Heimskringla


Heimskringla - 01.02.1939, Qupperneq 3

Heimskringla - 01.02.1939, Qupperneq 3
HEIMSKRINGLA 3. SÍÐA WINNIPEG, 1. FEBRÚAR 1939 framt ekkert sparað til að gera hana sem eftirminnanlegasta. Hann hafði af öllum verið tal- inn sá hæfasti innan flokksins til að verða eftirmaður Stalins. Ræður voru haldnar frá gröf Lenins á hinu mikla rauða torgi. í 28 stiga frosti hafði safnast saman múgur manns. Fallbyss- um var skotið og þá hófst hinn svonefndi dauðamars, sem end- aði þar sem litlu eirhylki með öskunni var komið fyrir í einum veggja hinnar miklu kremlinar. f líkfylgdinni gengu fremstir undir framhluta líkburanna, þeir ráðherrarnir og vinirnir Stalin og hermarskálkur Klem- entz Voroshilov, en aðrir æðstu ráðgjafar voru hinir líkmennirn- ir. f afturhluta fylkingarinnar var stór herliðaflokkur úr Aust- ur Asíu löndum Rússa. Ef til vill var einkennilegasta persónan í þessari sorgarathöfn, hinn al- ræmdi Genrikh Grigoryvich Ya- sada. Eg verð að skýra að nokkru frá starfsemi þessa manns. Það hefir verið skoðun fjölda manna, að stjórn eins og er á Rússlandi ,undir forystu Stal- ins, myndi eigi geta setið við völd deginum lengur, nema með strangri lögreglu, er héldi þjóð- inni í viðjum ótta og skelfingar. Rússar hafa átt því að venjast svo öldum skiftir að vera undir ströngum aga. Eftir bylting- una, eru andstöðu áhrif bæði inn- lend og erlend sterkari en nokk- ur stjórn hefir átt að mæta. Á Genrich Yagoda fellur valið að verða yfir lögreglustjóri yfir öllu lögregluliði sovétríkjanna. Hann náði ótakmörkuðum völdum. Fjárveitingar til stjórn- ardeildar hans námu 25,000,000 dollara á ári, og njósnaravefur hans náði fjarst austan úr Mon- gólíu að vesturlandamærum Rússlands í Evrópu. Um 200 þúsundir manna voru í þjónustu hans og njósnarar hans voru í öllum verksmiðjum, stjórnar- ráðsskrifstofum, búðum og klúbbum o. s. frv. Eftir hin miklu Moskvamál, komst það kvis á, að vald Ya- goda væri orðið meira en æðsta hermarskálkanna og stjórnarfor- setanna. Rannsóknir voru hafn- ar og nægilegar sannanir fengn- ar, svo að honum var vikið frá völdum og gerður að póstmeist- ara. En þá hófust ásakanir á hann fyrir alvöru í aðalblaði stjórnarinnar, “Pravda”. Hann var ásakaður fyrir að hafa mis- beitt valdi sínu á ýmsan hátt, hafa framið ýmsa glæpi eða lát- ið fremja, og vilt stjórnarvöld- unum sýn á margan veg. Hann var fundinn sekur, og sætir sömu afdrifum, sem þúsundir manna sættu af hans völdum. Það er sagt, að menn hans sendu um miljón manna í stjórnarþrældóm til Síberíu þau ár, er hann var við völd, og um tíu þúsundir í fangelsi og til lífláts. Þegar eg var í Moskva, sat hann í hinu hræðilega fangahúsi í 28 Lubianka stræti. Stalin sagði mér sjálfur að stjórnar- blaðið “Pravda”—“Truth” hefði verið þeirra fyrsta blað og væri enn þá aðalblaðið þeirra og þeirra sterkasta vopn í þágu kommúnista stefnunnar. Þann dag í dag eru prentaðar tvær miljónir eintaka á tveim klukkustundum í fimmlyftu stórhýsi í útjaðri Moskva, sem nær yfir stórt svæði. Hinar bresku prentvélar eru þær full- komnustu sem til eru, 21 að tölu og er runnið sem einu kerfi, án þess að þurfa að eyða nokkr- um tíma til ónýtis. Stalin skrifaði sjálfur leyfi fyrir mig að sjá aðal