Hugur - 01.06.2010, Síða 187

Hugur - 01.06.2010, Síða 187
Mælingar og samanburður á löngunum i8S færir honum kost sem hann metur mikils ef hann vinnur, en kost sem hann metur ekki mikils ef hann tapar, og komast þannig að því hverjar vinningslíkurnar þurfa að vera til þess að hann meti lottómiðann jafn mikils og t.d. þann kost sem hann hefur þegar tryggt sér, komumst við (ef viðkomandi uppíyllir tiltekin skilyrði12) að því hversu mikið hann langar í einn kostinn fremur en annan. Einfalt dæmi ætti að skýra hvernig við finnum nytjafall í anda von Neumanns og Morgensterns.13 Gefum okkur að við vitum að einstaklingur vill frekar fara í frí til Washington en New York, en frekar til New York en Los Angeles. Til að komast að því hversu mikið hann langar til að fara til einnar borgar fremur en annarrar bjóðum við honum lottómiða sem gefur honum kost á að fara til Wash- ington ef hann vinnur en til Los Angeles ef hann tapar og breytum vinningsh'k- unum þangað til við höfum komist að því hverjar þær þurfa að vera til þess að honum sé sama hvort hann fái lottómiðann eða ferð til New York. Segjum til að mynda hann að meti lottómiðann á við ferð til New Yorkþegar vinningslíkur eru 75%. Munurinn á gildinu, eða nytjunum, sem vNM-nytjafall viðkomandi eignar þá annars vegar ferð til New York og hins vegar til Los Angeles, er þá þrisvar sinnum meiri en munurinn á þeim nytjum sem faUið eignar annars vegar New York og hins vegar Washington. Ef vinningshlutfallið þyrfti hins vegar ekki að vera nema 25% til að viðkomandi fyndist lottómiðinn vera jafngildur ferð til New York myndum við draga þá ályktun að honum fyndist gildi ferðar til Washington umfram ferð til New Yorkvera þrisvar sinnum meira en gildi ferðar til NewYork umfram ferð til Los Angeles. Enda sýnir seinna valið að hann er tilbúinn til að taka talsverða „áhættu“ til að komast frekar til Washington en New York. Með því að prófa sig áfram með mismunandi kosti væri þannig fræðilega séð hægt að leiða af ákvörðunum viðkomandi fiillkomna valröð, sem með formlegum og nákvæmum hætti táknar hversu mikils hann metur alla mögulega kosti hvern í samanburði við annan. Sú grundvallarforsenda von Neumanns og Morgensterns að fólk viti nákvæm- lega hvað það vill og velji samkvæmt því (sem reyndar er einnig gengið út frá í rekstrarhagfræði) kann að virðast óraunsæ. Rannsóknir svokallaðra atferlishag- fræðinga sýna reyndar að því fer fjarri að fólk hegði sér ávallt í samræmi við frumsendur ákvörðunarfræðinnar.14 Það sem hins vegar skiptir máli í þessu sam- hengi, frá sjónarhóli raunhyggjusinnaðra hagfræðinga sem vinna með hið nýja nytjahugtak, er að aðferð vNM sýnir að fræðilega séð er ekkert því til fyrirstöðu að við getum sannreynt fullyrðingar um hversu mikið einstakling langar í eitthvað - öfugt við t.d. fullyrðingar um hversu vel einstaklingi h'ður. Því undir tilteknum kringumstæðum mun i hegða sér með einum hætti ef það er satt að hann langar mikið í X, en með öðrum hætti ef fullyrðingin er ósönn.15 12 Um skilyrðin er fjallað í Shaun Hargreaves Heap o.fl., Ihe Theory of Choice: A Critical Guide, 9-10. 13 Dæmið er fengið að láni úr inngangsriti að ákvörðunarfræði eftir Michael D. Resnik, Choices:An lntroduction to Decision Theory (Minneapolis: University of Minneapolis Press, 1987), 89. 14 Fjallað er um nokkrar slíkar rannsóknir í Shaun Hargreaves Heap o.fl., 7he Theory of Choice: A Critical Guide, sérstaklega kafla 3. Vert er að benda á að þótt við drögum ályktanir um langanir einstaklings, eða hvernig hann metur 15
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224
Síða 225
Síða 226

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.