Morgunblaðið - 21.08.1999, Page 10

Morgunblaðið - 21.08.1999, Page 10
10 LAUGARDAGUR 21. ÁGÚST 1999 FRETTIR MORGUNBLAÐIÐ Tímamót í forvarnastarfi Morgunblaðið/Ásdís Þorgerður Ragnarsdótttir, framkvæmdastjóri áfengis- og vímuvamaráðs, segir að ekki sé mikils árangurs að vænta af vímuvamastarfi fyrr en almenningur, sem notar áfengi, sættir sig við þau markmið sem sett em og er tilbúinn að taka þátt í að ná þeim. Um áramótin var áfengis- og vímuvarna- ráð stofnað í þeim tilgangi að efla og styrkja áfengis- og vímuvarnir, sérstak- lega meðal barna og ungmenna. Eyrún Baldursdóttir ræddi við Þorgerði Ragnars- dóttur, framkvæmda- stjóra ráðsins. Hún kveður höft og bönn eiga í vök að verjast í þjóðfélagi þar sem frjálsræðishugsjón er ríkjandi. Aukið fram- boð á áfengi og vímu- efnum kalli á nýjar leiðir í forvarnastarfi. SÍÐASTA ríkisstjórn steig mikilvægt skref í áfengis- og vímuvörnum árið 1996 þegar sett var á fót nefnd ráðuneyta til að marka stefnu í áfengis- og vímuvömum," segir Þorgerður Ragnarsdóttir, fram- kvæmdastjóri áfengis- og vímu- varnaráðs, og kveður þau Ingi- björgu Pálmadóttur heilbrigðis- ráðherra og Þorstein Pálsson, íyrrverandi dómsmála- og sjávar- útvegsráðherra, eiga mestan heið- ur að því. Verkefnið Island án eit- urlyfja og stofnun áfengis- og vímuvarnaráðs eru meðal þess sem nefndin lagði tíl. „Sögulega séð hefur stefna í áfengis- og vímuvörnum einkennst af höftum með bindindishugsjónir að leiðar- ljósi,“ segir Þorgerður. Áfengis- og vímuvarnaráð tók til starfa um síðustu áramót og í því sitja átta fulltrúar. Þeir eru til- nefndir af heilbrigðis- og trygg- ingamálaráðuneytinu, forsætis- ráðuneytinu, dóms- og kirkjumála- ráðuneytinu, utanríkisráðuneytinu og Sambandi íslenskra sveitarfé- laga. Þorgerður er eini starfsmað- ur ráðsins, enn sem komið er. Unnið er að því að finna betra hús- næði fyrir ráðið þannig að hægt verði að bæta við starfsfólki og hrinda brýnum verkefnum í fram- kvæmd. Samábyrgð samfélagsþegna Markmið áfengis- og vímuvarna- ráðs er að uppræta fíkniefnaneyslu í landinu og draga stórlega úr áfengisneyslu, sérstaklega meðal unglinga. Vímulaus grunnskóli er forgangsmarkmið. „Unglinga- drykkja hefur lengi ver- ið vandamál hér á landi og neysla unglinga og fjölbreytni vímuefna hefur aukist stöðugt undanfarin ár,“ segir Þorgerður. „Mér er ofarlega í huga síðasta verslunarmannahelgi þar sem þús- undir drukkinna unglinga söfnuð- ust saman á sama bletti. Við slíkar aðstæður myndast ringulreið þar sem unglingar hafa enga stjórn á aðstæðum," segir hún og bætir við að grípa verði inn í og breyta þess- um venjum. Þorgerður bendir á að ótímabær unglingadrykkja og misnotkun vímuefna sé vandamál sem allir þurfí að axla ábyrgð á, en eigi ekki að vera í höndum örfárra aðilá. „Templarar tóku að sér þennan málaflokk i kjölfar bannlaganna og sinntu vel með sínum aðferðum. Síðan bættust við Samtök áhuga- manna um áfengisvamir sem komu með hugmyndir um að alkó- hólismi væri sjúkdómur. Núna er mjög brýnt að ná almennri um- ræðu um ótímabæra drykkju ung- linga. Virkja þarf fólk í andstöðu sinni gegn þessu máli og ef árang- ur á að nást verða allir að leggja lóð á vogarskálamar. Foreldrar, skólar, heilsugæsla og aðilar sem standa að félagsstarfi verða að ná samstöðu um hvert vandamálið er, hvert markmiðið er og hver ber ábyrgðina." Að mati Þorgerðar er tímabært að breyta áherslum í vímuvömum þar sem ljóst sé að hvorki bindind- ishugsjón né fræðsluáróður um skaðsemi vímuefna virki einn og sér. „Það þarf að hugsa upp nýjar aðferðir sem vænlegri eru til ár- angurs. Fjálsræðishugsjónir em ríkjandi í þjóðfélaginu og því verð- ur að móta forvamastarf eftir því. Áttatíu og fímm prósent af þjóð- inni, fimmtán ára og eldri nota áfengi og við verðum að fínna að- ferðir sem