Morgunblaðið - 30.10.1976, Síða 16

Morgunblaðið - 30.10.1976, Síða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 30. OKTÓBER 1976 Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar hf. Árvakur, Reykjavik. Haraldur Sveinsson. Matthias Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Árni Garðar Kristinsson. Aðalstræti 6, sími 10100. Aðalstræti 6, sími 22480 Áskriftargjald 1 100.00 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 60.00 kr. eintakið. Umbætur í skattamálum Matthías Á Mathiesen fjármálaráðherra gerði í fjárlagaræðu sínni á Alþingi í fyrradag grein fyrir þeim skattaumbótum, sem rikis- stjórnin hyggst leggja fyrir Al- þingi á næstu vikum Enginn vafi leikurá því, að upplýsingar fjármálaráðherra um þetta efni hafa vekið mikla athygli og jafnframt vakið upp margar spurningar en að sjálfsögðu geta menn ekki áttað sig á umfangi þeirra skattalagabreyt- inga, sem fyrir dyrum standa fyrr en frumvarpið hefur verið lagt fram á Alþingi Fjármálaráðherra skýrði frá því, að lagt yrði til að tekjum hjóna yrðí skipt til helminga við skattlagningu og skattur lagður á hjón hvort í sínu lagi. Sér- stakur skattafsláttur yrði veittur fyrir kostnað vegna útivinnu eiginkvenna, sem miðaður yrði við unnar vinnuvikur utan heimilis. Mun afsláttur þessi koma fram í barnabótaauka og auknum persónuafslætti óháð barnafjölda. Annar þáttur þeirra skatta- umbóta, sem stefnt er að. er að einstaklingum, sem stunda at- vinnurekstur verða áætluð laun, sem verða ekki lægri en launþegar í sömu atvinnugrein bera úr býtum og þeim gert að greiða skatt skv. þeirri áætlun. Þriðji þáttur skattalagabreyt- inganna varðar reglur um sölu- hagnað og fyrningar. Verður þeim breytt á þann veg, að engar verðbreytingar verða reiknaðar í fyrningum. Lausafé skal fyrnt af bókfærðu verði og söluverð eignafært til lækkunar fyrningagrunni. Heimild verður til endurfjárfestinga en að öðru leyti verður söluhagnaður skattskyldur. Auk þessara þriggja megín- þátta verða svo ýmsar aðrar umbætur gerðar á skattalög- gjöfinni svo sem að gjöld og tekjur vegna eigin ibúðar verða tekin út úr framtali bæði tekna og gjaldamegin og ýmsir frá- dráttarliðir verða felldir niður en aðrir sameinaðir í fastan afslátt til einföldunar. Þær breytingar á skatta- lögum, sem þannig er stefnt að ganga til móts við þá gagnrýni, sem fram hefur komið á mis- rétti í skattamálum ekki sízt á þessu ári. Að sjálfsögðu verður ekkert hægt að segja til um það hverníg til hefur tekizt fyrr en frumvarpið hefur verið lagt fram Af fjárlagaræðu Matthíasar Á Mathíesen mátti hins vegar marka, að ríkisstjórnin er ekki aðeins að vinna að breytingum á skattalöggjöf nú heldur er einnig unnið að langtímabreyt- ingum Þannig skýrði fjármála- ráðherra frá því, að ekki yrði nú lagt til að tekíð yrði upp stað- greiðslukerfi skatta Hins vegar mundu engar þær breytingar verða gerðar á skattalögum, sem torveldað gætu stað- greiðslu á síðari stigum Þá hefur af hálfu fjármálaráðu- neytisins veríð fjallað ítarlega um virðisaukaskatt, sem koma mundi I stað söluskatts. Það kom fram í ræðu fjármálaráð- herra, að reynslan af virðis- aukaskatti er mjög misjöfn á Norðurlöndum og þess vegna hefur verið ákveðið að kanna mál þetta allt betur og finna form, sem gerir kleift að hag- nýta kosti virðisaukaskatts án þess að gallarnir, sem fram hafa komíð á hinum Norður- löndunum fylgi með. Loks skýrði fjármálaráðherra frá þvi, að til athugunar