktun: „Fimmtugasti aðalfundur Kaupfélags Eyfirðinga, haldinn að Hrafnagilsþingstað 19. júní 1936 samþykkir að varið só 50,000 — fimmtíu þúsund — krónum úr Menningarsjóði og félagssjóði til styrktar bygg- ingu heimavistarskóla fyrir börn í sveitum umhverfis Eyjafjörð. - Stjórn Menningarsjóðs út- hlutar fé þessu eftir reglum, sem hún setur þar um". Vorhátíð samvinnumanna í Rangárþingi. Samvinnumenn í Rangárþingi efndu til vorhátíðar að Gunn- arsholti síðastliðinn laugardag, 27. júní. Þangað sóttu um 600 manns víðsvegar úr héraðinu. Veður var hagstætt, sólskin og logn og hlýindi lengst af dags- ins. Helgi Jónasson héraðslæknir setti samkomuna og stjórnaði henni. Sjö menn fluttu ræður. önnur skemmtan var kapp- reiðar, reipdráttur, söngur og danz. Hátíðahöid þessi höfðu yfir sér ánægjulegan blæ og fóru hið bezta fram. Nokkurn þátt í því hefir sjálfur skemmti- staðurinn átt, þarna voru að kalla einvörðungu innanhéraðs- menn í umhverfi, sem í senn er fagurt og sögulegt. Þennan sama dag fyrir 10 árum, var byrjað að mæla fyrir girðing- um sandgræðslúnnar á þessum stað, þá voru hinir víðu vellir, sem nú blöstu við auga, um- vafðir gróðri, svört eyðimörk. — Vorhugur samvinnumanna hlýtur að njóta sín á slíkum stað. Vorháííð samvirinumarina að Reykjaskóla í Hrútafirði. Hún var haldin s.l. sunnudag 28. f. m. fyrir Vestur-Húna- vatnssýslu og Strandasýslu. Hátt á þriðja hundrað manns tók þátt í hátíðinni. Hún hófst með guðsþjón- ustuj og prédikaði sr. Jón Guðnason á Pi-estsbakka, síðan fóru fram ræðuhöld, söngur og loks dans. — Ræður fluttu Hermann Jónasson forsætisráð- herra, Skúli Guðmundsson kaupfélagsstjóri og Jón Sig- urðsson skólastjóri, Hátíðin stóð til miðnættis og íór hið bezta fram. Og hún bar ótvíræðan vott um vaxandi fylgi samvinnunnar í þeim tveim héröðum, er þarna áttu h)ut að máli. Ihaldið boðar landsmálafundi í Eyjafirði. Garðar Þorsteinsson fyrv. frambjóðandi íhaldsins í Eyja- firði hefir auglýst í útvarpinu, að hann boði til landsmála- funda á ýmsum stöðum þar í héraði um þessar mundir. Skýr- ir hann frá því jafnframt, að Sigurður „mosaskeggur" fari með honum á fundi þessa. Má það furðulegt heita, að Garðar skuli telja það viðeig- andi, að sýna sig í Eyjafirði nú, að nýafstaðinni hinni veg- legu afmælishátíð Kaupfélags Eyfirðinga. Því að á Alþingi hefir Garðar sýnt alveg furðu- legan fjandskap í garð þessa félags, þar sem hann hefir róg- borið samvinnumenn héraðsins fyrir okur, og lagt fram frum- varp til laga um, að tekinn yrði al' félaginu að nokkru leyti um~ ráðaréttur yfir eignum þesa (sbr. frumvarp hans um frysti- gjald beitusíldar). En þetta frumvarp gefur nokkra hug- mynd um það, hvemig sumir i- haldsmenn hugsa sér að fara að gagnvart samvinnufélögun- um, ef þeir fengju meirahluta- aðstöðu é Aiþingi. Segja má, að Garðari hæfi föruneyti það, er hann hefir valið sér. Og fá nú eyfirzkir bændur tækifæri til að þakka Torsten Ohde ritstjóri frá Stokkhólmi er væntanlegur hingað áður en sænsku vikunni lýkur, og flyt- ur hér erindi. Hann er einn af Þekktustu samvinnumönnum Svía. Sigurði „mosagreinina" og aðr- ar svívirðingar hans í garð bændastettarinnar. Sneypuför. Tveir þessara funda voru haldnir sl. sunnudag á Hrafna- gili og í þinghúsi Glæsibæjar- hrepps. Á fundinum á Hrafnagili mætti Einar Árnason alþm. af hálfu Framsóknarflokksins, Sigurður Kristjánsson fyrir í- haldið og Svafar Guðmundsson úr „varaliðinu". Samþykkt var með 32 atkv. gegn 12 fundarályktun um að lýsa trausti á núverandi ríkis- &tjórn og þingmönnum kjör- dæmisins. Á fundinum í Glæsibæjar- hreppi mætti Bemharð Stef- ánsson alþm. af hálfu Fram- sóknarflokksins, Garðar Þor- steinsson fyrir. íhaldið og Stef- án í Fagraskógi úr .varaliðinu'. í f ramsöguræðu ræddi Garðar mest um nýju jarðræktarlögin og vildi nota þau til ádeilu á Framsóknarflokkinn. En lyktir urðu þær, að sam- þykkt var með 31:14 atkv. tillaga um að lýsa trausti á ríkisstjórninni og þingmönnum Eyfirðinga og að lýsa yfir á- nægju fundarins með jarð- ræktarlögin. I Glæsibæjarhreppi hefir í- haldið og varalið þess áður tal- ið sig eiga mikið fylgi. Er för þeirra Garðars og „mosaskeggs" hin sneypuleg- asta.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.