umsjónar- manninn, S. S. Seimienov, sem hafði skoðað allar fullkomnustu prensmiðjur í Evrópu og Bandaríkjunum áður en prent- smiðja þessi hin mikla var reist fyrir þetta öfluga útbreiðsluvopn kommúnistanna. Framh. GAMAN OG ALYARA I Bóndaleit Eftir Helen Kernel Ánægð og sæl í sinni hélt eg heimleiðis frá læknaskólanum og var að hugsa um hin ýmsu á- hugamál lífs míns: námið, fyrir- lestrana, konsertana — hinn unga lækna-stúdent, sem mér féll betur í geð en allir aðrir og sem gat, ef til vildi — ja, hver veit nema hann yrði einhvern- tíma maðurinn minn? Eftir miðdagsskattinn kallaði faðir minn mig inn í skrifstofu sína og tilkynti mér, mjög alvar- legur á svip, að verzlun sín væri altaf-að hrapa og ganga ver og ver, og eg yrði því að hætta námi mínu við háskólann. Sér hefði boðist starfsvið suður í Afríku, og ef eg vildi gæti eg farið þang- að með sér. Ef ekki . . . þá gæti eg leitað mér að atvinnu hér heima — eða þá gift mig. Leitað mér atvinnu ? Eg, sem engan undirbúning hafði er gerði mig hæfa í nokkurri stöðu. Og gifting? Það var annað úrræð- ið! En hvar gæti eg svona alt í einu fundið mannsefnið? Mig hafði dreymt um frjálst, óháð líf og um möguleika til giftingar þegar skólavinur minn hefði lok- ið læknisfræðináminu. . . Svei! — eg kastaði frá mér allri róm- antík, og byrjaði reglubundna leit í dálkum dagblaðanna að auglýsingum um giftingar- möguleika. Hana nú þá, þarna kernur það sem eg leitaði að: “Mme. Duval Denis ábyrgist fljóta og farsæla giftingu. Tutt- ugu ára reynsla. Lögleg gifting aðeins.” Jæja, eg sætti mig við þetta. Mundi gera mig ánægða með nokkurnveginn “skynsamlega” giftingu og að eyða æfidögun- um sem góð kona og móðir. Eg kleif upp fimm stigahæðir að helgidómi Mme. Duval, og þar tók á móti mér ljóshærð og lag- leg ung stúlka, sem auðsjáanlega hafði ekki enn notfært sér hjálp- semi frúarinnar. — í biðsalnum sat bónda-efni, stuttleggjaður náungi með ýstru,‘sem kinkaði kolli að mér. Annar “skjólstæð- ingur” var þar líka, gráhærður uppgjafa hermaður. Þarna var ennfremur ung blómarós í græn- um þunn-silkis kjól, og var “mamma” í fylgd með henni. — Þar sem alt þetta fólk var þarna statt samkvæmt tímabundinni á- kvörðun, átti það forgangsrétt að návist frúarinnar og eg eyddi tímanum við að laga mig ögn, til að líta sem bezt út, og við að yfirvega nákvæmlega bronz- styttu ástarguðs, er þarna stóð og leit við mér með uppörfandi brosi. Mér var svo vísað inn til Mme. Duval — búlduleitrar og rjóðrar konu. “Þér leitið að bóndaefni? Auð- vitað!” sagði hún. Kvaðst hafa hundruð á skrá hjá sér og geta fullnægt allra smekk. Mundi mér geðjast hljómfræðingur? — Einn slíkan hefði hún á skrá; hann byggi nú með móður sinni; — eða læknir? — nú, já læknar voru líka heimtufrekir, vildu fá 500,000 franka heimanmund — of mikið fyrir minn mjóa sjóð. Eg borgaði svo skrásetningar- gjald mitt oS nafn mitt var fært inn í bækur Mme. Duval. Svo var mér leyft að líta yfir myndasafn hennar og slíkt líka safn! Var það mögulegt, að svona margir væri í konuleit á þessum síðustu og verstu tímum?” hugsaði eg. Næsta dag hitti eg þann er eg hafði valið^mér, rauðhærðan og laglegan ungan mann; hann -var ekkert gáfulegur á að líta, en svo hafði eg ásett mér að vera ekki of