Morgunblaðið - 21.02.1920, Page 1

Morgunblaðið - 21.02.1920, Page 1
7. árg., 89 tbl Laugarðag 21. lebrúar 1920 Is»to i darpr entsmiOlai Góðan daginn. Hafið þér reykt Special Sunripe-cigarettur Fyrirliggjandi í lieildsölu til kaupmanna og kaupfélaga: BKTA „PPJMUS“ (A.B. HJORT & Co., STOKKHOLM), Suðu- áhöld, eldhol,bakaraofnar,strau- hattar, hreinsunaráhöld. — Alls- konar varahlutar svo sem nálar, brennarar, hringar o.fl. MOTOR- LAMBAR og brennarar í þá. G. EIRÍKSS, Reykjavík Einkasali á íslandi. 01nbog:abarnið. —0--- Frá stjórnarskrárnefnd . hefir komið fram álit um frv. til laga um þingmannskosningu í Reykjavík. Er það að 'sumu leýti einkénnilég niðurstaða, seni nefndin kemst að, og skal stuttlega gerð hér að nm- talsefni. Sex af sjö nefndarmönnum hafa sem se komist að þeirri niðurstöðu, að „sanngirniskröfunni“ viðReykja vík sé fullnægt ef þingmönnum sé fjölgað um tvo. Og þetta styður nefndin með því: 1. að þó þingmenn Roykjavíkur verði ekki nema f jórir og þannig 1378 kjósendur um hvern, sé bærinn botur settur en eitt kjördæmi annað á landinu, nfl. Suður-Þingeyjarsýsla, sem hafi 1477 kjóisendur en ekki nema einn þingmann, 2. að margir þingmenn kjördæma út um land séu búsettir í Reykjavík, og- 3. að „aðstaða kjós- enda í Reykjavík til þess að neyta kosningarréttar síns og fylgjast með störfum þingsins er betri en aðstaða kjósenda í nokkru öðru kjördæmi.“ Við fyrStu „röksemdinni’1 er það að segja, að svo sem sýnt er í frv.! stjórnarinnar, eru að meðaltali 830jI kjósendur um hvern fulltrúa á land inu. Það meðaltal ber að sjálfsögðu að leggja til grundvallar þegar reynt er að koma réttlátara skipu- lagi á kjördæmaskiftinguna. Og samkvæmt því stóðu Reykvíkingar nær því að fá 7 þinginenn en 6, eins og gert er ráð fyrir í stjórnar- frv. En nefndin hefir nppgötvað það, að með þessu móti verði 8 kjördæmi af 24 miður sett en Reykjavík, og það má ómögulega ske. Því vill hún breyta svo til, að Reykvikingar fái aðeins 4 þing- menn, og verða því 1378 kjósendur um livern þingmann. Og til afsök- unar þessu nefnir hún, að Suður- Þingeyjarsýsla hafi 1477 k.jósend- ur en aðeins einn þingmann. Reykja vík má vera þakklát slíkri sann- gimi. Hvað mundi nefndin hátt- virta segja við því, ef Reykvíkin'g- ar krefðust þess að fá 15 þingmenn, eða eínn fyrir hverja- 360 íbúa, og færðu það máli sínu' til stuðnings, að 287 kjósendur á Seyðisfirði hefðu heilan þingmann? Væri það ekki álíka viturleg röksemdafærzla ? Þá er önnur ástæðan, nfl. sú, að Reykvíkingar hafi fleiri talsmenn á þingi en þeir kjósa sjálfir, þ. e. fulltrúa kjördæma úti um land, bú- setta í Reykjavík. Þar til er því að svara, að ekki eiga kjósendur í Reykjavík neinn þátt í því, liverja Reykvíkinga kjördæmi úti um land senda á þing. Og þeir kjósendur, sem senda þá, sénda þá ekki sem taismenn Reykvfkinga, héldur sjálfra sín. Næsta veigalítil er sú ástæða, að kjósendur í Reykjavík eigi hægra með að neyta kosningarrettar "síns en aðrir. Því eigi er það undir að- sókn ti-1 kjörfunda komið, hvort kjördæmi sendir marga menn eða fáa á þing. Atlcvæði þingmanns vegúr nákvæmléga jafnm’ikið í þing ■salnumÍ, hvort margir eða fáir hafa áótt kjörfund til þess að kjósa. Eigi er. það eðlilegt, að háttvirt stjórnarskrárnefnd yrði vísari á rök fyrir máli sínu en raun er á orðin. Því þau rök eru ekki til. Þing rnenn hafa nú áram saman misbeitt valdi sínu og haldið fyrir