Nýja dagblaðið - 05.09.1934, Page 3

Nýja dagblaðið - 05.09.1934, Page 3
N Ý J A DA6BLABIB S NÝJA DAGBLAÐIÐ fl Útgefandi: „Blaðaútgáfan h.f.“ | Ritstjóri: Gísli Guðmundsson, Tjarnargötu 39. Sími 4245. Ritstjórnarskrifsteíumar Laugav. 10. Símar 4373 og 2353. Afgr. og auglýsingaskrifstofa: I Austurstræti 12. Simi 2323. Áskriftargj. kr. 1,50 á mánuði. | í lausasölu 10 aura eint. I Prentsmiðjan Acta. Þrjár leiðir í mjólkurmálinu Einstaka menn hafa það á orði, að óþarfi sé að setja bráðabirgðalög um skipulagn- ing mjólkursölunnar. Hún geti vel beðið eftir þinginu, sem kem'ur saman í næsta mánuði. En slíkt er hinn mesti mis- skilningur. Hér kemúr það nl. mjög til greina, að nú sem sakir standa eru í gildi lög frá Alþingi 1933 um sölu mjólkur og rjóma. Samkvæmt ráðstöfunum fyrv- stjórnar hafa þessi lög ekki \ erið framkvæmd. Enda voru þar að ýmsu leyti famar ó- heppilegar leiðir og aðrar en þær, sem nú er gert ráð fyrir. I málinu var, eins og nú standa sakir, um þrjár leiðir að velja. Ein leiðin var sú, að láta sama ástand og nú er haldast fyrst um, sinn. Framkvæma ekki gildandi lög og láta hina nýju löggjöf bíða þingsins. En allir sjá hversu gersamlega ó- fært ástand það er og raunar óverjandi, að virða gefin lög að vettugi, þótt gölluð séu. Hins ber þá einnig að gæta, að framkvæmd nýrra laga þarf all-langan undirbúning, t. d. samsalan, sem er eitt höfuðatriði skipulagningarinn- ar. Ef lögin ættu að bíða að- gerða þingsins, væri því tæp- ast að vænta neinna verulegra framkvæmda fyr en á næsta vori. Önnur leiðin var sú, að byrja nú þegar að framkvæma mjólkuirlögin frá 1933, og það er sú leið, sem stjórnin sjálf- sagt hefði orðið að fara, ef ekki væru gefin út bráða- birgðalög. Myndu þá lögin frá 1933 hafa verið framkvæmd þangað til ný lög gátu gengið í gildi. Við það hefði skapast mjög illviðunandi míllibilsá- stand og ýmsar ráðstafanir gerðar, sem beinlínis fara í bága við það, sem endanlega verður gert. Myndi því tæp- lega hafa verið tekið með mik- illi ánægju, sem ekki er held- ur von. Þriðja leiðin er sú, sem farin verður: Að gefa út bráða- birgðalög nú, hefja undirbún- ing endanlegra framkvæmda strax, svo að lögin geti verið komin fyllilega til fram- kvæmda um áramót. Þessi leið er vitanlega alveg sjálfsögð. Um það- hljóta allir að sannfærast, þegar þeir gera sér grein fyrir, hvernig málið er í raun og veru. Ofbeldisstefnur oíi’ kristindómur Pólitískir pílagrímar. Það er fyrir nokkru síðan orðið áberandi, hve ýmsir menn, sem reynt hafa að láta bera eitthvað á sér í flokkum íhaldsmanna og kommúnista, eru farnir að leggja leiðir sín- ar til þeirra tveggja þjóða, er flokkar þessir þrá að taka til fyrirmyndar um stjórnarhætti. Þau tvö lönd, er þeir sækja til, eru Rússland og Þýzkaland. 'í þessum tveiiú ríkjurn grundvallast stjórnarfarið á einveldi og harðstjóm. Kommúnistar hófu þessar pólitísku utanfarir, eftir að Káðstjórnarríkin voru orðin föst í sessi. íhaldsmennirnir íslenzku hafa tekið þetta eftir, en beina sinni för nokkru vestar eða inn í miðstöðvar þýzka ofbeld- isins. Hvorirtveggju eru í póli- tískri námsför. Eins og gefur að skilja, er hér ekki átt við námsferðir og avalir ísl. stúdenta, er sigla til ýmsra landa til vísindalegs náms í hinum, og öðrum fræði- greinum. Þessar pílagrímsferðir íhalds- manna og kommúnista erú farn- ar í því skyni að kynna sér og flytja heim fræði og starfs- hætti ofbeldisins. Það verður að segja það kommúnistunum til lofs, að þeir viðurkenna þetta sjálfir. Segja að þetta sé nú þeirra til- gangur og markmið. íhaldsnienn aftur á móti