vandlát. Frúin yfirgaf okkur svo meðan við vorum að kynn- ast. Ungi maðurinn hafði mik- ið að segja um fagra framtíð sína, sín fögru áform; hvað sér geðjaðist bezt og hvað miður, sagðist hafa allan vilja á að láta konu sína verða sem ánægðasta. “Jæja,” mælti Mme Duval þeg- ar hann var farinn. “Hann virðist vera all-geð- ugur,” svaraði eg. “Takið honum ekki ef þér lítið svona á’,’ mælti frúin, “því í hjónabandi er ást og áhugi ó- missandi.” Jæja, svo Mme. Du- val ábyrgðist mér þá ástúðlega giftingu, samkvæmt fyrirskipun eða reglugerð sinni. Næst leitaði eg til Mme Le- gendre, sem stofur hafði á sjötta gólfi. Á leið minni upp stigana | gekk eg framhjá laglegum ung- um manni með greindarlegt út-| lit, er dró að sér athygli mína. I Gat það verið að hann væri að leita sama staðar og eg ? Eg fór að hugsa mig í faðmi þessa unga manns . . . hlustandi á tilboð hans með “velþóknun og áhuga.” Við komum samtímis inn í stof- ur Mme Legendre og var honum samstundis vísað inn til hennar. Þegar að mér kom hlustaði eg með lítilli eftirtekt á það sem Mme Legendre hafði að segja og leit naumast á myndirnar, sem hún sýndi mér. Loks herti eg upp hugann og spurði um unga manninn ljóshærða, sem nýfarin var. Þessi herramaður! ójá, hann var gamall skjólstæðingur Mme. Legendre, hann hafði búið í hamingjusömu hjónabandi um tvö ár, en var nú að leita að mannsefni handa ungri systur sinni — því miður! Næsta dag, hélt eg áfram leit minni og fór að heimsækja hefð- arfrú á landsetri hennar, sam-: kvæmt meðmælum vinkonu minnar. Þetta heimili hennar, þótt lítið væri og húsmunir gamaldags, leit mjög virðulega út. — Bar- ónessan, smávaxin, öldruð kona,1 klædd snyrtilegum búningi með tízkusniði frá því fyrir stríðið kom sjálf til móts við mig. Hún bauð mér að spila “bridge”, sem eg þó afþakkaði, en skýrði fyrir henni aðalerindi heimsóknar minnar. Hún neitaði því að hún gæfi sig “embættislega” við gift- ingamálum, þó hún við og við hjálpaði vinum sínum og greiddi fram úr slíkum málum.. .“Mundi i hún vilja taka á sig ómök fyrir mig?” — “Já, því ekki það! . . .! Rétt núna hafði álitlegur ungur herforingi beðið hana að útvega sér konu. . . “Og ómaks féð?” spurði eg hálf feimnislega. — Hún leit til mín mjög snúðuglega og lét í Ijós að sín eina hugsjón væri sú að styðja að ánægju vina sinna. . . Að vísu neitaði hún ekki tákni um þakklætis- vott vina þéirra, er hún gæti orðið að liði . . . svo sem svarta loðfeldsprýði, fallegt blúnduverk eða silfurmunir. . . Eg hugsaði með sjálfri mér, að auglýstar hjónabands-hjálpardísir væruj vægari í kröfum, og flýtti mérj að slíta samtalinu við baróness- una og að komast sem fyrst frá | henni. Mig undraði mjög, er barón- essan skrýdd silfurrefs loðfelds-1 skrauti (þakklætistákni að sjálf- sögðu), heimsótti mig næsta dag. Hún sagðist ekki hafa getað sofið neitt nóttina áður vegna á- hyggju út af mér og bauðst nú til að koma mér í kynni við hinn unga herforingja, sem hún hefði minst á. Eg meðkendi fyrir henni, að eg fengi engan heimanmund. Fór barónessan þá óðara að mjaka sér nær dyrunum, en kvaðst á- reiðanlega kalla mig í fóni bráð- lega, einhvern næsta daginn. — Eg heyrði aldrei frá henni aftur. ▲ Stofurnar hjá Mme Laimairi voru einskonar húsgagna