væri svo- nefndur „punktskattur", sem er i ætt við vörugjald oog ryður sér nú til rúms á öðrum Norður- löndum. Umbætur í skattalöggjöf eru brýnasta verkefni þess Al- þingis, sem nú situr og þingið hlýtur að leggja höfuðáherzlu á að afgreiða ný skattalög fyrir jól. Um leið og stefnt er að því að draga úr og eyða misrétti i skattalögum, sem augljóslega er til staðar, verður að gæta þess, að þær breytingar leiði ekki til þess að nýtt misrétti skapist. Það hefur reynzt býsna erfitt að setja réttlát skattalög og þess vegna er Ijóst, að al- þingismenn eiga ekkert auðvelt starf fyrir höndum. En á miklu veltur að þinginu takist að koma fram umbótum í skatta- málum, sem í raun og sannleik eyði misrétti án þess að skapa nýtt. Réttmæt athugasemd — fáránleg ásökun Starf þingfréttaritara er vandasamt, ekki sízt þing- fréttaritara hljóðvarps. Gylfi Þ. Gíslason, formaður þingflokks Alþýðuflokks gerði á Alþingi í fyrradag athugasemd við þing- frétt í hljóðvarpi. Fréttastofa hljóðvarps hefur beðizt afsök- unar á þeim mistökum og þar með gert hreint fyrir sínum dyrum og málinu lokið gagn- vart henni. Hins vegar má það furðu gegna, að dagblaðið Tíminn sér ástæðu til að veitast að Gylfa Þ. Gíslasyni, saka hann um það að krefjast „ritskoð- unar" á þingfréttum og að sýna þingfréttaritara ókurteisi með því að skýra ekki frá þv! að athugasemdir yrðu gerðar. Þessar ásakanir eru fáránlegar. Athugasemdir formanns al- þýðuflokksins voru réttmætar, eins, og fréttastofa hljóðvarps hefur staðfest með afsökun sinni og það er vissulega til of mikils mælzt, að þingmenn geri þingfréttariturum fyrirfram grein fyrir því, hvað þeir hyggj- ast segja á Alþingi íslendinga r Matthías A. Mathiesen, fjármálaráðherra: gæslu og skylda starfsemi, þar sem i Ijós kom verulegt misræmi milli niðurstöðutalna ríkisreiknings 1975 og fjárlaga þess árs. í þriðja lagi verða aukin umsvif í vissri starfsemi ríkisins frá því sem áætlað var í fjárlögum þessa árs, svo sem á sviði landhelgisgæslu og fiskverndunarmála Þá er ótalin veruleg hækkun á lifeyrisuppbótum vegna verðtryggingar þeirra greiðslna. Þegar tillit hefur verið tekið til þessara sérstöku tilvika, sem rakin eru nokkru nánar i athugasemdum með fjárlagafrumvarpinu, kemur i Ijós að hækkun launakostn- aðar nemur sem næst almennum taxtahækkunum. Önnur rekstrargjöld eru áætluð samtals 5.846 m.kr og hækka frá fjárlögum 1 976 um 58,2%. Þessi hækkun er talsvert umfram meðalhækkun verðlags, sem metin er um 33% milli áranna. Hér veldur mestu um, að áætlanir vegna óvissra útgjalda og vegna nýrra laga eru hækkaðar um rösklega 600 m. kr , en að þessu frátöldu nemur hækkunin um 42,2%. Helstu skýringar þessarar hækkunar umfram almenna verðlagshækkun eru að í fjárlögum 1976 eru Hér fer á eftir siðari hluti fjárlagaræðu Matthiasar Á. Mathiesen fjármálaráðherra. Fyrri hluti ræðunnar var birtur i Morgunblaðinu í gær: Fjárlagafrumvarpid 1977 Þjóðhagsforsendur fjárlagafrumvarps eru reistar á frum- drögum þjóðhagsspár fyrir árið 1 977, en samkvæmt þeim má búast við 1 — 2% aukningu þjóðarframleiðslu á næsta ári Almenn þjóðarútgjöld, sem ráða miklu um innheimtu óbeinna skatta, gætu aukist um nálægt 2% — forsenda árangurs í viðureign \ Á útgjaldahlið hefur megináherslan verið lögð á, að umsvif í almennri opinberri starfsemi aukist alls ekki meíra en sem nemur líklegri aukningu þjóðarframleiðslu á næsta ári og að nokkuð verði dregið úr opinberum framkvæmdum I heild