Morgunblaðið - 18.11.1994, Page 10

Morgunblaðið - 18.11.1994, Page 10
10 FIMMTUDAGUR 17. NÓVEMBER 1994 MORGUNBLAÐIÐ LAUIMAÞRÓUN HJÚKRUNARFRÆÐINGA Laun hækk- uðu um 15% Launakjör hjúkrunarfræðinga og launahækkun samkvæmt kjarasamningum þeirra sem gerðir voru í vor hafa blandast nokkuð inn í umræður um kjaradeilu sjúkraliða. Hjálmar Jónsson kynnti sér aðdrag- anda kjarasamninga hjúkrun- arfræðinga og þau rök sem liggja honum til grundvallar. LEIÐA má líkur að því að laun hjúkrunar- fræðinga hafi hækkað um nálægt 15% að meðaltali á síðustu tveimur til þremur árum. Þessi hækkun er verulega meiri en hjá flest- um öðrum stéttum á sama tímabili, hvort sem litið er til ríkisstarfsmanna eða starfsfólks á almennum vinnumarkaði, samkvæmt fyrir- liggjandi upplýsingum. Á sama tíma má áætla að laun annarra ríkisstarfsmanna hafi hækkað um nálægt 3% að meðaltali, þó finna megi dæmi um meiri hækkanir í einstökum tilvikum. Ef litið er til almenna vinnumarkað- arins má fínna dæmi um að heildarlaun stétta innan Alþýðusambandsins hafi lækkað í krónutölu á þessu tímabili annars vegar og hins vegar hækkað um allt að 10%. í samning- unum vorið 1993, sem renna skeið sitt um áramót, var ekki kveðið á um neina almenna hækkun á launatöxtum á tímabilinu. Skýringuna á launahækkun hjúkrunar- fræðinga virðist mega rekja til margra sam- verkandi þátta og þeirra sérstöku aðstæðna sem ríkt hafa varðandi launamál þeirra. Ljóst er að hjúkrunarfræðingar höfðu dregist aftur úr öðrum heilbrigðisstéttum í launum með sambærilega háskólamenntun að baki og það að þeir voru skipulagðir í tvö stéttarfélög, Hjúkrunarfélag Islands og Félag háskóla- menntaðra hjúkrunarfræðinga, var dragbítur á kjarabaráttu þeirra. Þetta ástand launa- mála ól af sér óánægju sem síðan virðist hafa gert það að verkum að gerðar voru ráðstafanir til að bæta kjör hjúkrunarfræð- inga á Landakoti og Borgarspítala og í kjöl- farið ráðningarsamningar við hjúkrunarfræð- inga á Landspítala eftir fjöldauppsagnir þeirra sem taka áttu gildi 1. febrúar 1993. Engir sérsamningar voru í gildi á Landspítal- anum og skömmu áður en uppsagnimar áttu að taka gildi voru gerðir sérstakir ráðningar- samningar við hjúkrunarfræðinga sem bættu kjör þeirra þannig að þeir drógu uppsagnir sínar til baka. Mismunandi hækkanir Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga gerði sinn fyrsta kjarasamning í vor eftir samein- ingu Hjúkrunarfélags íslands og Félags há- skólamenntaðra hjúkrunarfræðinga í eitt fé- lag í upphafr ársins. Samningurinn, sem gild- ir til ársloka 1995, ári lengur en kjarasamn- ingar almennt, fól í sér rúmlega 6% launa- hækkun að meðaltali að mati fjármálaráðu- neytisins, en sum sjúkrahúsin telja að áhrif samningsins á kjör hjúkrunarkvenna séu meiri en þessu nemur og launakostnaður þeirra því meiri. Um helming hækkunarinnar má rekja til þess að launatöflur beggja félag- anna vom sameinaðar í einni og hinn helm- inginn til þess að ráðningarkjör hjúkmnar- kvenna á stóm sjúkrahúsunum í Reykjavík vom fest í samningnum og hækkaði það laun þeirra sem ekki höfðu fengið hækkun sam- kvæmt ráðningar- eða sérsamningum. Hækk- unin sem samningurinn fól í sér var því mjög mismunandi eftir einstaklingum, og hægt að tilgreina dæmi um bæði minni og meiri hækk- anir en 15% eftir því hvemig fólk raðaðist samkvæmt nýrri launatöflu og hvaða laun það hafði haft áður. Eins og fyrr sagði má eftir því sem næst verður komist rekja upphafið að launahækk- ununum til breytinga á kjörum hluta hjúkmn- arfræðinga á Borgarspítala þegar sjúkrahús- ið tók við bráðavöktum af Landakoti og sér- ákvæða sem giltu á Landakoti. Með breyting- unum á Borgarspítala var þess freistað að fá fleiri hjúkrunarfræðinga í fullt starf og minnka með því yfirvinnu, þar sem brögð vom að því að hjúkrunarfræðingar