Lesbók Morgunblaðsins - 27.10.1957, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 27.10.1957, Blaðsíða 10
558 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS Yrking sjávar og fiskræktun mun koma i veg fyrir matarskort i heiminum MEIRI gróður og meira líf kviknar í sjónum á hverju ári, heldur en á landi. Sumir vísindamenn halda því fram að það sé tífalt meira en allt líf á jörðinni, þótt taldir sé allir skógar hennar, allar gras- lendur, allir búgarðar, öll viðkoma manna og dýra, skorkvikinda, gerla, sveppa, og allt sem nöfnum tjáir að nefna. Þessi mikla viðkoma í sjónum, er þrotlaus uppspretta fæðuteg- unda, þótt mannkynið hafi ekki fært sér það í nyt. Þótt fiskveiðar séu taldar miklar, þá eru þær ekki nema lítið brot af þeim fæðuteg- undum, sem aflað er á landi. Enn í dag er það svo, að þótt milljónir manna skorti eggjahvíturíka fæðu, þá sækjum vér ekki í sjóinn nema tæpan hundraðasta hlutann af þeirri fæðu, sem vér neytum. í höfunum eru milljónir smá- lesta af alls konar málmsöltum og eru þau undirstaða dýralífs og gróðurs þar. Allt frá því að úr- komuvatn fór að renna um jörðina og grafa sér farvegu, hefir vatnið leyst úr jarðveginum salt, kalí, fos- stjörnurnar hafa efni á að endur- nýja þannig hala sinn í hvert skifti er þær koma í námunda við sól, eins og kunnugt er um Halley’s halastjörnuna. Og enda þótt hal- inn virðist vera ógurlega stór, þa er efnið sem í honum er hverju sinni tæplega meira en nokkur tonn, en það er svo smátt og sund- urlaust, að það sýnist líkt og fer- líki á himninum þegar ljósgeisl- arnir endurkastast frá því. fat, kalk og saltpétur og borið fram til sjávar og þetta breytist í lífræn efni í jurtagróðri sjávarins. Með aðstoð blaðgrænunnar draga þör- ungar svo til sín sólarljósið og með tilkomu orku þess skapast eggja- hvftuefni, kolvetni, fita og fjörefni og önnur þau efni, er gera þör- unga og svif að lífsviðhaldi allra dýra í sjónum. Sum sjávardýr ganga á beit í gróðri sjávarins alveg eins og fé á landi, er kroppar gras á jörðinni, önnur eru kjötætur og lifa á þeim dýrum, er á gróðri nærast. Þannig er allt lífið í sjónum, þar tekur hver tegundin við af annari, fyrst eru plöntuæturnar, svo kjötætur og ránfiskar og endar á þeim grimmustu, hákörlunum. Á uppvaxtarárum sínum etur hver fiskur margfaldan þunga sinn af fæðu. Einu sinni náðist hvalkálfur, sem ekki var nema IV2 fet á lengd, og hann var alinn um 9 mánaða skeið í fiskabúri í Flor- ida. Á þessum tíma lengdist hann um eitt fet og þyngdist um 200 pund. En hann hafði þá etið sjö lestir af kröbbum, eða 70 sinnum meiri þunga en hann hafði bætt við sig. í sjónum fer því fram ógurleg rányrkja, og það eru ógrynni af lífefnum sem fara forgörðum, áður en þeir fiskar eru vaxnir, er vér leggjum oss til munns. Síldin er fyrsta stigið, því að hún lifir á svifi, og þess vegna ætti að vera hyggilegast að veiða hana með til- liti til rányrkjunnar. En þorskur- inn er þeim mun hærra á lífsstig- anum, að þegar vér neytum hans, þá fáum vér ekki nema 1/5000 af þeirri sjávarfæðu er til þess þurfti að koma honum upp. Af þessu má ráða, að jurtalífið í sjónum er margfalt á við dýra- lífið. Er gizkað á, að á móti hverju einu pundi í fiskum, sé 10 pund af gróðri, eða jafnvel enn meira. Og það er miklu meiri fjöldi fiska, sem lifir á gróðrinum, en hinna sem lifa á öðrum fiskum. Ef vér gætum því hagnýtt svifið í sjónum til fæðu handa oss, þá fengjum vér þar með helmingi meiri matvælabirgðir en jörðin getur framleitt. í Thailandi hefir lengi verið skortur á eggjahvítu- efnum í fæðu manna. Nú er þar safnað þúsundum lesta af svifi á hverju ári og notað til manneldis með góðum árangri. — o — Fyrsta viðfangefnið er þó að hagnýta fiskimiðin betur en gert hefir verið. Víða um heim eru fiskimið, sem menn hafa ekki litið við. Þannig er t. d. um mestan hluta hafsins á suðurhveli jarðar. Þar væri áreiðanlega óhætt að auka fiskveiðar fimmfalt, eða jafn- vel tífalt, án þess að um rányrkju væri að ræða. í fiskmetinu er mesti og bezti forði af eggjahvítuefnum, sem vér eigum völ á. Fiskmeti er og mjög auðugt að málmsöltum, sem fisk- arnir hafa dregið í sig úr sjónum. Ef vér tökum 10 punda þorsk, þa er í hoiium jafnmikið af járni eins og er í hálfri lest af sjávarvatni. Fiskar sem lifa hátt í sjó og nær- ast á svifi, eins og síldin, veiðast

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.