Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						61
;eei i/.i/i .m flUDAGUTSo                     uaow
12
MORGUNBLAÐIÐ FOSTUDAGUR 14. MAI 1993
Krossgötur fræðigreina
Bókmenntir
Ingi Bogi Bogason
From Sagas to Society. (338 bls.)
Gísli Pálsson ritstýrði. Hisalrik
Press 1992.
Sumar bækur eru þurrar en fróð-
legar, aðrar eru skemmtilegar en
harla grunnar. Þessi bók er af þeirri
sjaldgæfu tegund sem er bæði fróð-
leg og skemmtileg.
f formála getur Gísli Pálsson,
prófessor í mannfræði við Háskóla
Islands, þess að fræðimenn á sein-
ustu árum hafi tekið að gefa íslend-
ingasögunum gaum út frá þver-
fræðilegum áhuga þar sem saman
fara mannfræðilegar, sagnfræðileg-
ar og bókmenntafræðilegar rann-
sóknaraðferðir. Það var með þessa
þróun fræðanna í huga sem hópur
fræðimanna kom saman í Reykjavík
í júní 1991 til að ræða efnið „Frá
fornsögum til samfélags". Markmið-
ið var að ná saman leiðandi fræði-
mönnum í mismunandi greinum til
að kanna hverníg hægt er að nota
íslenskar fornsögur til að varpa ljósi
á miðaldamenningu og -þjóðfélag.
Bókin er afrakstur þessa starfs.
Nítján fræðimenn, hvaðanæva úr
heiminum og með ólíka menntun,
eiga ritgerðir í bókinni. Af þeim eru
aðeins fimm íslenskir sem sýnir
kannski vel hve rannsóknir á ís-
lenskum fornbókmenntum hafa náð
ríkri alþjóðlegri útbreiðslu og einnig
hitt hve þær geta haft mikla þýð-
ingu fyrir ólíkar vísinda- og fræði-
greinar.
Engin leið er að gera grein fyrir
öllum þessum ritgerðum á viðhlít-
andi máta á þessum vettvangi. Fjöl-
breytilegt efni þeirra endurspeglar
víðáttuna sem blasir við þegar menn
gefa fornsögunum gaum. Hér verð-
ur gerð örlítil grein fyrir fáeinum
sem vöktu mesta athygli þessa blek-
bera.
STEINAR WAAGE
SKÓVERSLUN
íþróttaskór
Póstsendum samdægurs
Dontus Medica,
Egilsgötu 3,
sími 18519
Kringlunni,
Kringlunni 8-12,
sími 689212
Toppskórinn,
Velhjsundi,
sími 21212.
William Ian Miller er prófessor
við lagadeild Michican- háskóla.
Hann ritar um tilfinningar í fornsög-
unum. í upphafi eyðir hann töluvert
löngu máli í að fjalla um tilfinning-
ar og greind og það að sumar tilfinn-
ingar þyki bókmenntalegar meðan
aðrar þyki vera vitsmunalegar. Þótt
það hljómi mótsagriakennt telur
Miller að fólk meti sumar tilfinning-
ar „tilfinningalegri" en aðrar. Forn-
sögurnar hafa verið álitnar lýsa til-
finningalífi hetjanna fálega, kulda-
lega. Þessu andæfir Miller og geng-
ur ritgerð hans út á að rökstyðja
að bak við yfirborðslegt fálæti sagn-
anna ólgi heitar tilfinningar. Þetta
eru tæpast nein tíðindi fyrir þann
sem hefur verið handgenginn forn-
sögunum, íslenskur lesandi er alinn
upp við það að lesa stórkostlegar
tilfinningasveiflur milli línanna. En
þótt hægur vandi sé að þykjast hafa
alltaf vitað kjarnann í því sem Mill-"
er rökstyður mörgum dæmum er
ritgerð hans fjarri því tilgangslaus.
Hann útskýrir einmitt vel hvernig
látlausar lýsingar geta falið í sér
hamslausar tilfínningar: Menn
roðna og svitna og það blikar í augu
þeirra.
