Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Nįttśrufręšingurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Nįttśrufręšingurinn

						Rauðátan
í HAFINU VIÐ
ISLAND
ASTÞOR   GISLASON
Rauðáta (Calanus finmarchicus (Gunn-
erus)) er meðal algengustu svifdýra í
Norður-Atlantshafi (Conover 1988) og
í hafinu við Island eru iðulega 40-80%
dýrasvifsins af þessari einu tegund
(Ólafur S. Ástþórsson o.fl. 1983; Ást-
þór Gíslason og Olafur S. Astþórsson
1995, 1998). Á vorin og sumrin, þegar
mergð svifdýra er í hdmarki, er oft
gríðarlega mikið af rauðátu í yfir-
borðslögum sjávar, jafnvel meira en
eitt dýr í einum lítra afsjó. A veturna er
rauðáta hins vegar sjaldgœf í efri
sjdvarlogum, en þá hefur hún vetur-
setu í djúplögum sjdvar.
egna mergðar sinnar hefur rauð-
átan mikla vistfræðilega þýðingu
í hafinu. Smásæjar plöntur sjáv-
ar, svifþörungarnir, eru aðal-
fæðan, en sjálf er rauðátan hins vegar mikil-
væg fæða ýmissa annarra sjávardyra. Það
má því segja að hún sé tengiliður á milli
frumframleiðslu svifþörunganna og dýra
sem eru ofar í fæðukeðjunni.
Rauðátan er mikilvægur þáttur í fæðu
flestra fiskstofna sem nýttir eru hér við land.
A meðan fiskarnir eru á lirfu- og seiðastigi
eru þeir háðir átu um fæðu, þ.á m. rauðátu,
og er talið að það geti jafnvel skipt sköpum
fyrir afkomu fisklirfanna - og þar með nýlið-
Ástþór Gíslason (f. 1951) lauk cand. mag.-prófi í
líffræði frá Háskólanum í Osló árið 1978 og cand.
scienl.-prófi í sjávarvistfræði frá sama skóla
1987. Astþór starfar við rannsóknir á dýrasvifi á
Hafrannsóknastofnuninni.
un fiskstofnanna - að nóg sé af átu þegar
lirfurnar eru að byrja að afla sér fæðu. Upp-
sjávarfiskar lifa á átu alla ævi og hjá stærstu
uppsjávarfiskstofnunum hér við land, síld
og loðnu, er rauðátan snar þáttur í fæðunni
(Jespersen 1932, Ólafur S. Ástþórsson og
Ástþór Gíslason 1997, Astþór Gíslason og
Ólafur S. Ástþórsson 2000). í þessu sam-
bandi má nefna að magn rauðátu í hafinu hafði
mikil áhrif á göngur norsk-íslensku sfldarinnar
á síldarárunum, þegar hún gekk hingað til
lands í stórum stfl í fæðuleit, og hrunið í
átustofnunum fyrir norðan land um miðjan
sjöunda áratuginn er talið hafa átt þátt í því að
göngumynstur sfldarinnar breyttist og hún
hvarf af íslandsmiðum (Jakob Jakobsson
1992). Þá er talið að vöxtur og viðgangur
loðnustofnsins eigi mikið undir átuskilyrðum á
fæðuslóðinni fyrir norðan land (Hjálmar
Vilhjálmsson 1994, Ólafur S. Ástþórsson og
ÁstþórGíslasonl998).
Af framansögðu má ljóst vera að rauðátan
er lykiltegund í vistkerfi Islandsmiða og þar
með hlýtur hún einnig að skipta miklu máli
fyrir efnahag okkar Lslendinga.
¦ UTBREIÐSLA OG
SKYLDAR TEGUNDIR í
NORÐUR-ATLANTSHAFI
Suðurmörk útbreiðslusvæðis rauðátunnar
eru út af miðhluta Bandaríkjanna, á um 40°N
(Conover 1988) (1. mynd A). Þaðan fylgir
útbreiðslusvæðið nokkurn veginn Norður-
Atlantshafsstraumnum norðaustur yfir
Norður-Atlantshaf og allt norður í Norður-
Náttúrufræðingurinn 70 (1), bls. 3-19, 2000.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80