Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 12. SEPTEMBER 1991
21
Joseph A. Schumpeter var hægri
hönd Samuelsons við samsuðu til-
gátunnar, sem m.a. liggur að baki
nýaldarhugsun prófessors Hayeks,
sem áður var getið.
I tímamótaverki sínu „Theory of
Economic Development", sem kom
út á þýzku árið 1911, hafði Schump-
eter sjálfur sett fram hugmyndir
um tengsl peningahugsunar á
eignahlið og tekjuhlið. Er bókin kom
út á ensku 1934 lýsti Schumpeter
þær hugmyndir ófullnægjandi en lét
síðan þar við sitja.
Um verðtryggingu
fjárskuldbindinga
íslenzkir peningahagfræðingar
virðast kunna nákvæmlega engin
skil á „Correspondence Principle"
Samuelsons, þótt tilgátan sé einnig
undirrót kennisetninga seðlabanka-
manna um gildi verðtryggingar fjár-
skuldbindinga við nútímaaðstæður
í hinu íslenzka hagkerfi.
Sem slík á tilgátan rætur að rekja
til Ricardos og Marx, sem litu á
alla peninga sem jafngildi fram-
leiðsluverðmæta — nýsköpun pen-
inga án tengsla við samtíma og
samsvarandi aukningu raunverð-
mæta spilaði enga rullu í Das Kapi-
tal og bíður enn viðurkenningar í
Seðlabanka íslands.
„Hvað gengur manninum til með
þessari vitleysu," sagði Keynes er
Winston Churchill, þáverandi fjár-
málaráðherra Breta, hneppti brezka
hágkerfið í langvarandi kreppu upp
úr 1920 með fyrirfram dauða-
dæmdri tilraun til að endurvekja það
gullgildi, sem pundið hafði fyrir
1914.
Með Ólafslögum 1979 voru mis-
tök Churchills endurtekin hér á
Fróni af nákvæmlega sömu ástæð-
um og ráðið höfðu gerðum hins fyrr-
nefnda — í báðum tilfellum var
gengið til móts við hagsmuni fj'ár-
magnseigenda, sem hagnast höfðu
á undanfarandi seðlaprentun og
vildu gulltryggja hag sinn.
í grein sinni gengur prófessor
Ólafur út frá hliðstæðum forsend-
um, þótt síðustu leifar rauntrygg-
ingar pappírspeninga á alþjóðavett-
vangi hafi horfið með afnámi gull-
tengsla bandaríkjadals árið 1971 —
hugvitsmenn í íslenzka stjórnkerf-
inu kusu hins vegar að snúa klukk-
unni til baka.
Eins og fyrri daginn í Bretlandi
á fjármálaráðherratíð Churchills, þá
hafa afleiðingarnar orðið hrikalegar
— sá er þó munurinn, að Seðla-
banki íslands hefur forðast það for-
dæmi Englandsbanka, sem segir
ábyrgð á raungildi pappírspeninga
hvíla á herðum seðlabanka hvers
lands.
Ef yfirstjórn íslenzkra peninga-
mála vill axla þá ábyrgð, þá er henni
hægur leikurinn að endurvekja gull-
tryggingu íslenzku krónunnar —
hinn er þó vandinn verri, að nei-
kvæður gjaldeyrisvarasjóður bank-
anna, sem lög segja skuli varðveitt-
ur af Seðlabanka, myndi gera leik-
inn ótrúverðugan!
Vextir og verðbólga
' Allur þessi formáli er nauðsynleg-
ur svo fjalla megi um umsagnir
prófessors Ólafs Björnssonar um
meint samhengi vaxta og verðbólgu,
þar sem höfðað er til reynslu er-
lendra ríkja af vaxtahækkun til
áréttingar umsögnum, sem ekki
verða studdar fræðilegum rökum.
Gegn marxískri arfleifð sinni,
sem endurspeglast í kreppuvaldandi
verðtryggingu fjárskuldbindinga,
teflir yfirstjórn íslenzkra peninga-
mála óhaminni lánsfáraukningu eft-
ir forskrift nýaldarspeki — „flýtur
á meðan ekki sekkur" segja menn
þar á bæ og veðja á álver landi og
lýð til bjargar!
Prófessor Ólafur segir réttilega,
að háir vextir dragi úr verðþenslu
að því marki sem þeir minnki fjár-
festingar og umframeftirspurn í
hagkerfínu — hann lætur hins vegar
ósagt, að svo verður einungis ef
háir vextir draga úr nýsköpun pen-
inga í bankakerfi landsmanna.
í marxískri nútímapeningahag-
fræði er engan slíkan fyrirvara að
fínna, eins pg áður var rakið — þar
er einfaldlega ekki gert ráð fyrir
því samspili kreppu — og þenslu-
valdandi þátta, sem einkennt hefur
yfirstjórn íslenzkra peningamála um
langt árabil.
