Tíminn - 07.10.1936, Blaðsíða 1

Tíminn - 07.10.1936, Blaðsíða 1
^feteibsla og iiinþcimta ^£>afnat»tt. 'Ö <3fm» 2353 -- Pó»tí)élf 961 ©Jalbbagt b(aftelne «t ) f uuí Ktganaurlnn footat 7 u. XX ár. Reykjavík, 7. október 1936. 42. blað. Fjármáiapóiitíkstjórnarandstæðinga er og hefír verið hættuleg fyrir sjálfstæði laradsins i. Hlutverki þjófanna, sem stálu minnisbók Eysteins Jónssonar fjármálaráðherra, er nú lokið að öðru leyti en því, sem rétt- vísin kann að eiga vantalað við þá ólánsmenn, sem að útgáfu nazistablaðsins standa. Atferli þeirra hefir að vonum vakið dýpstu andstyggð hjá öllum almenningi. Svo megn var andúðin, að jafnvel Morg- unblaðið þorði ekk' annað en að taka undir það, að illvirki þetta væri „með öllu óverj- andi". Mörgum mun þó hafa dottið í hug, að þessi áfellisdómur Mbl. yfir nazistunum væri ekki með fullum heilindum upp kveðinn, heldur til að forða sínu eigin skinni frá því að verða fyrir áföllum í almenningsálit- inu af því, sem samherjarnir með „hreinu hugsanirnar" höfðu aðhafst. Og nú geta þeir Mbl.-menn heldur ekki dulið úlfshárin lengur. Svo brátt er þeim að hagnýta sér ávöxt þess ógeðs- lega verks, sem þeir fyrir nokkrum dögum neyddust til að fordæma. Nú eru sorpskrif nazista- blaðsins endurtekin næstum orði til orðs í höfuðmálgagni „Sjálf stæðisflokksins"! n. Því verður ekki neitað, að manndómur aðal stjórnarand- stöðuflokksins hér á Islandi sé nokkuð einstakur í sinni röð. Síðustu skrif Mbl. eiga að heita árás á fjármálastjórn landsins og sérstaklega þann ráðherra, sem nú fer með f jármálastjórn- ina. Hver eru svo gögnin, sem þessi tilraun til árása á fjár- málastjórnina er byggð á? Það eru nokkur sundurslitin orð og setningar, sem versta saurblað landsins, blað, sem enginn tekur mark á „hefir prentað á ófrjálsan hátt upp úr vasabók, sem það hefir látið stela úr einkaeign f jármálaráð- herransl Þetta eru gögnin, sem aðal- andstöðuflokkur ríkisstjórnar- innar telur sér sæmandi að nota sern grundvöll undir skrifum sínum um f jármál landsins. III. Enn sem komið er, hefir hin „heiðarlega" stjórnarand- r taða talið það praktiskt að láta ] jófana halda minnisbókinni, til i ess að ekki sé hægt að sýna íi'am á, hve óráðvandlega er r leð það farið, sem í bókinni .• :;endur, og hversu það er slit- ið úr samhengi. I Þessu skálkaskjóli heldur ; 'i Mbl. fram þeim staðlausu 0 annindum, að f jármálaráð- 1 crrann hafi boðið brezkum ;. unkastjórum(l) sérleyfi (con- cession) til að hagnýta íslenzk verðmæti. Hvaða tilefni hefir svo Mbl. og fylgiblað þess með „hreinu hugsanirnar" til að halda þess- ari staðlausu fjarstæðu fram? Því er fljótsvarað. Ekkert tilefni, ekki hið allra minnsta. I minnisbókarpunktunum, hvernig svo sem þeir eru með- höndlaðir og úr samhengi slitn- ir, stendur þetta eitt; „Ég (þ. e. ráðherrann) benti á, að nú værum við að láta rannsaka hráefni okkar með tilliti til aukins iðnaðar. Ef kostnaðarsamt reyndist að hag- nýta þau, byrftum við erlent kapital. Sæi aðeins tvær leiðir: 1. Lántökur 2. Konsessionir". Hver heilvita maður getur auðvitað séð, að hér er ekki verið að bjóða neitt fram. Það er einungis verið að benda á staðreyndir. Það er verið að vekja athygli hinna erlendu bankastjóra á því, að Island muni ekki geta komið af stað stórum fyrirtækjum til að hag- nýta gæði landsins, nema á tvennan hátt, annaðhvort með því að fá féð að Jáni eða með því að veita erlendum aðilum leyfi til að koma þessum fyrir- tækjum