Morgunblaðið - 02.08.1986, Page 1

Morgunblaðið - 02.08.1986, Page 1
PRENTSMIÐJA MORG UNBLAÐSINS MENNING LISTIR LAUGARDAGUR 2. ÁGÚST 1986 BLAÐ „Hvernig í fjandanum sem ég fer að því fjárhagslega“ Samtal við Þorstein Marelsson rithöfund Ég leit inn í morgunkaffi hjá Þorsteini Marelssyni, rithöf- undi, þriðjudagsmorgun í byijun marsmánaðar í þeim til- gangi fyrst og fremst að forvitnast um næstu verkefni. Hann bauð upp á ristað brauð með smjöri og osti og kaffi í sterkara lagi, í eldhúsi. Það gekk á með snjóéljum í Breið- holtinu og í fyrstu var okkur tíðrætt um veðurblíðuna, það sem af er árinu. Við settumst inn í stofu. Þorsteinn býr ásamt fjölskyldu í fjölbýlishúsi við Unufell í Reykjavík. Hann setti á fóninn hugljúfa jazzplötu með Niels Henning Órsted Petersen og kvartett, Dancing on the tabels. Síðan kveikti hann f pípu, tróð reyktóbakinu af ör- yggi ofan í pípuhausinn og ég lagði fyrir hann nokkrar spurn- ingar um feril hans sem rit- höfundar. - Þorsteinn. Hvenær vakn- aði áhugi þinn fyrir ritstörfum? - Um leið og ég var orðinn sæmilega skrifandi fór ég að semja sögur sem ég las fyrir ömmu mína. Þær voru um það bil ein blaðsíða á lengd, ástarsög- ur sem fjölluðu um piit og stúlku sem áttu heima á sitt hvorum bænum og síðan var annar piltur á öðrum bæ sem elskaði stúlkuna líka en hún vildi ekkert með hann hafa. Góði pilturinn skrifaði stúlk- unni ástarbréf og vondi pilturinn komst í bréfin og skrifaði síðan nýtt í þeim tilgangi að eyðileggja ástarsambandið. Allt fór þó vel að lokum. Fyrstu skrif mín voru allgjör ritþjófnaður. Þau voru stæling á Mannamun eftir Jón Mýrdal. - Hvað ertu gamall þegar þú skrifar þessar sögur? - Tíu ára. Það var á árunum 1951—52. Ég stóð í fleiri fram- kvæmdum þessi árin. Skrifaði blað sem hét ísland. - Hvar var það gefið út? - Það var handskrifað í Holtsmúla í Landsveit. Það náði aldrei mikilli útbreiðslu. Eini mað- urinn sem las það var ritstjórinn. Ég var bæði ritstjóri og útgefandi. - Hvaða efni birtist helst í blaðinu? Var það innansveitar- blað eða lét það sig varða þjóðmál almennt? - Það var landsmálapólitíkin sem var tekin fyrir. Ég held að það hafi verið politískasta blað sem ég veit um. Það var ekkert í því nema pólitík. Það má kannski segja að það hafi stutt Sjálfstæð- isflokkinn af svo miklum krafti að helstu sjálfstæðismönnum í Rangárvallasýslu mun hafa blöskrað. - Þú nefndir áðan Holts- múla í Landsveit. Ertu fæddur þar og uppalinn? - Eg er fæddur í Ölfusholti í Þorsteinn Marelsson rithöfundur. Holtahreppi en að mestu uppalinn í Holtsmúla hjá frændfólki mínu. - Þú hefur sem sagt snemma haft áhuga á rituðu máli. Hvað með skólagöngu, menntun? - Eftir að ég lauk námi í Skógaskóla árið 1959 hóf ég nám í prentiðn í Reykjavík í Ríkisprent- smiðjunni Gutenberg. Þar vann ég svo í nítján ár eða þar til að ég var að verða vitlaus. - Ha, vitlaus? Hvað ertu að segja? Mér satt að segja brá við þessi tíðindi og svelgdist á kaff- inu. - Megnið af deginum stóð maður eða sat við prentvél sem spýtti út úr sér blöðum. Ég fór að velta því fyrir mér hvaða til- gang