Reykvík- ingum skýlausum .rétti þeirra. Reykjavík er sá hluti landsins, sem mest geldur til þarfa landsins, og hér er saman kominn meira en sjötti hluti allra landsbúa. Hingað til hefir þingið kæft í fæðingunni alla viðleitni til lagfæringar á þeirri rangsléitni, sem sá hluti þjóðarinn- ar, er hér býr, hefir átt við að búa. Nú hefir nefndin ekki þorað að hundsa kröfuna al'gerlega. En hún vill ekki fara nema hálfa leið. Og talar svo um sanngirni! Erl. símfregnir. (Frá fréttaritara Morgunblaðsins). Khöfn 19. febr. 4000 masms drDkna. Frá Konstantinopel er símað, að skip, sem var að flytja flóttamenn frá Odessa þangað, hafi rekist á tundurdufl í Bosporus og farist. Með skipinu voru 4000 manns. CiiUaax-hneybslid. Caillaux-málið byrjar aftur í dag. Þingnefnd hefir haft málið til rann- sóknar undanfarið. Landráðamál Cailleux hefir nú að nýju verið tékið til með- ferðar í þinginu. Héfir það legið niðri síðan í haust. Þá vildi Caille- ux leggja málið í dóm, en þvert á móti var tekinn- frestur í því og Cailleux hafður í varðhaldi síðan. Hann þýkist sjálfur sannfærður um að ekki sé hægt að dæma sig sek- an um landráð þótt böndin hafi borist að honum um það, að hann hafði um eitt skeið ráðagerð í frammi með það að ná stjórnarfor- mensku í Frakklandi og semja svo frið við Þjóðverja og hafi til þess ætlað að hafa þýzkt fé. Her Þjóðverja. Bandamcnn hafa gefið Þjóðverj- um tveggja mánaða frest til þess að minka herinn í samræmi við á- kvarðanir í friðarsamningunum. Inflúenziu í Khöfn Þaðan er sínlað í gær, að inflú- onzan sé í rénun og fari hægara yfir. Danir og þjóðbandalagíð. Allir flokkar eru ásáttir um, að Danir gangi í þjóðbandalagið, þrátt fyrir ýmsa annmarka, sem því eru samfara.Gagnið að þátttökunni yrði þó rneira, einkum að því 'leyti að herbúnaður smáþjóðanna yrði mink aður mjög. Forseti Ftakklands Paul Deschanel. M^rnd þessi er tekin á heimili hins nýja forseta, fyrir skemstu. Des- shanel er talinn glæsilegast stjórn- málamaðurinn meðal Frakka og ræðuskörungur með afbrigðum. — Þykir hann mikið tilkomumeiri heldur en Poincaré. Nýju batnoörpungarnir. Skipin bráðum til. Vér hittum í gær að máli útgerð- armann, sem nýlega er kóminn frá Englandi. Báðum vér hann að segja oss hvernig væru horfur með skip þau, sem íslendingar eiga í smíðum i Bretlandi, hvenær þeirra væri von og hvað þau mundu kosta. — Eftir því sem eg ih-efi komist næst eiga íslendingar 11 skip í smíðum í Bretlandi, 6 skip í Selby og 5 í Bewerley. Voru flest þeirra huigt komin þégar málmsteypu- menn liófu verkfall og smíði skip- anmv' 'Stöð vaðúú./ En 26. jan. var verkfallið á enda og nú eru beztu vonir um að skipin fari að verða til- búin. Eg býst við að 3—4 komi í marz en líklega verða 6 komin í apríllok. — Það vantaði aðallega ýmsa vélahluta, sem steyptir eru. — Er ekki verðið hátt? — Ákaflega hátt og að.sögn fer það hækkandi. Þó har ekki öllum skipasmíðastöðvum saman í þessu efni. En eg hygg það rétt vera, að smíði verði enn dýrara eftir nokkra mánuði. Gömul skip, 7 ára gömul, eru seld á 24,000 sterlingspund. Eg heyrði í Bretlandi að íslendingar hefðu keypt 4 gömul skip, þrjú þeirra. 