Þar sem hér er um kjarna máls-
ins að ræða, þá skal enn vitnað til
forystugreinar Financial Times 29.
ágúst sl., þar sem hávaxtastefna
er réttilega sögð vera tvíeggjað
sverð við aðstæður hliðstæðar þeim,
sem einkennt hafa íslenzka efna-
hagskerfið mörg undanfarin ár:
„Vankantar peningastefnu, sem
byggist alfarið á virkni vaxtabreyt-
inga, hafa þegar verið dregnir fram
í dagsljósið. Vandinn er ekki einung-
is sá að vaxtahækkun sé seinvirkt
stjómtæki, heldur eru jafnvel refsi-
vextir óvirkur hemill á lánsfjáreftir-
spurn, þegar verðlag fer ört hækk-
andi, eins og var á fasteignamarkað-
inum í lok síðasta áratugar," segir
þar um reynslu Breta af nýaldar-
hagspeki á peningamarkaði. („The
shortcomings of a monetary policy
that places exclusive reliance on
interest rates have already been
exposed... It is not simply that
interest rates take a long time to
bite in a deregulated market; even
penal rates of interest will fail to
deter borrowers when asset prices
are rising as fast as house prices
rose in the late 1980s).
I stuttu máli sagt, þá má halda
mörgum Álafossinum á floti svo
lengi sem fyrirtækjum er fleytt yfir
kreppuvaldandi vexti með þenslu-
valdandi fjármokstri — einhvern
tíma kemur þó að skuldadögunum,
jafnvel þótt stundum megi skjóta
skipbrotinu á frest fram yfir næstu
kosningar!
Enn um vexti og verðbólgu
prófessor Ólafur Björnsson minn-
ist ekki á það stefnu- og stjórnleysi
sem einkennt hefur íslenzkan láns-
Eigendaskipti hjá
bílaleigunni Erni
EIGENDASKIPTI urðu nýlega á
bílaleigunni Erni á Akureyri.
Bílaleiga RVS, Sigtúni 5, hefur
nú yfirtekið reksturinn og með
því aukið við starfsemi sína.
AVIS-fyrirtækið er með
yfir hundrað þúsund bíla um allan
heim og er ein allra þekktasta bíla-
leiga veraldar. Fyrirtækið starfar í
62 löndum og vinna um 6.000
manns hjá því á 1.900 stöðum, auk
Akureyrar nú.
Með þessum kaupum er Bílaleiga
RVS að Ieitast við að þjóna við-
skiptavinum sínum enn betur og
geta nú allir tekið eða skilað bílum
í Reykjavík eða á Akureyri, án
aukagjalds.
Aðsetur Bílaleigu RVS verður á
sama stað og Bílaleigan Örn hafði,
þ.e. á Tryggvagötu 1 (Glerárstöð
Olís) og er afgreiðslubás einnig á
Akureyrarflugvelli.
Bílaleiga RVS er með um 20 teg-
L    i/i'ír  f)R  anlmejrts8  .ib ii6f>Vnæ!
	
.':'-.	¦.^¦rtíjÉ^k.
'«'*• v.a.f-   '	
	1"                  11
Eigendur Bílaleigunnar Arnar á
Akureyri. F.v.: Þorsteinn Bene-
diktsson og Birgir Bragason, sem
er að handsala fyrirtæki þeirra
yfir til Hafsteins J. Reykjalíns
hjá Bílaleigu RVS.
undir af bílum, allt frá 4ra til 12
manna. Einnig verða þar farsímar
.til útleigu.
fjármarkað um árabil og endur-
speglast m.a. í tvöföldun útlána á
sama tíma og magn landsfram-
leiðslu hefur staðið í stað eða dreg-
ist saman á undangengnum misser-
um.
Sendinnefnd Aljþóðagjaldeyris-
sjóðsins, sem heimsótti Island til
skrafs og ráðagerða fyrir tæpu ári
síðan, vék hins vegar að vandanum
í skýrslu sinni, þar sem sagt var
berum orðum, að stjórnvöld hefðu
látið undir höfuð leggjast að móta
einhverja trúverðuga stefnu í pen-
ingamálum.
Með hliðsjón af staðreyndum
málsins, þá er prófessor Ólafi ekki
stætt á eftirfarandi kjarna umsagn-
ar hans um meint tengsl vaxta og
verðbólgu í íslenzka hagkerfinu síð-
ustu_ árin:
„Á hinn bóginn er sú skoðun í
meira lagi hæpin, svo ekki sé dýpra
tekið í árinni, að hærri vextir leiði
til aukinnar verðbólgu. Þeir sem
slíku halda frarh einblína á áhrif
vaxtanna á framboðs- eða kostnað-
arhlið vöru og þjónustu, en taka
ekkert tillit til áhrifanna á fjárfest-
ingu eða heildareftirspurnar, sem
auðvitað er í öfuga átt."