sýn- ingarstöð og verðlag húsmun- anna fest við hvern hlut. Eg þóttist sjá að frúin hefði tvenns- konar starfa með höndum. Þegar bónda- eða konuefnið var fengið, lagði hún einnig til húsmuni í heimilið. Meðan eg beið eftir að ná tali af Mme Laimairi full- vissaði sessunautur minn — snyrtilega máluð, öldruð kona — mig um að Mme. Laimairi væri hreinasti snillingur í iðn sinni — hún hefði útvegað sér þrjá bændur og væri nú í leit eftir þeim fjórða. Á skiltinu hjá Mme. Fidelis, mátti lesa: “Engin fyrirfram borgun” og eg afréð því að leita aðstoðar hjá henni. Umhverfið hjá Mme Fidelis var fremur ó- ^ ásjálegt: ljósar hengjur fyrir! gluggum og biðsalurinn með samtínings húsmunum. Mme. Fidelis — visin mey-' kerling — gaf mér völ á bakara og lögmanni, sá síðarnefndi 61 árs gamall. En hvað um það, hann vildi fá unga konu, ekki eldri en tuttugu og fimm ára —-! karlarnir væru æfinlega svona, því eldri sem þeir væru, þess erfiðara væri að þóknast þeim. Eg fylti út umsóknarskjal, reglulega skrifta-ræðu — aldur, lýsing á ættingjum, efnahag, trúarbrögðum, hvaða kostum j bóndaefni mitt yrði að vera bú-! inn, útlit, starf, efnahagur. . . I Maður mér geðþekkur myndi vissulega koma í leitirnar ein- hvern daginn, stafhæfði Mme.; Fidelis. A Mme Baylac — hjónabands- miðill og spákona í senn — geisl- aði af suðrænni ánægju við að sjá mig. — Hundrað franka gjald aðeins, bóndaefnið legði til uppbótina. . . Læknir? Vissu- lega! Og svo vissi hún um ann- að álitlegt tækifæri — ljóshærð- an ungan verzlunarmann, með 100,000 franka arð á ári, — aðeins 38 ára að aldri. — Fortíð hans? — all rómantísk. Hann .hefði búið með systur sinni og þau hefðu ásett sér að lifa ein- hleyp — en í síðast liðnum mánuði hefði systirin trúlofast og nú væri hann í konuleit. Á- gætt mannsefni handa mér, að dómi Mme. Baylac. Sumir hjóna- bands miðlar byði skjólstæðing- um sínum allskonar bóndaefni, án tillits til þess hvort álitlegir væri eða ekki . . . en hún Mme. Baylac, var hróðug yfir að sam- eina aðeins þær persónur, sem hæfðu hvort öðru. Alla næstu nótt var mig að dreyma um þenna ljóshærða unga mann — og 100,000 franka tekjurnar. Næsta dag klæddist eg mínum bezta kjól, setti upp ásjálegasta hattinn minn og fór í nýmóðins skrautkápu. . . Hann hlaut að vera vandlátur litist honum ekki á mig. Meðan eg beið eftir tækifæri til viðtals, barst til mín hljómur af dimmri karlmannsrödd, frá herbergjum Mme. Baylac, og eg gerði mér í hugarlund að verða ávörpuð í þeim tón með orðunum “yndið mitt” eða einhverju slíku gæluorði. Þegar Mme Baylac kom til mín, var hún mjög vandræðaleg á svip. Það leit svo út, sem þessi ráðahagur hennar mér til handa hefði brugðist. . . Systir unga mannsins hefði yfirgefið unnustann og bróðirinn þá hætt við giftingaráform sitt. ▲ Jafnvel þessi vonbrigði mín breyttu ekki áformi mínu. — Mme. Le Bric var yngst þeirra, er giftinga-miðlun stundaði í París; herbergi hennar voru bú- in að húsgögnum af nýjustu gerð og tízku. Hin unga, dökkbrýnda frú tók á móti mér með vinahót- ; um og eg skýrði henni frá fortíð minni og framtíðarvonum tafar- laust. Mundi eg vilja taka mjög tígu- legum ekkjumanni með þrjú börn? . . . Hm! . . . Konur líta meira á efnalegu hliðina, er um giftingu