þessi hópur getur sætt sig við,“ segir Þorgerður, en meðal þess sem áfengis- og vímuvarna- ráð leggur til er að hefja forvarnir meðal mun yngri barna en hingað til hefur verið gert. Frá móðurkviði til fullorðinsára Þorgerður talar um að nýta allar stofnanir í þjóðfélaginu til vímu- vama. „Starfsmenn heilsugæslu hafa til dæmis tækifæri til að kanna neyslu verðandi mæðra. Fósturskemmd- ir geta hlotist af áfengis- neyslu móður á með- göngu og vert er að upplýsa konur um það. Ég held líka að það sé mikilvægt að spyrja verðandi mæður út í umhverfi þeirra og at- huga hvort þær þurfi stuðning.“ Þorgerður bendir á að starfsfólk heilsugæslu, leikskóla og skóla geti stundum séð fyrir hvaða böm em líkleg til að lenda í áfengis- og vímuefnavanda seinna á ævinni m.a. af félagslegu umhverfi þeirra og ýmsum hegðunar- og þroska- einkennum. „Við vitum ekki núna hvernig við eigum að nýta þessa þekkingu og hjálpa þessum krökk- um að koma undir sig fótunum." Hún telur að innan gmnnskólans ætti að vera hægt að sinna þessum hópi sérstaklega. „Til þess vantar viðeigandi stuðning innan skólans og framboð af sérhæfðum með- ferðarúrræðum.11 Efling foreldrastarfs er eitt af því sem hún telur mikilvægt í áfengis- og vímuvörnum. „Rann- sóknir benda til að börn, sem eiga foreldra sem styðja þau og fylgj- ast með hvar þau em og með hverjum, em ólíklegri til að neyta vímefna. Við foreldrar verðum einnig að líta í eigin barm og skoða hvernig fyrirmyndir við er- um. Ég er þeirrar skoðunar að foreldrar eigi að draga verulega úr drykkju á meðan þeir eru að ala upp böm. Það er vitaskuld mótsagnakennt að foreldrarnir séu drukknir í útilegum en ætlist til að unglingarnir geri ekki slíkt hið sama.“ Upplýsingamiðstöð vímuvama í landinu Áfengis- og vímuvarnaráð legg- ur í starfi sínu áherslu á gagna- söfnun og sífellda þekkingarleit. „Við höfum rannsóknir undanfar- inna ára að miða út frá og munum gera áætlun um hvað þurfi að rannsaka markvisst á næstu áram. Ljóst er að það þarf fleiri rann- sókna við til að meta neyslu þjóð- arinnar og athuga tíðni ýmissa vandamála sem koma í kjölfar vímuefnaneyslu. Til dæmis slys, ölvunarakstur, afbrot og fleira," segir Þorgerður. „Hugmyndin er vera í samstarfi við þá aðila sem starfa að rann- sóknum,“ segir hún og nefnir Félagsvísinda- stofnun, Rannsóknir og greiningu og Landspítalann sem dæmi. ,Áfengis- og vímuvarnaráð mun setja á fót gagnabanka þar sem verður að fmna niðurstöður rann- sókna, athugana og annað sem við- kemur vímuvörnum. Ráðið á að verða upplýsingamiðstöð sem tek- ur við fyrirspumum fólks um allt sem viðkemur áfengis- og vímu- vörnum. Við munum einnig leggja áherslu á að miðla niðurstöðum bæði á Netinu og í fjölmiðlum," segir hún. Sem dæmi um nýja könnun sem gerð var að tilstuðlan áfengis- og vímuvamaráðs var svokallað ESPAD-verkefni. Niðurstöður þeirrar rannsóknar vom kynntar á blaðamannfundi fyrr í þessum mánuði en þær bentu til að dregið hefði úr áfengisneyslu, reykingum og neyslu ólöglegra vímuefna með- al nemenda í efsta bekk gmnn- skólans. „Þær niðurstöður em samt bara eitt brot í púslinu," seg- ir hún. Áfengis- og vímuvamaráð mun meta árangur af þeim forvarna- verkefnum sem stofnað er til og bera saman við niðurstöður milli svæða innanlands og utan. Forvarnasjóður í höndum áfengis- og vímuvamaráðs Áfengis- og vímuvarnaráð hefur eftirlit með því að ákvæðum laga og reglugerða um áfengis- og vímuvarnir sé framfylgt en það fel- ur í sér mikla samvinnu við þá sem vinna að áfengis- og vímuvömum. Það eru rneðal annarra SÁÁ, Fræðslumiðstöð fíkniefna, Rauði krossinn, Foreldrasamtökin, Fé- lagsþjónustan og ÍTR. Verkefni áfengis- og vímuvama- ráðs fyrir ríkisstjómina em víðtæk og eitt þeirra er að deila út styrkj- um úr Éorvamasjóði. „Þar til í ár sá heilbrigðisráðuneytið