þetta hafi eiginlega? Það tók mig nítján ár að átta mig á því að þetta starf átti ekki við mig. Satt að segja var ég löngu áður orðinn þreyttur á starfínu, það átti engan veginn við mig en ég þijóskaðist við að viðurkenna það þar til hver dagur var orðinn hrein martröð. Samt á ég ljúfar minn- ingar frá þessum árum um góða og skemmtilega vinnufélaga. Þrátt fyrir allt er ég líklega prent- ari. — Nú, en ekki rithöfundur, eða hvað? - Ég get ekki sýnt þér neitt prófskírteini upp á það að ég sé rithöfundur. Aftur get ég lagt fram skírteini sem sönnun fyrir því að ég er lærður prentari. Éins og þú veist, Ólafur, þá er maður- inn í nútímaþjóðfélagi metinn eftir þeim skírteinum sem hann getur veifað. Þorsteinn stóð upp úr sófanum í stofunni. Það var komið fram að hádegi og löngu orðið bjart úti við. Það var ljós á ljósakrónu í stofunni og á vegglampa. Þor- steinn slökkti öll ljós og hafði orð á því að það væri ekki eðlilegt hvað rafmagnsreikningurinn kæmi oft í hús. Hann kvað nauð- synlegt að spara. Rithöfundar lifðu hreinu sultarlífi. Þeir væru örugglega í hópi þeirra lægstlaun- uðu í þjóðfélaginu og kjör þeirra óbærileg. - Eitthvað varstu farinn að skrifa áður en þú hættir í prent- inu? - Ég hafði skrifað nokkur út- varpsleikrit. Það fyrsta 1974, „Auðvitað verður yður bjargað". Þessi leikrit urðu til vegna þess að ég varð svo heppinn eða óhepp- inn allt eftir því hvemig á það er litið að þurfa að láta skera mig upp við kviðsliti. Kviðslitið tók sig upp á tveggja ára fresti og þá fékk ég tíma til að skrifa. - Það er sem sagt ekki fyrr en þú ert orðinn sjúklingur að þú hefur tírna til að skrifa og löngun? - Já. Þá hafði ég fyrst efni á því að stunda ritstörf. Það er ekki gert ráð fyrir því að rithöfundar lifí af vinnu sinni eins og aðrir menn. Þeir eiga að skrifa á kvöld- in og um helgar og helst þegar enginn sér til. Þegar íslendingar komu út úr moldarkofunum, lærðu að ganga í almennilegum fötum og áttuðu sig á því að þeir vom menn, áttu rithöfundar að halda áfram að hírast í moldarkof- unum. Þó að rithöfundum sé hampað á góðum stundum verður yfírleitt allt vitlaust ef þeir vilja fá að lifa á vinnu sinni eins og annað fólk. Hvað ætli fólk myndi segja ef það væri komið á skurðar- borðið og sæi að læknirinn væri físksalinn. Vegna þess að ekki væri gert ráð fyrir því að læknar 3c Höggmyndasýning Helga í sex borgum V-Þýskalands Helgi Gíslason hefur að undanförnu sýnt verk víðs vegar um V-Þýskaland. Hann hefur nú þegar sýnt í Vestur-Berlín, Köln og Frankfurt en síðasta sýning hans verður í Dusseldorf í október. Einn gagnrýnandi, sem skrifaði um verk Helga í Köln sagði, að hann væri listamaður með mikinn sköpunarkraft og tilhneigingu til stórbrotinna átta. Hann væri hins vegar ekki þægilegur listamaður, en einmitt þess vegna vaeri það nokkurs virði að takast á við þessa sýningu. Á bls. 6 c erfjallað um sýningar Helga Gíslasonar í Þýskalandi. Jón úr Vör í finnsku tímariti 2c 37,5 gráður að norðan 4c íslenskur kaldi og hollenzkt umburðarlyndi 7c

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.