væru í hlutastarfi, en ynnu í raun í fulla vinnu að meðtöldum aukavöktum. Sparnaður hefur gengið til baka Jóhannes Pálmason, forstjóri Borgarspít- ala, segir að samkomulagið sem gert var hafi falist í tilfærslu innan gildandi kjara- samnings og hafi ekki haft launakostnaðar- auka í för með sér vegna þeirrar yfirvinnu sem sparaðist jafnframt. Það sé því ekki hægt að rekja einhveijar launahækkanir til þessa samnings, sem hafi auk þessiskapað meiri stöðugleika í starfsmannahald sjúkra- hússins. Síðan hafi að vísu sá sparnaður sem náðist fram í minni yfirvinnu gengið til baka vegna meira álags á spítalann, en það geri kröfur til þess að meiri yfirvinna sé unnin en ella. Jóhannes sagði að kjarasamningurinn sem gerður hefði verið við hjúkrunarfræðinga í vor þýddi að meðaltali um 8,2% hækkun út- gjalda vegna launa hjúkmnarfræðinga fyrir Borgarspítalann. Af þessu væri fjármálaráðu- neytið tilbúið þess að viðurkenna milli 6 og 7%, en samanburðurinn væri mjög erfiður vegna þess að launatöflur tveggja félaga væru gerðar að einni. Sem dæmi um breyting- ar sem kjarasamningurinn hefði í för með sér mætti nefna að einn hjúkmnarfræðingur í fullu starfí hækkaði um 0,22% í launum, annar sem væri í 80% starfi hækkaði um 12,32% og sá þriðji sem væri í hlutastarfí hækkaði um 27%. Óhjákvæmileg uppstokk- un en spuraing um tíma INDRIÐI H. Þorláks- son, skrifstofustjóri í fjármálaráðuneytinu og varaformaður samninganefndar rík- isins, telur að rætur hækkunar launa hjúkr- unarfræðinga megi rekja til samninganna sem gerðir voru á Landakoti og Borgar- spítala á árinu 1992. Með samningunum telji spítalamir sig jafnvel hafa sparað með því að fá fleiri hjúkmnarfræðinga í fullt starfshlutfall og minnka þann- ig aukavinnu, en spyija megi sig hvort ekki hafí mátt ná þeim árangri með öðmm hætti. Einnig komi fram að álag á Borgarspítala hafí aukist vemlega við það að bráðavaktir færðust frá Landakoti yfír á Borgarspítala. Indriði segir að menn hafi talið æskilegt að hjúkrunarfélögin sam- einuðust og nokkuð tilvinnandi að það gerðist, þar sem ekki væri æskilegt að hafa fleiri en eitt stétt- arfélag starfandi fyrir sama hóp. Samræming tveggja kjarasamn- inga feli óhjákvæmilega í sér ein- hverjar launahækkanir eðli málsins samkvæmt. Að auki hafí því verið haldið fram að á síðustu ámm hafi orðið miklar breytingar á þeim kröfum sem gerðar væra til hjúkmnar- starfsins. Mikið hefði verið um að þeir hjúkr- unarfræðingar sem ekki hefðu haft há- skólapróf hefðu sótt framhaldsnámskeið, þannig að bæði form- lega séð og í reynd hefðu orðið miklar breytingar á þeim menntunarkröfum sem gerðar væm til hjúkrunarfræðinga. Þetta væri ekkert nýtt því sama þróun hefði átt sér stað þegar nám kenn- ara hefði færst á háskólastig. Hið sama yrði að ganga yfír alla sem uppfylltu formlega skilyrði til starfs, í þessu tilfelli hjúkranar- starfsins, því ekki væri hægt að greiða mjög mismunandi laun fyrir sömu störfin. Setið eftir Þá sagði Indriði að það væri al- veg ljóst að háskólamenntaðir hjúkrunarfræðingar hefðu setið eftir í launum í samanburði við aðrar sambærilegar háskólamennt- aðar stéttir. Ein skýring á því hefði verið sú viðmiðun sem var við þá hjúkrunarfræðinga sem ekki voru háskólamenntaðir. Þessi uppstokk- un hafí því verið óhjákvæmileg, þó alltaf megi spyija um tímasetning- una. Hjúkmnarfræðingar bæru sig eðlilega saman við fjöldann af heil- brigðisstéttum sem væm með svip- aða námslengd að baki og það væri erfítt að rökstyðja að það ■ætti að gilda eitthvað allt annað um launakjör þeirra. Lærdómar um Ig araák var ðanir Indriði sagði að það mætti draga ákveðna lærdóma af því hvernig þessar kjaraákvarðanir fyrir hjúkr- unarfræðinga hefðu orðið til. Ríkið sé launagreiðandinn og beri ábyrgðina á launagreiðslunum, en það sé yfirstjóm sjúkrastofnana