um að úthluta úr honum en héðan í frá verður það á vegum áfengis- og vímuvamaráðs að gera tillögur um úthlutanir til heilbrigðis- og tryggingamálaráð- hema,“ segir Þorgerður. Foivarna- sjóður var stofnaður árið 1995 til verkefna á sviði áfengis- og vfmuefnavama og Þorgerður segir að 35 milljónum hafi verið var- ið til verkefna í ár. Um- sóknir bárast hins vegar um 160 milljónir. Frá því áfengis- og vímuvarna- ráð tók til starfa hefur það verið að marka sér stefnu í áfengis- og vímuvömum. Um framtíð þess segir Þorgerður: „Ég vil að þetta verði sterk miðstöð sem er tilbúin að skoða hvað virkar í forvörnum með opnum huga og sjá það sem hefur ekki virkað. Leiðirnar em ekki ljósar núna en vitaskuld verð- um við að byrja einhvers staðar. Við munum reyna að starfa í takt við breytta tíma og leggja nýjar áherslur í áfengis- og vímuvöm- um.“ Umræðu þarf um ótíma- bæra drykkju unglinga að Tímabært að breyta áherslum í vímuvörnum Landssíminn styrkti Quake-keppni Ekki athuga- vert að styrkja leiki af þessu tagi [ ÓLAFUR Þ. Stephensen, forstöðu- maður kynningar- og upplýsinga- mála Landssímans, segir að Landssíminn sjái ekkert athuga- vert við að fyrirtækið styrki leikja- mót af því tagi sem það styrkti um síðustu helgi þegar keppt var í tölvuleiknum „Quake“, en það er einn vinsælasti drápsleikur síðustu j ára sem leikinn er á tölvu. Ólafur segir ennfremur að fyrir- tækið myndi taka styrktaraðild að jr slíkum styrkjum til endurskoðunar ef sýnt væri fram á að slíkir leikir hefðu skaðleg áhrif á þátttakendur þeirra. Fram á það hafi hins vegar ekki verið sýnt með „Quake“ tölvu- leikinn. Skák líka drápsleikur t Ólafur segir að Landssímin hafi styrkt ýmis íþrótta-, leikja- og tölvuleikjamót. Tölvuleikurinn „Quake“ sé vinsæll leikur sem spil- aður sé af breiðum aldurshópi. Þátttakendur í mótinu um síðustu helgi hafi fyrst og fremst verið í aldursflokknum 18 ára og eldri, og verið allt upp í 40 ára. Þeir sem yngri vora hafi margir verið í fylgd með foreldmm. „Við styrkjum einnig skákmót á Netinu, og skák er líka drápsleikur ef út í það er farið. Við emm að koma tá móts við áhugamál við- skiptavina okkar og „Quake“ er gífurlega vinsæll tölvuleikur. Við höfum ekki tekið afstöðu um inni- hald „Quake“ leiksins en það hefur Morgunblaðið hins vegar gert og á margmiðlunarsíðum þess má finna á annan tug greina sem birst hafa sl. tvö ár eða svo þar sem leikurinn i er margrómaður. Ef Morgunblað- inu finnst vafasamt að Landssím- inn styrki mót með þessum leik f ætti blaðið fremur að líta í eigin barm,“ segir Ólafur. ---------------- Fundur nor- rænna um- hverfisráð- herra UMHVERFISRÁÐHERRAR Norðurlandanna halda fund á mánudag á Hótel Reynihlíð við Mývatn. Á dagskrá fundarins er m.a. samþykkt framkvæmdaáætlunar um vemd náttúru og menning- arminja á norðurslóðum, þ.e. Is- landi, Grænlandi og Svalbarða. Áætlunin, sem hefur að geyma 14 ákvæði um aðgerðir, á að ganga í gildi árið 2000. Að auki hyggjast umhverfisráð- herramir ræða mengun hafsins á norðurslóðum, aðstoð Norðurland- anna við lausn umhverfisvanda- mála í Rússlandi, eftirfylgni yfir- lýsingar forsætisráðherra Norður- landanna um sjálfbær Norðurlönd og undirbúning fyrir væntanlegan fund umhverfisráðhema Evrópu- ; sambandsríkjanna, að því er segir í fréttatilkynningu. Á fundinum verða, auk Sivjar Friðleifsdóttur, umhverfísráð- herra, sem gegnir fomennsku í starfi norrænu umhverfisráðherr- anna: Svend Auken, umhverfisráð- herra Danmerkur, Kjell Larsson, umhverfisráðherra Svíþjóðar, Guro Fjellanger, umhverfisráð- herra Noregs, Satu Hassi, um- i hverfisráðherra Finnlands, Éydun Eltör, fulltrúi landstjórnar Færeyja, og Alfred Jakobsen, full- ' trúi landstjómar Grænlands, auk fulltrúa frá Álandseyjum.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.