Lesbók Morgunblaðsins - 01.03.1986, Síða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 01.03.1986, Síða 2
Reykjavík í myndlist IMyndlistarmenn undir- búa nú þátttöku í sýn- ingu í Kjarvalsstöðum, sem standa mun í vor og sumar og er í tilefni 200 ára afmælis borgar- innar. Skilafrestur er til 20. apríl. í tilefni 200 ára afmælis Reykjavíkur verður efnt til sérstakrar myndlistarsýningar á Kjarvalsstöðum og er ætlunin að hún fari fram í vestursal hússins á listahátíð. Samtímis verður Picassósýningin í austursalnum, sem dregur án efa að margt fólk og verður þá mikið um að vera í húsinu. Þess er vænst, að þátttaka listamanna í sýningunni verði mikil, enda búa flestir myndlistarmenn landsins í borginni. Yfir- skrift sýningarinnar á að verða „Reykjavík í myndlist", en myndefnið getur verið hvað eina, sem snertir borgina. Ekki bara myndir af húsum eða götum, heldur einnig af mannlífínu og borgarbragnum. Viðfangsefnin geta verið söguleg, ef einhverjir vilja horfa um öxl. Þau geta þar að auki náð yfír allt mögulegt, sem á einhvem hátt tengist Reykjavík. Til er bæði á söfnum og í einkaeign geysilegt magn myndlistar, sem tengist Reykjavík. Ásgrímur Jónsson málaði allmargar Reykjavíkurmyndir og flestir þekkja myndir Þorvaldar Skúlasonar og Snorra Arinbjamar frá Reykjavíkurhöfn og mynd Kristínar Jónsdóttur frá Þvottalaugunum. En hér skal undirstrikað, að ekki er ætlunin að leita í þennan arf. Á sýningunni Reylqavík í myndlist eiga að vera nýjar myndir úr borginni, um hana, eða tengdar henni. Þessvegna má búast við þvi, að þetta verði forvitnileg sýning. Ætlast er til að sýningamefndin geti átt eitthvert val og þessvegna hefur sú fróma ósk verið látin í ljósi, að listamenn sendi 3—5 myndir, sem valið yrði úr. Hinsvegar mun enginn gerður afturreka fyrir það eitt, að senda aðeins eina mynd, ef hún þykir að öðru leyti fullboðleg á sýninguna. í dómnefnd eru Ragna Róbertsdóttir og Eyjólfur Einarsson frá sambandi ísl. myndlistarmanna og Hulda V altýsdóttir, skipuð af stjóm Kjarvalsstaða. Það skal tekið fram, að verkum á sýninguna þarf að skila til Kjarvalsstaða fyrir 20. apríl ásamt ítarlegum upplýsingum um viðkomandi verk og höfund. Hús á Grímsstaðaholti eftir Nínu Tryggvadóttur, 1943. Talsvert er til af Reykjavík- urmyndum látinna listamanna, bæði úr borginni og mannlífinu, en þær verða ekki á þessari sýningu. Ætlunin er að fá á sýninguna nýjar og óþekktar myndir eftir núlifandi listamenn. Skólavörðustígurinn. Teikning eftir Áma Elfar. Hann hefur líkt og Sigfús Halldórs- son lagt sig eftir að gera myndir af einstökum götum og húsum. En ekki verða aðeins þesskonar myndir á Reykjavíkursýningunni, heldur hverskonar myndir þar sem borgin eða lífið í henni er myndefni. 10IIR | □ M II * II 1 N 1 j|| || H || O || R N II ■ 1 Gæti verið upphaf framhaldssögu FORELDRAHÚS Hvemig byijaði þetta? Svona eins og venju- lega í vestfírskum sjávarþorpum. Bam, sem fæðist seinnipartinn í janúar 1917, hefur komið undir í apríl árið áður. Hjónarúmið á heimili foreldra minna var í öðrum enda eins af tveimur herbergjum litla kofans þeirra, þar sem kallað var stofan. Hitt herbergið, sem var heldur minna, bar kannski enn virðulegra nafn. Það var nefnt verkstæðið. Hjónarúmið var óvenju breið mubla og fyllti raunar tæplega fjórða hluta gólfplássins. Við þann enda þess, sem alveg lá út í hom- ið, við höfðalagið, var nokkuð stór mynd í ramma, af Maríu mey í grænum og rauðum kjól með blóð- rautt hjarta, og gulan geislabaug í lausu lofti yfír hárinu. Rúmið var meðalmannslengd og við fótagaflinn komst því fyrir nokkurskonar hirsla, kista eða skápur og þar á veggnum var mynd