fara með þetta með hinni mestu launung.. Þeir klókari neita því bein- línis — svona opinberlega — að þeir vilji nokkur mök eiga við ofbeldisflokkana. En þeir eru í tvímælalausum minni- hluta. Hvatvísi einfeldninnar kemur öllu upp óðara en varir. Þýzka nazista útsæðið, er hin- ir kænni íhaldsmenn vildu dreifa laumúlega út um hugar- akur fólksins, án þess að vera við kenndir sjálfir, það er — áður en þeir fá nokkuð við ráðið — borið fram í háværri prósessíu af mergð hinna fá- kænu. Kommúnisminn hefir þegar, að því er séð verður, lifað sitt fegursta hér á landi. Fýlgi hans varð aldrei neitt að ráði og er nú í sýnilegri hrömun. V erkamen* kjósa friðsamleg samtök í stað ofbeldis. Nazism- inn er yngri. Og því verður ekki móti mælt, að hann sýn- ist falla vel í geð æði márgra íhaldsmanna. Þeim finnst, að með aðstoð ofbeldisins muni þeim fært að halda „gæðum lífsins" í greipum sér, sem vitsmunir þeirra, mannkostir, starfshæfni og félagsþroski er aftur á móti ekki fær um að veita þeim. Þessvegna er hrifning naz- ismáns undirstraumur í íhalds- blöðunum, sem af sumúm er reynt að dylja undir meining- arlausu yfirborðshjali um ,,sjálfstæði“ og „þjóðhollustu“. Þjónað tveimur herrum? Dálítið er það einkennilegt, að kenningar hinnar erlendu ofbeldisstefnu nazista virðast hafa fundið einna frjóastan jarðveg innan sumra þeirra heimila hér í Reykjavík, sem þykjast bera fyrir brjósti kristindóm og siðgæði allra liluta mest. Það er ekki kunnugt, að í neinum pólitískum flokki öðr- um , en nazistaflokki Hitlers hafi verið s'vo margt hátt- settra manna, er báru á sér jafndökka bletti siðferðilegra>- cnáttúru og afbrota. Þrátt fyr- ir þá annmarka, bundust þeir fastri vináttu við Hitler — meðan ekki greindi á í öðrum efnum. Þetta er samt ekki til fyrirstöðu því, að sumir hinir sjálfkjömu siðferðispostular Reykjavíkur gerist hugfangn- ir nazistar. Þá er hiþt atriðið ekki síður furðulegt. Um fáa eða enga pólitíska flokka er það vitað, að þeir hafi beitt andstæðinga sína meiri dýrslegri grimmd og misþyrmingum en nazistar. Engir hafa sennilega gengið ollu berar á móti kjarna krist- indómsins en þeir. Mannkær- leikur og smælingjaást hefir naumast einkennt breytni þeirra. En höfundur kristn- innar taldi þó þær dyggðir ekki svo lítils virði fyrir menn- ina. Nazistar virðast troða kenningar hans undir fótum sér. Og samt fer þetta tvennt svona prýðilega saman í sumra mánna brjóstum hér á Islandi: Kristindóms- og siðgæðisskraf- ið annarsvegar og nazistadýrk- un hinsvegar. 1 einni af ágætustu smásög- um E. H. Kvarans, Vistaskipti, lætur höfundurinn móðurlaus- an smælingja, Steina litla, segja þetta um Þorgerði hús- móður sína: „Og ég var að hugsa um, hvemig á því mundi standa, að Þorgerður var guð- hræddust allra manna, sem ég þekkti, og líka verst“. Skáldið lætur ekki söguper- sónu sína hafa þessi orð vegna þess að það sé óvinveitt krist- indóminum. Síður en svo. Það er spurning, hvort meginkenningar Kristst hafa átt sannari vin og talsmann í ísl. - bókmenntum en þennan höfund. En hann er þegar orð- inn skarpvitúr mannþekkjari er „Vistaskipti“ ui-ðu til- Vit- anlega er ekkert fullyrt um það hér, að þeir menn, sem hjala mést um guðsótta og siðavendni, séu oftast „verstir" sjálfir. En það eru fleiri en Steini litli, sem hugsa um, hvemig guðhræðslan og grimmdin geti sameinast. Þeim hefir m. a. verið nokkurt undrunarefni, hvernig það Happdrætti Háskóla Islands I dag er síðasti endurnýjunardagur fyrir 7. flokk. Vinningar í 7. flokki eru 400, samtals 83400 kr. Stærsti vinningur 20 þús. kr. Enn þá eru eftir