á næsta ári, þar sem nú er verið að Ijúka stórum áföngum í orkuframkvæmdum Felur þetta i sér, að aðrar opinberar framkvæmdir verða svipaðar og i ár, þótt i heild dragi úr fjárfestingu Sama stefna ræður ákvörðun um lánsútvegun til opinberra framkvæmda i tekju- og gjaldaáætlun frumvarpsins er reiknað með öllum samningsbundnum breytingum grunnkaups, sem þekktar eru, þ m t 4% hækkun á launum ríkisstarfsmanna 1 júli 1977 samkvæmt kjarasamningum frá s.l. vori, og kaupgreiðsluvísi- tölu eins og hún er við gerð fjárlagafrumvarpsins, 102,6 7 stig. Á sama hátt er gert ráð fyrir hækkun bóta lifeyristrygg- inga til samræmis við launahækkanir og á það einnig við launahluta sjúkratrygginga Við gerð fjárlagafrumvarps undan- farin ár hafa útgjaldahækkanir sjaldnast verið áætlaðar svo langt fram á fjárlagaárið sem um er fjallað Almenn verðlags- hækkun er áætluð um 33% frá þvi að siðasta fjárlagaáætlun var gerð, og hefur verið höfð hliðsjón af þvi við gerð þessa frumvarps til fjárlaga Auk þess hafa nú legið fyrir tölur um raunveruleg útgjöld hinna ýmsu stofnana og fyrirtækja ríkisins á árinu 1975, og hefur verið tekið tillit til þeirra Að minum dómi styrkir þetta fjárlagagerðina til muna auk þess sem verðlagsviðmiðun frumvarpsins ætti að vera nokkru nær raunverulegum tölum en verið hefur undanfarin ár. Útgjöld 1977 Ég mun nú víkja að helstu breytingum, sem verða á einstökum tegundum útgjalda frá fjárlögum 1976 skv. frum- varpi þessu. Hvað breytingar á fjárveitingum til einstakra ráðuneyta og málefnaflokka á þeirra vegum varðar vísast til athugasemda með fjárlagafrumvarpinu. Laun. Heildarlaunakostnaður er áætlaður 1 7 449 m.kr. árið 1 977 og er það 49.8% hækkun frá fjárlagatölu 1 976. Þessari hækkun veldur að sjálfsögðu fyrst og fremst sú launahækkun, sem orðið hefur frá síðustu fjárlagaáætlun, bæði grunnlaun og verðlagsuppbætur, en þessar hækkanir hafa verið sem hér segir: Verðlagsuppbót í desember 1976 0,6% grunnlauna- hækkun í mars 6% og auk þess láglaunabætur á sama tíma, sem metnar eru rösklega 1% á launalið í júlí varð 6% samningsbundin launahækkun auk 2,67% verðlagsuppbótar. Einnig koma til almennar flokkahækkanir samkvæmt úrskurði Kjaranefndar, en þær koma raunar aðallega til framkvæmda 1. janúar 1977 Loks eru þrír áfangar kjarasamninganna teknir með í fjárlagaáætlunina, þ e. 1 október 6% 1 febrúar 5% og 1 júlí 4%. Hins vegar er eftir að taka tillit til 3,11% verðlagsuppbótar, sem verður frá 1 nóvember n k , en um þessa hækkun var ekki vitað þegar fjárlagafrumvarpið var samið. Samtals nema þær taxtahækkanir, sem fjárlagaáætlun- in miðast við, þannig 37,7% á móti 49,8% hækkun launalið- ar í heild Mismunurinn, 12,1 prósentustig, felst í sérstökum þáttum, sem orðið hefur að taka tillit til við gerð þessa fjárlagafrumvarps Þessu veldur í fyrsta lagi breyting á þátt- töku ríkisins í rekstri verslunarskóla o.fl., tilkomu nýrra skóla eða árganga í skólum í öðru lagi var við fjárlegagerðina lögð áhersla á að hafa áætlanir raunhæfari en fyrr hefur verið kostur, þar sem nú lágu fyrir niðurstöður úr ríkisreikningi ársins 1975. Leiddi þetta til nokkurrar hækkunar á áætluðum launum við lög- rekstrargjöld við löggæslu vanmetin eins og áður er að vikið, en einnig er talið að landhelgisgæslustörf og fiskverndunarað- gerðir muni aukast verulega Þá verður nokkur tilfærsla milli gjaldaliða og rekstrargjöld hækka, sem leiðir til aukinna tekna og krefst því ekki i sama