í allbreiðum ramma. Hún var prentuð í svörtum lit og var af enskum eða skoskum bónda með uxa, sem hann beitti fyrir vagni. Til fóta í þessu vandaða rúmi foreldra minna mátti jafnan, næstum því hvort sem var á nóttu eða degi, sjá tvo eða fleiri bams- kolla gægjast undan sænginni, ef þeir sem þar lágu sváfu ekki í hnipri. Við höfðalagshlið rúmsins stóð svo vaggan og „var aldrei tóm“, eins og segir í einu kvæði þess sonar hjón.anna, sem mest verður talað um í þessari grein. Rétt við vögguna, en við höfða- lag rúmsins, stóð kommóða, yfír henni á útvegg stofunnar hékk spegill. Þá kom annar af tveimur gluggum vistarverunnar og undir honum borð og tveir stólar. Þar borðuðu gestir, þegar svo stóð á. Þá ber að nefna hitt rúmstæði þessa herbergis, öllu hversdags- legra en hitt. Það fyllti þó að mestu hinn enda herbergisins. Þó komst lftiU bókaskápur við fóta- enda rúmsins, og stóð raunar á gulmáluðum saumavélarskáp móður minnar, væri vélin víst ekki talin merkilegt nútíðarverk- færi. En slíkt tæki var þó ekki til í hveiju húsi á þeim árum, sem hér um ræðir. BÓKASKÁPUR — SAUMAVÉL Næst bókaskápnum og sauma- vélinni opnuðust svo dymar fram í eldhúsið, en við förum ekki þangað strax. Við þessar dyr, á því litla bili sem varð, uns komið var hringinn að fótaenda hjóna- rúmsins, var lítill og ekki hár sí- valur ofn. Þama var steyptur reykháfur hússins og tengdi raun- ar saman stofur eldhús og hitt herbergið. Hann tók við reyk eldhúss og stofu og veitti dálítlum yl inn í aðalvistarveru bamanna, en þar var ekkert gólfpláss fyrir eldstæði. Það hafði um sinn verið verkstæði föður míns, sem var skósmiður að iðn, hýsti um skeið bæði vinnustað hans og afkom- endur þeirra hjóna, uns yfír flóði. En nú víkjum við enn að upp- haflegu söguefni., Ætli faðir minn hafí ekki orðið fyrri til að losa svefninn árla morguns þennan örlagaríka októberdag, sem ég tala um í upphafí máls míns? Hann átti bátkænu og tveir kunn- ingjar hans rém oft með honum út á miðin. Móðir mín hefur varla vaknað, þegar þetta var orðið, það sem alltaf var að gerast að eðlis- lægu boði þess sem ræður á himni og jörðu. Hún fór jafnan seint í háttinn, bömin vom þegar orðin mörg. Sá er þetta ritar var kominn á fullorðinsaldur þegar fyrir augu hans brá fyrst mynd af sköpunar- sögunni, eða þeim hluta hennar, sem þá þótti mestum tíðindum sæta. Ég sá einhversstaðar í bók, sem ekki var höfð á glámbekk, mynd af tveimur fyrirferðarlitlum deplum á sömu blaðsíðu. Annað var kallað egg konunnar, hitt sæði karlsins. Löngu síðar, á tíð sjónvarpsins, sá ég að þetta var líkast homsíli með tifandi sporði. Undarlegt er lífíð. Ritað á afmælisdaginn minn í janúar 1986. Þetta gæti orðið framhaldssaga. Rúmsins vegna víkjum við að öðm. ÚrAnnarriátt Þess minnist ég vel frá dögum móður minnar og fóstm — og raunar fleiri alþýðukvenna, að þær gáfu hvor annarri við hátíðleg tækifæri eftii í kjól eða svuntu, og geymdu þetta svo á góðum stað mánuðum, jafnvel missemm saman, eins og þær gætu ekki af einhverjum ástæðum fengið sig til þess að gera alvöru úr því að koma því í flík. Þegar svo gestir komu var kommóðuskúffa opnuð eða lyft loki af kistli eða kofforti, nafn gefandans nefnt: Sérðu hvað hún gaf mér, blessunin. Ég hef líka svona sögu að norðan, úr átthögum konu minnar úr sveitinni þar sem hún ólst upp. Kona sem var á næsta bæ hafði sama háttinn á og alþýðukonum- ar, sem ég þekkti fyrir vestan. Hún opnaði líka sína hirslu, sýndi efnin sín og aðra eftirlætishluti. Hún sagði: Margt gæti maður nú átt fallegt í kistu sinni, ef ekki þyrfti maður að borða. JÓNÚRVÖR 2

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.