á þessu ári 3350 vinningar, samtals 726 þús. kr. Ekkert skrum! Að eins staðreynd! Beztar og ódýrastar viðgerðir á alls konar skófatnaði. T. d.: sóla og hæla karlmannsskó fyrir kr. 6,00 og kven- kr. 4,00. Skóvinnustofan Njálsgötu 23. Bimi 3814. Sækjum, sendum, Kiartau Árnason, skósmiður (áður Frakkgstíg 7). mátti verða, að tvö málgögn, annað, er telur sig í þjónustu kristindómsins og hitt í anda ofbeldisstefnu nazista, gátu verið runnin frá einni og sömu uppsprettu. En þótt þessi fremur sjald- gæfu dæmi kunni að finnast hér úti á íslandi, verður þeirra tæplega vart hjá neinum ná- grannaþj óðum okkar. Til þess nú að grípa ein- hversstaðar niður í umsagnir þeirra um þessi mál, skal drep- ið á skoðanir yfirmanns sænskra kirkjumála, kirkju- málaráðherrans. Hann ræðir afstöðu sænsku þjóðarinnar til nazismans — að vísu ekki sem þjónn kirkjunnar fyrst og fremst — heldur sem talsmað- ur menningarinnar yfirleitt. Frjálsir menn eða hjörð af þrælum. Kirkjumálaráðherra Svíþjóð- ar, Engberg, hefir á ýmsum stöðum í landinu rætt nýlega um baráttu Svía gegn áhrifum nazismáns. Honum fórust orð m. a. á þessa leið: — Vér erum tilneyddir að taka upp baráttu fyrir málefn- um, sem vér álítum öruggt um fyrir löngu síðan. Það er barátta fyrir almennu frelsi og réttindum. Þetta er varnar- skylda, sem enginn maður með ábyrgðartilfinningu má sneiða hjá. Hér er um að tefla líf eða tortímingu þess frelsis, sem er skilyrði verðugrar tjlveru mannanna. Grundvöllur æðra lífs. Trúailega skoðað eru um- bætur siðaskiptanna í voða. Stjórnmálalega séð, er hér um 1 að ræða, hvort þjóðirnar eiga að lifa sem samfélag frjálsra borgara, eða einlitar hjarðir af þrælum. Menningarlega at- hugað veltur hér á því, hvort líkamlegt ofbeldi eða tiginbor- inn andi frelsisins á að vísa leiðina. Baráttan mót hinum rudda- lega barbarisma, sem vill móta oss eftir sínuni þóknanleik, má ekki vera — og er heldur ekki — flokksmál hjá oss. Þau áhrif og það aðdráttar- afl, sem hin nýja kenning (nazista) hafði fyrir hálfu ári á íhaldsflokkana hefir stórum rýrnað eftir hina vel kunnu at- burði (nazistamorðin síðast í júní s. h). Þeir atburðir voru einskonar sýnikennslustund, er verkaði vel og leiddi til holl- vænlegrar umhugsunar. Það, að troðið hefir verið á þeim meginkenningum, er að þessu hafa verið álitnar óhagg- anlegur grunnur undir sið- rænni réttarskipun, hefir opn- að augu jafnvel þeirra, sem látið hafa blindast. Hið opin- bera sænska almenningsálit hefir — án tillits til flokka- greininga — náð að festast um þessi mál. Það vísar ákveðið á bug þeirri kynflokkahjátrú og þeim siðfræðilega og vits- múnalega röngu skoðunum, er réttlæta hryllilegustu blóðsút- hellingar í i>ólitískri baráttu. Almenningsálitið er vitanlega skipt um hin ýmsu stefnumál. En það er sammála því, að all- ir flokkar verði að byggja á þessu: Virðingu fyrir gildi mannsins, játningu þess, að valdið yfir lífi og frelsi ein- staklingsins, takmarkist af lög- um og réttlæti, en sé ekki háð þóknanleik valdhafanna. Það er vor þjóðarsómi, að það al- menningsálit haggist ekki í þessu efni. Á þessa leið farast yfir- manni sænsku kirkjunnar orð. Vafalaust getur hver frjáls- hugsandi íslendingur tekið undir ummæli sænska stjórn- málamánnsins og fagnað því, að einnig hér er álit þjóðar- innar óskift á barbarismanum erlenda, sem sækir svo fast á til yfirdrottnunar í skjóli fjöt- raðs frelsis.

x

Nýja dagblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Nýja dagblaðið
https://timarit.is/publication/300

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.