í Reykjavík sem ákveði fyrir Borgar- spítalann og framkvæmdastjórn þar að gera sérsamninga, án þess að það sé nokkurn tíma talað við þann aðila sem eigi að borga brús- ann, þ.e.a.s. ríkið. Sama gildi um Landakot. Hann dró í efa að viðkomandi stjómendur hefðu umboð til að taka svona ákvarðanir og benti á að rík- ið ræki yfír 20 sams konar sjúkra- stofnanir út um allt land. Hann varpaði fram þeirri spurningu hvort hver og einn af þessum aðilum, framkvæmdastjóri eða sveitar- stjórnarmenn, sem skipuðu odda- menn í stjórnir sjúkrastofnana, gætu tekið ákvarðanir sem skuldb- yndu ríkið að þessu leyti. Hans niðurstaða væri sú að fjármála- ráðuneytið yrði að hafa þetta vald í sínum höndum. Sá kaleikur yrði ekki frá því tekinn. aí buxum og blússum íöstudag og laugardag Hverfisgötu 78 - sími 28980. Indriði H. Þorláksson Höfðum dreg- ist aftur úr ÁSTA Möller, formaður Félags íslenskra hjúkr- unarfræðinga, segir að ekki sé sanngjamt að einbh'na á hækkun launa hjúkrunarfræðinga í samningunum í vor, þar sem með þeim séu hjúkmnarfræðingar að fá samsvarandi hækk- anir og aðrar heilbrigð- isstéttir hafí fengið mun fyrr eða allt frá árinu 1987. Laun hjúkrunar- fræðinga hafi dregist aftur úr samanborið við aðrar heilbrigðisstéttir með sambærilega langt háskólanám að baki og þeir fengið fram leiðréttingu á því vonum seinna. Með samningunum I vor hafi kjör hjúkmnarfræðinga samkvæmt ráðn- ingasamningum, sem gerðir hafi ver- ið við þá í kjölfar fjöldauppsagna snemma árs 1993 á Landspítalanum, verið staðfest. „Mér finnst verið að draga hjúkrunarfræðinga inn í þessa umræðu án þess að það séu forsend- ur fyrir því vegna þess að það gerð- ist ekkert hjá hjúkmnarfræðingum með þessum kjarasamningum sem hafði ekki gerst hjá öðrum starfs- stéttum áður,“ sagði Ásta. Samningar eins upp byggðir Hún sagði að samningar Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræð- inga og samningar sjúkraþjálfara og iðjuþjálfa hefðu verið nákvæmlega eins uppbyggðir, en á milli áranna 1987 og 1989 og eftir það hefðu þessar starfsstéttir fengið fram breytingar á sínum kjörum á meðan kjör hjúkrunarfræðinga hefðu staðið í stað. Það mætti því segja að hjúkr- unarfræðingar ættu inni dráttarvexti vegna þeirrar tafar sem var á samn- ingum við þá og ekki hefði fengist leiðrétting á fyrr en gripið var til fjölda- auppsagna. Hún sagði að það hefði reynst hjúkrunar- fræðingum fjötur um fót að vera skipulagðir í tveimur stéttarfélög- um eins og verið hefði og til þess mætti rekja skýringuna á því að hjúkmnarfræðingar hefðu dregist aftur úr öðmm heilbrigðisstétt- um á árunum eftir 1987. Hjúkrunarfélag Islands hefði verið inn- an BSRB og hæst þar og Félag háskólamenntaðra hjúkrun- arfræðinga innan BHMR og lægst félaga þar. „Það var pólitísk ákvörð- un að mínu mati að ekki var hægt að hækka hjúkranarfræðinga í Fé- lagi háskólamenntaðra hjúkranar- fræðinga til jafns við hina því þá kæmi Hjúkmnarfélagið á eftir og síðan öll BSRB-félögin. Það sköpuð- ust ekki fyrr en við sammna þessara félaga og útgöngu Hjúkmnarfélags- ins úr BSRB forsendur fyrir því að laga laun að breyttri menntun," sagði Ásta ennfremur. Hún sagði að það hefði einmitt verið rökstuðningur hjúkmnarfræð- inga í uppsögnunum á Landspítalan- um að þeir sættu sig ekki við að vera á 20-25 þúsund krónum lægri launum heldur en sjúkraþjálfarar, sem væru að útskrifast með jafn- langa menntun, eða aðrar starfs- stéttir eins og sálfræðingar, líffræð- ingar og félagsráðgjafar. Þetta hefði skekkt mjög launakjörin inn á spí- tölunum þannig að deildarstjórar með 20 ára starfsreynslu sem báru ábyrgð á 30 manna sjúkradeild með 30 starfsmönnum gátu verið með sömu laun og nýútskrifaðir sjúkra- þjálfarar, eins og kjörin hefðu verið. Ásta Möller

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.