Hvað undirritaðan varðar, þá skal
hér tekið undir þau orð prófessors
Ólafs, að hæð vaxta er lykilatriði
við ákvörðun umfram eftirspurnar,
sem eðli málsins samkvæmt hlýtur
að vera fjármögnuð af nýsköpun
lána, sem keyrir eftirspurn umfram
það mark sem samræmist stöðugu
verðlagi.
Þótt marxískar forsendur nútíma-
peningahagfræði viðurkenni ekki
tilveru slíkrar peningasköpunar, þá
hefur hún um langt árabil verið hinn
versti verðbólguvaldur í íslenzka
hagkerfínu, þó yfirstjórn peninga-
mála kjósi að láta sem staðreyndir
málsins séu allt aðrar.
Hinn vandaði fræðimaður pró-
fessor Ólafur Björnsson hefur enn
ekki tekist á við þau flóknu vanda-
mál, sem bíða úrlausnar þegar „ein-
földun" að hætti Samuelson-Solow-
Tobin er látin sigla sinn sjó — svo
má m.a. ráða af eftirfarandi tilvitn-
un hans til erlendra peningahag-
fræðinga:
„Flestir hagfræðingar eru sam-
mála um það að þessi (samdráttar-)
áhrif séu að jafnaði þyngri á metun-
um en fyrrnefndu (verðbólgu-)áhrif-
in," ritar prófessor Ólafur, „enda
þarf ekki annað en hlusta á dagleg-
ar fréttir um efnahagsmál grann-
landa okkar til þess að sannfærast
um að stjórnvöld í þessum löndum
líta jafna svo á að vextir og verðlag
breytist í öfuga átt."
Burtséð frá fyrirvara um „dóm-
greindarleysi" hinna sömu stjórn-
valda, sem Financial Times vék að
í síðustu viku, þá lýsir minn ágæti
lærifaðir hér samþykki sínu við af-
neitun erlendra stjórnvalda á þeirri
flónsku, sem Paul Samuelson og
félagar hafa gert að hornsteini nú-
tímapeningahagfræði. Samuelson
sagði peninga skipta engu máli þar
til Milton Friedman hlaut Nóbels-
verðlaun fyrir að sanna hið gagn-
stæða — að baki býr hugmyndin
um sparnað af tekjum líðandi stund-
ar sem einu uppsprettu lánsfjár, eins
og yfirstjórn íslenskra peningamála
vill vera láta.
Með öðrum orðum, „Flestir hag-
fræðingar eru (í rauninni) sammála
um það," að hugmyndarammi þeirra
Ricardos, Marx, og Samuelsons hef-
ur nákvæmlega ekkert að gera með
þær staðreyndir á peningamarkaði,
sem hagfræðingar aðrir en
skemmtiskokkarar taka mið af í
fræðilegri umræðu.
„Að eitthvað allt annað eigi við
hér á landi er firra ein," eru lokaorð
prófessors Ólafs Björnssonar, sem
undirritaður gerir hér að sínum.
Höfundur er hagfræðingur.
Macintosh fyrir byrjendur
Works - ritvlnnsla, gagnasöfnun, töflureiknir og stýrikerfi á   ^
©      15 klst námskelöi fyrir byrjendurl Fálö senda námsskrá.   >e^
*o
°o
Tölvu- og verkf ræöiþjónustan
Grensásvegi 16 - f imm ár (forystu     ^1
^
á hreint ótrúlegu verði,
99.500 kr.
Ii) 6iv
nrlB ypitb $9vl/i fteri lióiej),
FERÐAMIÐSTÖÐIN VERÖLD bydur nú, í samvinnu við SAS,
Thailandsferðir áhreint ótrúlegu verði:
Tvær vikur á fímm st/örnu hóteli á
ADBIHS 99.500 krónur.
Flogiðer meðSASum Kaupmannahöfn oghaldíðbeintáhinaglæsi/egu
Pattaya strönd, sem á fáa sína líka íheiminum. Dvalið verður á Royal Clifí,
sem hefur verið ótnefnt eitt aftíu bestu hótelum íheiminum.
niiiiiiniiii
AUSTURSRÆT117, SÍMI622200
Boðið er upp á ferðir á hálfsmánaðar fresti fram tiljóla
á þessu frábæra verði. Látið ekki happ úr hendi sleppa.
Það býður enginn betur! Brottfarirnar eru 11. og
25. september, 9. og 23. október,
6. og 20. nóvember og 4. desember.
ii/iiSAS
•iiH •ribnY.rrr§iifl E9nY9.H 'ihlsJ p.ni9
i H**mwm?iwn?!¥reí
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56