á fót. Og þetta er einmitt dregið skýrt fram vegna þess, að í samtölunum var skýrð nauð- synin á því, að Island tæki lán til arðbærra stórfyrir- tækja í framtíðinni — til þess að ekki þyrfti að taka hinn kostinn, að veita sérleyfi (kon- session) til atvinnurekstrar. I umræddum viðtölum var vakin athygli á því að íslenzka stjórnin telji það varhugavert fyrir litla þjóð að veita erlend- um aðilum leyfi til að eiga hér eignir og hafa hér atvinnu- rekstur. En í hinni þokkalegu ritsmíð nazista, sem Mbl. tekur upp og gerir að sínum orðum, er mál- inu algerlega snúið við. Mbl. staðhæfir, að ráðherr- ann sé „að hampa f raman í þá (þ. e. brezku bankastjórana) að við Islendingar eigum ýmis- konar verðmæti í landinu, sem Bretinn kynni að geta hag- nýtt ..."! En það, sem ráðherrann er að gera í viðtölum sínum, er einmitt alveg þvert á móti. Hann er að vekja athygli á því, að Island eigi að komast hjá þeirri leið, að veita „útlending- um" „konsessionir" til að „hag- nýta" „verðmæti í landinu". IV. Jafnvel Mbl. segir það nú sem sína skoðun, að þjóðin þurfi ný erlend lán, til að hag- nýta verðmæti sín. Það kemst m. a. svo að orði: „En hitt er líka staðreynd, að við jafn fálækir og við er- um, getum lítið komizt áfram, ef erlent f jármagn er okkur lokað". Þessi ótvíræða yfirlýsing stjórnarandstöðunr.ar mun verða geymd — en ekki gleymd — til síðari tíma. Um hana skal ekki frekar rætt að þessu sirmi. En hitt er í rauninni þjóðar- smán og reginhneyksli, að nú- verandi stjórnarandstæðingar, skuli vera svo blygðunarlausir sem hinn sífelldi vaðall vg ábyrgðarleysi þeirra í umræð- um um fjármál landsins ber vott um ár eftir ár. Árásir íhaldsmanna á fjár- málastjórn Eysteins Jónssonar, meðal annars í sambandi við vasabókarþjófnað nazista, koma vissulega úr hörðustu átt. Enginn íslenzkur fjármála- ráðherra hefir tekið upp jafn- harða baráttu og Eysteinn Jónsson fyrir því að forðast eyðsluskuldasöfnun erlendis. Enginn íslenzkur fjármála- ráðherra hefir haft við jafn mikla erfiðleika að stríða og hann hefir haft — í viðskipta- niálum þjóðarinnar út á við. Þrátt fyrir alla þessa erfið- leika, verður nú — og það á því sama ári, þegalr Spánar- markaðurinn svo að segja al- veg lokast — ekki betur séð en að nást muni nokkurnveg- inn fullur greiðslujöfnuður í viðskiptum Islands við önnur lönd. Einmitt með þessu er ráð- heirann að leggja grundvöllinn að því, að íslendingar geti hald- ið áfram trausti umheimsins aem sú þjóð. er ætíð hefir stað- ið og enn stendur að fullu við skuldbindingar sínar út á við. Með baráttunni í gjaldeyris- málunum undir forustu ráð- herrans, er verið að skapa möguleikana fyrir því, að þjóð- in verðí sjálfstæð áfram og geti sjálf notfært sér gæði lands síns. V. En hver er svo forsaga nú- verandi stjórnarandstæðinga í þessum málum — mannanna, sem þykjast hafa ráð á því, að níða og hrakyrða þá einbeittu viðleitni og mikla starf, sem nú- verandi fjármálaráðherra hefir lagt fram á síðustu tveim ár- um? Núverandi stjórnarandstæð- ingar hafa barizt gegn því með hnúum og hnefum, að greiðslu- hallalaus f járlög yrðu afgreidd á Alþingi. Ef þeirra stefna — eða stefnuleysi — hefði fengið að ráða, hefði ríkissjóður safn- að miljónaskuldum á síðustu tveim árum í stað þess að hann hefir nú staðið við allar samn- ingsbundnar afborganir á lán- um sínum jafnhliða því, sem hann hefir greitt rekstursút- gjöld sín að fullu. Núverandi stjómarandstæð- ingar hafa