ræðir, heldur en karl- menn — mælti Mme. Le Bric. Sumar gera hinar ströngustu kröfur, vilja fá miljónamæring eða prins. . . Eg lét á mér skilj- ast, að kröfur mínar næðu nú ekki svo hátt. Frúin bauð mér þá verkfræðing, lífsábyrgðarsala eða prófessor. . . í hjónabands- skrifstofu sem þessari mintist maður ekki á giftingar svona fyrst í stað; nei, umræðurnar voru bara um veðrið, um bækur, um ferðalög... Nú, prófessorinn, sem mér virtist einna líklegast- ur, kaus íheldur rauðhærðu ekkj- una; en verkfræðingurinn, sem virtist geðjast eg all-vel, féll mér mjög ömurlega í geð. . . Ó! slík eru lífsins lög. — Hinn snyrtilegi herforingi, sem eg kyntist næst, virtist líklegri; eftirlanganir okkar og lundarfar svipað, hann geðþekkur og alvörugefinn fé- lagi, að mér virtist. . . Líkur virtust því til að “skynsamleg” gifting mín væri komin að því að rætast, og í hreinskilni sagt, var eg þó ekki mjög ánægð út af því. — Þá lét bóndaefnið mig vita, að hann hefði verið skipað- ur yfir herdeildar-umdæmi suður í Afríku, og það atvikaðist svo að þetta var á sömu stöðvum, sem faðir minn hafði farið til. Og eg hafði andstygð á hinu brennheita loftslagi í afríku. “Takið yður þetta ekki nærri,” mælti Mme. Le Bric, eins og til að hugga mig. “Ef þér hefðuð elskað hann, þá hefðuð þér fylgst með honum um víða ver- öld. . . Jæja, og hér hefi eg nú einmitt þann, sem þér eruð að leita að — og hún bauð mér ung- an læknisskóla stúdent, sem ekki hefði áður verið að hugsa um giftingu, en hefði nýlega hlotn- ast arfur og Mme Le Bric gerði sér far um að lýsa fyrir honum hversu það væri nú ákjósanlegt fyrir hann að fá sér konu. Og það vildi nú líka svo vel til, að hugsjónir hans um konuefni væri í samræmi við skilyrði þau, er eg hefði sem kona. Eg beið unga mannsins með óþolinmæði. Læknir . . . drauma- hugsjón mín . . . að búa í því andrúmslofti sem eg hefði ávalt æskt eftir! Ó, bara eg félli hon- um nú í geð! Eg var undir sterkri hrifningu, eins og af hug- boði eða grun. Dyrnar opnuðust og inn kom . . . hver annar en vinur minn, lækna-stúdentinn! Við stóðum bæði orðlaus af undrun. Og þeg- ar eftir fimtán mínútur hin dul- arfulla “guðmóðir” okkar, Mme. Le Bric, kom inn til að fram- kvæma nauðsynlega kynningu, fann hún okkur í ástúðlegum faðmlögum. “Nú sjáið þér, Mme Le Bric, að þér hafið framkvæmt sann- arlegt kraftaverk!” (Aðsent). Kaupið Heimskringlu Lesið Heimskringlu Borgið Heimskringlu KOL FYRIR KALDA VEÐRIÐ Winneco Coke $14.00 per ton Algoma Coke 14.75 “ Semet-Solvay Coke 15.50 “ Pocahontas Nut 14.00 “ Bighorn Saunders Creek Lump 13.50 “ Foothills Lump 12.75 “ Heat GIow Briquettes 12.25 “ McCurdy Supply C o. Ltd. Símið 23 811—23 812 1034 ARLINGTON ST. IF EYES COULD TALK ..THEY WOULO ASK FOR BETTER LIGHT ’ ...................................................................••••■••*-^| If your eyes tire quickly, poor lighting may be the cause. For safety’s sake, choose Edison Mazda Lamps. They stay brighter longer. Ask about new low prices. MADE IN CANADA /J FOR BETTER tlGHT — BETTER SIGHT-USE EDISON/MAZDA Hortherti ÖJ Etectric COMPANY LIMITED B. Petursson Hardware Co. Cor. Wellington and Simcoe Phone 86 755

x

Heimskringla

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.