Saga


Saga - 2007, Síða 136

Saga - 2007, Síða 136
Bann fær ing og kirkju vald á Ís landi 1275–1550. Grund völl ur hug tak - anna er starfs svi› kirkj unn ar, flví til gang ur fleirra var a› l‡sa stofn - un inni. fiess vegna er tví skipt ing stjórn s‡slu og dóms kerf is stofn - un ar inn ar einnig mik il vægt at ri›i. Á 12. öld var› róm verska kirkj an a› stjórn ar stofn un í nú tíma - merk ingu fless or›s, raun ar hin fyrsta sinn ar teg und ar. Hún ré› and leg um hlut um í kristn um Evr ópu ríkj um en skipti fleim í tvö svi›: hi› innra og hi› ytra. Innra svi› i› var skil greint út frá trú ein - stak linga og var einnig kennt vi› sam visku manns ins.1 Und ir ytra svi› i› heyr›u mál sem vör› u›u rekst ur og stjórn stofn un ar inn ar, svo sem eign ir, mál efni starfs manna henn ar, me› ö›r um or› um klerka stétt ar inn ar, ásamt laga setn ing um og op in ber um kirkju dóm - stól um sem skáru úr í mála ferl um sem tengd ust fyrr greind um flátt - um. Sömu lei› is heyr›i ann a› sem tengd ist stjórn un, rekstri og ör - yggi stofn un ar inn ar und ir hi› ytra svi› kirkj unn ar. Fyr ir brot sem töld ust til ytra svi›s ins féll hin meiri bann fær ing og bisk upar e›a a›r ir op in ber ir dóm ar ar á veg um bisk upa úr skur› u›u um mál in, en á innra svi› inu var bætt fyr ir brot í sam vinnu vi› sókn ar presta í gegn um skrift ir.2 Mála lykt ir á bá› um svi› um voru af lausn, a› flví til skildu a› hinn seki vildi taka hana, en a› ö›r um kosti bei› hans ei líf ur dau›i. Á›ur en af lausn var veitt flurfti hinn brot legi a› skrifta, fla› er játa brot i›, s‡na i›r un og lofa a› gera yf ir bót. Yf ir bót in var flví refs ing e›a „pína“ fyr ir til tek i› brot. A› grein ing in í innra og ytra svi› var ger› á sí› ari hluta 12. ald - ar, sem fl‡› ir a› eft ir fla› voru dóms mál í kirkju rétti ekki me› - höndl u› me› sama hætti inn an rétt ar kerf is ins og ver i› haf›i fram a› flví. fia› kall ar aft ur á a› sagn fræ› ing ar beiti ekki sömu vinnu - brög› um á skjöl um banns mál fyr ir og eft ir fless ar form breyt ing ar á kirkju stjórn un. Hug mynd in um grein ingu bann fær ing ar í op in - bera og leyni lega var fló miklu eldri. A› eins bisk upar höf›u á›ur mátt bann færa op in ber lega inn an síns um dæm is. Slíka bann fær - ingu felldi bisk up me› dómi fleg ar ljóst var a› hinn brot legi s‡ndi ekki i›r un og bóta vilja, en eng inn mátti veita af lausn í banns mál um nema sá sem haf›i fellt bann i›. En „af öll um leyni leg um synd um lára magnúsardóttir136 1 Sbr. „the for um of consci ence“. Sjá Elisa beth Vodola, Excomm un ication in the Middle Ages (Berkel ey og Los Ang el es 1986), bls. 28–43, og Thom as J. Green, „In trod uct ion“, The Code of Canon Law. A Text and Comment ary (New York 1985), bls. 896. 2 Sbr. Gunn ar F. Gu› munds son, „I›r un og yf ir bót. Nokk ur or› um skrifta mál á mi› öld um“, Lín dæla. Sig ur› ur Lín dal sjö tug ur (Reykja vík 2001), bls. 214–215. Saga vor 2007_Saga haust 2004 - NOTA 1/28/12 7:57 PM Page 136
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224
Síða 225
Síða 226
Síða 227
Síða 228
Síða 229
Síða 230
Síða 231
Síða 232
Síða 233
Síða 234
Síða 235
Síða 236
Síða 237
Síða 238
Síða 239
Síða 240
Síða 241
Síða 242
Síða 243
Síða 244
Síða 245
Síða 246
Síða 247
Síða 248
Síða 249

x

Saga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.