7 ára, en eitt 12 ára. Og þau kváðu vera væntanleg innan skams. Það er því útlit til þess að hotn- vörpungafloti Islands aukist um að minsta kosti 15 skip á þessn ári. — Og öll verða nýju skipin gerð út héðan og úr Hafnarfirði. — Hverjar eru áðrar ástæður til þess að smíðið gengur svo illa? — Það er miklu ver og minua nnnið í Bretlandi nú en áður. Ann- ars era horfnr þar hálf-illar. Kola- gkortnr meðál almennings og skömt- un á kolum og sykri til allra heim- ila. — Eg álít að íslendingar verði beppnir ef þeir ná öllum skipunum heim í sumar. Kjötsalan. Horfurnar á því, að Sláturfélag Suðurlands geti selt kjöt sitt frá í liaust með viðunanlegu verði eru bví miður mjög slæmar. Hafa verið gerðar tilraunir, bæði í Noregi, Sví- þjóð og Danmörku til þess að selja kjötið, en allar strandað. í haust fékst gott boð í ketið erlendis, en þótti eigi nógu hátt, en síðan hefir verðið farið sílækkandi. Er því mest mn kent að fram- leiðsla Dana, bæði á fleski og nauta- keti sé nú orðin að kalla eins mikil og var fyrir stríðið. Er því nóg af dönsku. keti á boðstólum um öll Norðurlönd, og með lágu verði, vegna þess að kjötflutningur til Þýzkalands hefir algerlega stöðvast. (tg- ekki standa saltkjötinu íslenzka fremur opnar leiðir þangað. Það er.að eins örlítill hluti af kjötiuu sem selt hefir verið. Noltkur þúsund tunnur liggja enn þá óseldar hér í Reykjavík. Og liorfur eru á, að þær muni ekki seíjast í bráð, nema fyrir sárlítið verð. Kjöt norð- lensku kaupfélaganna var selt í haust fyrir nær hálft fjórða hundr- að-krónur komið um borð hér. Mega Norðlendingar því hrósa líappi yfir sölunpi. En súnnlenzkir bændur bíða gífurlegt tjón. Nýkomið: VICTOR og PRIOR kveikitappar (kerti) með 3 kveikioddum, fyr- ir bifreiðar, bifhjól og allskonar benzlnmótora. Hafa reynst bezt af öllum tegundum er hér þekkj- ast. G. EIRÍKSS, Reykjavík. Einkasali á íslandi. KolarandrœBii. Ekkert hefir enn raknað úr kola- vandræðunum nema hvað Villemo- es flutti 207 smálestir hingað. Munu þau kol aðallega vera ætluð skip- unum og ef til þill sjúkrahúsunum, ef þess gerist þörf. Bæjarmórinn hefir orðið mörgum. til hjálpar nú í kuldakastinu, en hann mun vera búinn eða þá alveg á förum. Baðhúsið hefir verið lokað und- anfarið og lítil líkindi til þess að það verði opnað aftur fyrst í stað. Því miður er ekki 'hægt a.ð nota koks þar. Baðhúsið þarf tæpa smá- lest á viku, þegar þa ðer opið alla daga vikunnar. Eftir svo sem þrjá daga verður að stöðva mulningsvél bæjarins. Fyrir náð tókst að útvega uokkur skipppnd kola, en koks verða eigi notuð til hennar. Vitanlega bætir það ástandið mik ið þegar koksið kemur á markaðinn Því til flestra ofna er það nothæft, og sumstaðar betra en kol, að minsta kosti betra en kolamylsna landsyerzlunarinnar, sem seld hefir verið í vetur. Loks höfum vé rsannfrétt það, að ekki muni með öllu vonlaust að Bretár láti af hendi nokur kol til Islendinga. Er unnið að því máli nú og væri óskandi að það bæri árangur. Því aunars er fyrirsjaan- legt að botnvörpungarnir geta ekki stundað fiskveiðar í salt um vertíð- ina. Frá Alþingi. Fjölgun þingmanna í Reykjavík. Frv. stjórnarinnar um fjölgun þingmanna í Reykjavík var til 2. umræðu í neðri deild í gær. Nefnd sú, er hafði haft málið til með- ferðar, klofnaði og vildi meirihlut- inu ekki að þingmönnum Reykja- víkur yrði fjölgað um fleiri en tvo. Sveinn Björnsson var í minni hluta og kom hann fram með breytingar- tillögu um það, að þingmenn Reykj- avíkur skyldu þó að minsta kosti vera 5. Bjarni Jónsson frá Vogi hafði einnig komið fram með breyt- ingartillögur þess efnis áð fjölgað

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.