mæli aukinna fjárveitinga, og loks veldur gengissig óhjákvæðilega aukningu ákveðinna rekstrar- gjalda við utanríkisþjónustu. Vísast nánar til greinargerðar frumvarpsins varðandi þessi atriði, en að öllu þessu frátöldu hækkar liðurinn önnur rekstrargjöld um 32,4% sem er lítillega undir almennri verðlagshækkun Viðhald. Viðhaldskostnaður er áætlaður i heild 2.184 m.kr. og er það 56,6% hækkun frá fjárlögum 1976 Lang- mikilvægast er þar viðhald á vegum eða samtals 1.530 m.kr., og hækkar það um 57,9%. Ýmsir þættir valda hækkun umfram verðlagshækkun, eru það m.a. embætti sýslumanna og bæjarfógeta, landhelgisgæslu, Hafrannsóknarstofnun og sendiráð Að þesSum liðum og nokkrum öðrum frátöldum nemur hækkun viðhalds 31,1%, eða nokkru undir verðlags- hækkun Vaxtagjöld eru áætluð 2.145 m. kr., eða 29,5% hærri en í fjárlögum 1976. Orsök þessarar hækkunar er einkum fólgin í því, að nú eru áætlaðar 300 m.kr. vaxtagreiðslur vegna tímabundins yfirdráttar í Seðlabanka Reynslan sýnir hins vegar, að jafnvel þótt árið í heild komi'út án halla verður að gera ráð fyrir slikri árstiðabundinni sveiflu. Aðrar orsakir hækkunar eru fólgnar í aukningu nettóskuldar ríkissjóðs á árinu 1 976 og verðtryggingu lána. Almannatryggingar Framiog rikissjóðs tii almannatrygginga eru áætluð 24.578 m. kr eða 42.7% hærri en i fjárlögum 1976. Eru þá rekstrarútgjöld rlkisspítala talin með til að tölur verði sambærilegar, enda þótt rikis- spitalar séu i þessu frumvarpi teknir út úr almannatryggingum og taldir sérstakir fjárlagaliðir I A-hluta. í athugasemdum frumvarpsins kemur fram, að rikisstjórnin hyggst koma á breyttri skipan í fjármálum og skiptingu kostnaðar af sjúkra- tryggingum, sem hafa það meginmarkmið að samhæfa betur stjórnaraðild og fjárhagslega ábyrgð á heilbrigðisþjónustunni i landinu í þessu frumvarpi hefur verið stigið það skref, að áætlaður kostnaður af rikisspitölunum verði færður i A-hluta fjárlaga, og er þá reiknað með þvi, að rikið kosti stofnanir þessar að öllu leyti Flins vegar hefur i B-hluta verið reiknað með því, að sveitarfélögin greiði hluta sinn af heildarkostnaði sjúkratrygginga samkvæmt gildandi reglum, og jafnframt verði 1.200 m kr af kostnaðinum bornar af fjáröflun, sem samsvari núverandi 1% sjúkratryggingagjaldi af útsvarsstofni. í frumvarpinu er ekki tekin afstaða til þess, hvort þessi fjáröflun verði á vegum ríkisins eða sveitarfélaga, enda hlýtur sú ákvörðun að bíða niðurstöðu viðræðna, sem áformaðar eru um fjárhagslegt skipulag sjúkratrygginganna og skiptingu kostnaðar af þeim milli rikis og sveitarfélaga Þá virðist einnig brýnt í þessu sambandi að endurskoða reglur um þátttöku hins opinbera í kostnaði af hinum ýmsu þáttum heilbrigðis- þjónustunnar. Áður en endanleg afgreiðsla fjárlagafrumvarps- ins fer fram mun heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra leggja fram tillögu um nauðsynlegar breytingar á tryggingarlöggjöf sem tryggir fyrirhugaða nýskipan Á sviði heilbrigðismála er verkaskipting milli ríkis og sveitar- félaga ekki jafn skýr og vera ætti. Þetta á reyndar við á fleiri sviðum Míkilvægt er að hér finnist fjárhagslega heilbrigðar lausnir, sem ætla sveitarstjórnum bæði áhrif og ábyrgð, enda er þetta i samræmi við yfirlýsta stefnu rikisstjórnarinnar i sveitarstjórnarmálum Ég tel rétt að nefna i þessu sambandi, að þótt e.t.v. hafi ekki tekist sem skyldi á liðnu ári að koma á

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.