Læknablaðið : fylgirit - 01.05.1982, Síða 18

Læknablaðið : fylgirit - 01.05.1982, Síða 18
16 Páll Ásmundsson BLÓÐSlUN Á LANDSPÍTALANUM 1968—1980 Hinn 15. ágúst 1968 var í fyrsta sinn gerð blóðsíun (hemodialysis) hérlendis á Land- spítalanum. Grein þessari er ætlað að gera skil fyrstu 12 árum þeirrar meðferðar hér. Á sama tímabili hafa nýru verið grædd í all- marga íslenska blóðsíunarsjúklinga og verð- ur nokkuð fjallað um þær aðgerðir. INNGANGUR Blóösíun: Blóðsíun á sér ekki langa sögu. Hollendingurinn Kolff beitti henni fyrst með árangri árið 1945.1 Var henni í fyrstu aðeins ætlað að fleyta sjúklingum yfir bráða nýrna- bilun. Þótt menn eygðu fljótt þann mögu- leika að lengja líf sjúklinga með varanlega nýrnabilun, voru í upphafi mörg ljón á veg- inum. Eitt erfiðasta vandamálið var að við- halda greiðum aðgangi að æðum sjúklinga, því 'hratt blóðrennsli þarf um blóðsíuna. I kringum 1960 var tekið að nota æðaskamm- hlaup úr gerviefnum, svokölluð Scribner‘,3 shunt, sem enst geta lengi. Blóðsíun hefur síðan verið beitt í sívaxandi mæli við krón- iska nýrnabilun og hefur meðferðin tekið miklum framförum með bættri tækni og lækkandi meðferðarkostnaði. Blóðsíun er í raun einföld. Undirstaða hennar er hálfgegndræp (semipermeabel) himna, oftast úr cuprophane, sem er efni ná- skylt sellófani. Allar smærri sameindir kom- ast í gegnum slíka himnu. 1 síu gervinýrans rennur blóð það, sem hreinsa á, öðrum meg- in himnunnar en vatnslausn hinum megin. Organgsefni í blóðinu smjúga gegnum himn- una undan þéttnihalla og berast burtu í vatninu. Til þess að hindra oftap salta úr blóðinu gegnum himnuna, er þeim bætt i lausnina áður til að upphefja þéttnihallann. Með framköllun mismikils (hydrostatisks) þrýstihalla frá blóði til vatnslausnar má stýra því, hve mikið vatn þrýstist gegnum himnuna. Slíkt nefnist ultrafiltration og má með því ná af sjúklingnum því vatni, er á hann safnast milli meðferða. Framfarir í síugerð hafa helst verið fólgn- ar í minnkandi rúmmáli að óbreyttu himnu- yfirborði og batnandi himnum. 1 nýjustu si- um og slöngum, sem þeim fylgja, eru innan við 200 ml blóðs. Slíkt auðveldar uppsetn- ingu og hindrar blóðtap, þegar síun lýkur. Tvær siugerðir hafa verið mest áberandi: plötusíur og spólusíur, en báðar vinna eins þótt ólíkar séu. Þá má nefna hárpípusíur og ,,aðsogssíui-“ (absorption filters), en í þeim síðastnefndu er blóð látið flæða um aðsog- andi efni (t.d. viðarkol), sem halda eftir úr- gangsefnum og eiturefnum. Mætti hugsa sér slíka síu sem framtíðarlausn. Gætu menn þá gengið um með síuna og skipt um reglulega. Vélabúnaði til blóðsíunar hefur fleygt fram. Nýjustu blóðsíunarvélar eru fyrirferð- arlitlar (mynd l),blanda sjálfar síunarlausn- ina og vaka yfir mörgum þáttum blóðsíunar. Hér sem víðar halda örtölvur (microproeess- FIG 2. — The first macliine: Gambro AK-2. FIG 1. — Ganibro AK-10, hemodialyser. t Frá lyflækningadeild Landspítalans. Mynd 1.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96

x

Læknablaðið : fylgirit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknablaðið : fylgirit
https://timarit.is/publication/991

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.