Jesse L. Byock er prófessor í fom-
íslensku við háskólann í Los Angel-
es, Kalíforníu (UCLA). Grein hans
nefnist Sagan og fornsögurnar:
áhrif þjóðernisstefnu. Hér ræðir
hann efni sem má vera viðkvæmt í
augum sumra en er bráðnauðsyn-
legt að ræða í víðu samhengi, t.d.
•innan skólakerfisins. Byock fjallar
hér um hvernig íslensk þjóðernis-
stefna hefur haft áhrif á túlkun
fornsagnanna, ákveðin grein mið-
aldafrásagna var túlkuð á nýtt til
þess að þjóna vonum manna á allt
öðrum tíma. Hér á Byock m.a. við
að áratugina fyrir og eftir lýðveldis-
tökuna 1944 hafi þjóðin baðað sig
í fornri sagnafrægð til að stappa í
sig stálinu. Þetta verður Byock til-
efni til þess að bera ísland saman
við önnur lönd sem hafi verið ný-
lendur. í viðleitni til þess að
„hreinsa" sögu sína á vissan hátt
fylgi þær ákveðnu mynstri sem sé
keimlíkt um allan heim. Að því kom
að íslendingar afþökkuðu að láta
Dani vera fulltrúa sína á meginland-
inu og voru því nauðbeygðir til þess
að fínna sjálfir stöðu sína í menning-
ariegu landslagi álfunnar. Þarna
telur Byock að fornsögurnar hafi
fengið rauriverulegt hlutverk (sér-
staklega gegnum kenningar bók-
festumanna) sem þær enn halda.
Þær urðu íslendingum aðgöngumiði
fc?if»..   »«-•
Síöustu
sýningar á
í kvöld                  kl 2(W0 —fáein sceti laus
laugard 15. maí   kl 20:00 —fáein sœti laus
/immliuí 20. maí  kl 20.-00
föstud 28. maí     kl 20:00
laugard 5.júní    kt 20:00
föstud ll.júní     kl 20:00
Atb/AUra stðustu sýningar!
ÞJODLEIKHUSIÐ
Sími 11200
Gísli Pálsson
sem fullgildra meðlima í samfélag
þjóðanna.
Torfi H. Tulinius, kennari við
Háskó|a íslands, ritar um fornald-
arsöguna Hervarar sögu og Heið-
reks. ísland er fátækt af eiginlegum
fornleifum sem gætu gefið upplýs-
ingar um forna lifnaðarhætti en er
þeim mun rikara af fornum bók-
menntum. Markmið Torfa er að
sýha fram á að listrænn skáldskap-
ur eins og fornaldarsögur geti falið
í sér verðmætar upplýsingar um
mannlíf þrettándu aldar á íslandi.
Þannig telur Torfi fornaldarsögurn-
ar geta verið allt eins góðar söguleg-
ar heimildir og íslendingasögur,
samtíðarsögur eða jafnvel annálar.
Til þess að ná markmiðum sínum
hefur Torfi til hliðsjónar formgerð-
araðferðir Claude Lévi-Strauss og
táknfræði Greimasar. Meðal atriða
sem Torfi kemst að er að Hervarar
saga og Heiðreks greini með kristi-
legum hætti frá bölvun sem fylgir
bróðurmorði. Til þess að skilja sög-
una dýpri skilningi telur Torfi nauð-
synlegt að skyggnast undir íslenskt
samfélag á þeim tíma þegar sagan
var gerð og jafnframt nauðsynlegt
að setja íslenskar fornbókmenntir í
samhengi við evrópskar bókmenntir.
Það seinastnefnda er efláust rétt;
íslenskar fornbókmenntir verður að
skoða í samhengi við bókmenntir
annarra þjóða frá svipuðum tíma.
Þótt viðurkenna megi að hér sé um
að ræða spennandi úttekt virðist
mér Torfi seilast helst til langt til
að láta hlutina ganga upp, og að-
ferðin í heild ósannfærandi.