gert allt sem þeir hafa getað til að spilla fyrir árangri af starfi fjármálaráð- herra og gjaldeyrisnefndar og lagt sig alla fram til að reyna að æsa landsfólkið gegn lækk- un innflutningsins — þessari óhjákvæmilegu nauðsyn í fjár- hagslegri sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar. Afskipti íhaldsmanna eru þó ekki öll enn rakin. Svo að segja allar þær erlendu skuld- ir, sem nú hvíla á þjóðinni, og óneitanlega eru erfiðar á tím- um eins og þessum, eru stofn- aðar af íhaldsmönnum — bein- línis eða til þess að bjarga lán- stofnunum landsins úr því öng- þveiti, sem þær voru komnar í, þegar íhaldið lét af völdum ár- ið 1927. Slíkum mönnum færi það áreiðanlega bezt, að láta þögn- ina geyma ávirðingar sínar. Það er sannarlega að „bíta höfuðið af skömminni", þegar þessir menn eru að hlakka yfir núverandi fjárhagsörðugleikum þjóðarinnar. Og það er meiri ósvífni en hingað til hefir þekkzt í ís- lenzkum stjórnmálum — þegar þessir menn ráðast á núverandi fjármálaráðherra, sem á hin- u m erfiðustu tímum hefir raun- verulega lækkað skuldir ríkis- sjóðs og komið á greiðslujöfn- uði í viðskiptunum við útlönd. Á víðavangi Bernharð Stefánsson alþingismaður hefir nú í sumar ritað mjög eftirtektai'- verðar greinar um nýju jarð- ræktarlögin í blað Framsóknar- manna, Dag, á Akureyri. Hef- ir hann átt í ritdeilu við Ólaf Jónsson framkvæmdastjóra á Akureyri, og hafa eyfirzkir bændur skorið úr þeirri deilu með því að lýsa yfir ánægju sinni með lögin í flestum hrepp- um sýslunnar nú í sumar. Síð- an búnaðarþing klofnaði um málið, hefir Bernharð enn ritað eina grein um málið. I sama blað ritar hann og grein um lýðræðið og landsmálaflokkana hér á landi. Hefir sú grein vak- ið mikla athygli og m. a. farið cnotalega fyrir brjóstið á íhaldsdagblaðinu Vísi í Reykja- vík. Ættu þeir, sem ekki hafa verið áskrifendur Dags ennþá, að kynna sér þessar greinar Bernharðs og fleira, sem blað Framsóknarmanna norðanlands flytur um landsmálin. Smjörblöndun í smjörlíki aukin upp í 8%. Samkvæmt fyrirskipun frá Hermanni Jónassyni landbún- aðarráðherra hefir blöndun smjörs í smjörlíki verið nærri þrefölduð nú um mánaðamótin. Var áður fyrirskipuð 3% íblöndun smjörs, en nú 8%. Aukning smjörsins mun þó ekki valda verðhækkun á smjör- líkinu. En þessi nýju fyrirmseii Dr. Jean Charcot, hinn heimsfrægi vísindamaður og heimskautafari, sem var meðal þeirra 39 Frakka er fór- ust með „Pourquoi pas?" úti fyrir Mýrum vest>n í cfviðr- inu 16. sept. s. 1. þýða markaðsaukningu fyrir smjör, sem nemur 60—65 tonn- um á ári, miðað við núverandi smjöriíkisframleiðslu. I sumar hafa safnast fyrir talsverðar smjörbirgðir í landinu vegna aukningar í mjólkurframleiðsl- unni, en þessi fyrirskipun land- búnaðarráðherra mun nægja til að leysa þann vanda í bili. Hinsvegar er þess full nauðsyn að taka smjörlíkisframleiðsl- una í heild til rækilegrar at- hugunar í sambandi við vax- andi markaðsþörf fyrir smjör á næstu árum. Hefir um þetta stórmál verið allmikið ritað hér í blaðinu, og miðstjórn Fram- sóknarflokksins hefir nýlega kosið nefnd til að fjalla um málið og bera fram tillögur i því. Smjörlíkisframleiðslan er nú 1200—1300 tonn á ári og mikill hluti af verðmæti henn- ar er erlent hráefni. Nokkrir Framsóknarmenn á Siglufirði hafa um alllangt skeið gefið út vikublað, sem heitir Siglfirðingur. Nú í sum- ar hefir þetta blað verið stækk- að til muna og er tvímælalaust bezt ritaða og vandaðasta