Fleiri greinar ættu sannarlega
skilið að vera getið en ekki eru tök
á því hér. í lokin skal minnst á inn-
gang bókarinnar eftir Gísla Pálsson
sem nefnist Texti, líf og saga. Gísli
lýsir þar samfélagi íslendingasagn-
anna og heldur því m.a. fram að
fræðimenn, sem hingað til hafa fjall-
að um Islendingasögurnar, hafi ver-
ið bundnir alltof þjóðlegu sjónar-
horni. Hið sambærilega eigi einnig
við um aðra fræðimenn, t.d. mann-
fræðinga, þeir hafi vanmetið gildi
fornsagnanna fyrir samanburðar-
rannsóknir. Gísli bendir réttilega á
að sumt af því sem fjallað er um í
þessum ritgerðum sé tæpast nýtt í
augum fornsagnafræðinga. í raun-
inni þarf ekki fornsagnafræðinga
til þess að koma auga á að umfjöll-
unin. í mörgum greinunum er býsna
hefðbundin. Hins vegar er hægt að
taka undir orð Gísla þess efnis að
nýnæmið felist fremur í aðferðunum
sem hér er beitt en umfjölluninni,
reynt er að koma á nýju stefnumóti
ólíkra fræða og fræðimanna í þeirri
von að útkoman verði fersk. Með
þetta markmið í huga hafi þessi bók
verið sett saman. Og fyrir sitt leyti
getur þessi lesandi tekið undir að
slíku marki hefur verið náð; alltof
sjaldgæft er einmitt að fræðilegar
ritgerðir kveiki jafnóvæht hugrenn-
ingatengsl og hér.
Geiri lygari í leikför um
Svíþjóð og Danmörku
MÖGULEIKHÚSIÐ, sem er fjögurra manna hópur atvinnuleikara,
hefur nú í byrjun maí verið í leikför um suðurhluta Svíþjóðar og
í Kaupmannahöfn með leiksýningu einkum ætlaða börnum. Fyrsta
sýningin var í Uppsölum í Svíþjóð og hófst hún með þyí að leikar-
arnir lásu upp og sungu nokkur sígild h"óð og lög sem íslendingum
eru kær, s.s. Lóan er komin og Guttavisur.
Hápunkturinn var þó leikritið    ir og gamlir góðan róm að. Með-
Geiri lygari, spennandi gaman-
þáttur með alvarlegu ívafi og boð-
skap um bætta hegðun og fegurra
mannlíf. Leikhópurinn skipa þau
Alda Arnardóttir, Bjarni Ingvars-
son, Pétur Eggerz og Stefán
Sturla Sigurjónsson.
íslendingar í Uppsölum eru
3-400 talsins og a.m.k. þriðjungur
þeirra sá sýninguna og gerðu ung-
fylgjandi mynd sýnir vel áhuga
og innlifun barnanna. Veðrið virt-
ist ekki aftra fólki frá því að koma
en úti var sumarblíða, heiðríkja
og 20 stiga hiti á degi verkalýðs-
ins.
Ferðinni var síðan heitið til
Stokkhólms, Gautaborgar, Lundar
og Kaupmannahafnar.
Píanótónleikar Jo-   i
hannesar Andreasen
FÆREYSKI píanóleikarinn Jo-
hannes Andreasen heldur píanó-
tónleika á vegum Evrópusam-
bands píanóleikara í íslensku
óperunni næsta þriðjudag. Hann
ætlar að leika Apassiónötu Beet-
hovens, færeyska nútímaverkið
„Sem sólargull" eftir Sunleif
Rassmussen og fyrra bindi preló-
día Debussys. Tónleikarnir hefj-
ast klukkan 20.30 þann 18. maí
og verða endurteknir í Kirkju-
hvoli í Garðabæ 22. klukkan 17.
Andreasen stendur á þrítugU.
Barnungur lærði hann á píanó í
Þórshöfn í Færeyjum og fór síðar
til Vínarborgar í nám við tónlistar-
háskóla þar. Hann stundaði að auki
kammermúsíknám við Menuhin-
akademíuna í Gstaad í Sviss, naut
síðar tilsagnar Peters Feuchtwang-
ers í Lundúnum og hefur tekið þátt
í námskeiðum hjá ýmsum frægum
píanóleikurum.
Oftsinnis hefur Andreasen leikið
einleik með Sinfóníuhljómsveit
Færeyja. Hann hefur haldið tón-
leika í mörgum helstu borgum álf-
Johannes Andreasen.
unnar, spilað kammermúsík með
þekktum tónlistarmönnum og leikið
inn á hljómplötur og diska.
_
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52