blað- ið, sem út kemur á Siglufirði. Starfsemi Framsóknarmanna á Siglufirði er á margan hátt stórlega eftirtektarverð. Á flokkurinn þar hlutfallslega meira fylgi en í nokkrum öðr- um kaupstað landsins. Hafa hinir siglfirzku Framsóknar- menn að verulegu leyti haft forystu í því, að koma á fót hinum mikla og nauðsynlega síldariðnaði ríkisins, sem segja má, að mestu hafi orkað um það, að gera síldarútveginn að öflugum og sæmilega tryggum atvinnuvegi. Blað varaliðsins er nú um rithátt og mála- fiutning mjög farið að semja sig að siðum hinna lakari sorp- blaða íhaldsins, svo sem naz- istablaðsins og Storms. Hefir Jón í Dal í þjónustu sinni prestling nokkurn, sem að ýmsu svipar til Magnúsar „dósents" um meðferð sannleik- ans og skortir með öllu skiln- ing eða þekkingu á málum þeim, sem um er deilt. Kallar guðsmaður þessi andstæðinga sína „skepnur" og öðrum álíka prúðmannlegum nöfnum, talar um, að þeir „þenji sig" osf. Og Uian úr heimi Gengisbreytingar. Ýmsar þjóðir á meginlandi álfunnar hafa nú farið þá sömu leið, sem Bretar fóru fyrir 5 árum, að hyerfá frá gullinn- lausn seðla og lækka gengi myntar sinnar. En eins og kunnugt er, var íslenzka krón- an þá lækkuð jafnt og brezka pundið. Nú riðu Frakkar á vaðið og felldu frankann um 30%. Fleiri lönd hafa gert hið sama og nú síðast hafa ítalir fellt líruna um 30%. Við Is- lendingar verðum fyrir nokkru gengistapi við fall lírunnar, því að Sölusamband ísl. fiskfram- leiðenda var nýbúið að selja þrjá fiskfarma íil Italíu, þegar lækkunin skall á. Hinsvegar hefir 15% fisktollur á Italíu jafnframt verið afnuminn. Ný stjórn i Svíþjóð. Kosningar til neðri deildar sænska þingsins eru nýafstaðn- ar. Fóru þær svo, að flokkar bænda og verkamanna, sem starfað hafa saman undanfarið, juku stórlega fylgi sitt, flokk- ur bæhda um 70 þús. atkv. og flokkur verkamanna um 800 þús. atkv. Eftir kosningarnar höfðu sooialistar ásamt kommúnistum^ hreinan meirahluta. En þau eftirtektarverðu tíðindi hafa gerzt í því sámbandi, að social- istar hafa ekki kosið að mynda stjórn með kommúnistum, held- ur með bændaflokknum. Og í Svíþjóð er bændaflokkurinn ekki varalið fyrir íhaldið eins og flokkskrípi það, er hér kenn- ir sig við bændur. Hin nýja stjórn er samsteypustjórn. 1 henni eru 8 socialistar og .4 bændaflokksmenn. Verkamanna- foringinn, Per Albin Hansson, er forsætisráðherra. Og bænda- foringinn Axel Pehrson er landbúnaðarráðherra. Hin nýja sænska stjórn er hrein lýðræðisstjórn hinna vinnandi stétta, bænda og verkamanna, og vill ekkert hafa saman við ofbeldið að sælda. Landsþingskosning í Danmörku. I Danmörku eru nýafstaðnar kosningar til Landsþingsins svonefnda, sem er efri deild danska þingsins. Voru stjórnar- fíokkarnir þar áður í minna- hluta, þótt þeir hefðu meira- hluta í fjölmennari deildinni, Þjóðþinginu. Kosningunni lauk með miklum sigri fyrir stjórn- ina, og hefir hún nú meirahluta í báðum deíldum. Þessi kosn- ing eins og kosningin í Sví- þjóð, sýnir að lýðræðisflokk- arnir standa föstum fótum á Norðurlöndum, þó að ofbeldis- stefnan hafi reynt að teygja þangað arma sína. 19. þ. m. fara fram kosningar í Noregi. í hinu illræmda þjófnaðarmáli nazista, tekur hann upp vörn fyrir drengina, sem sátu í tugt- húsinu, og leggur sig fram til að finna afsakanir fyrir at- hæfi þeirra. Má segja, að þarna hafi þeir Þorsteinn Briem og Jón í Dal fengið vinnumann við sitt hæfi! é^-1

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.