Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						18
rti
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 24. MARZ 1994
Staðreyndir um sæstreng II
eftir Jón
Bergmundsson
I fyrri grein var fjallað um þró-
un síðustu áratuga í sæstrengs-
lögnum, en hér verður fjallað um
gerð ssestrengja og endabúnaðar
þeirra. í síðustu greininni verður
fjallað um hugsanlegar rekstrar-
truflanir og orkutöp við raforkuút-
flutning frá íslandi.
Hönnun sæstrengs
Sæstrengir eru hannaðir sér-
staklega í hvert sinn með tilliti til
þeirra rekstraraðstæðna sem þeir
eru ætlaðir fyrir. Prófanir eru síðan
framkvæmdar til að sannreyna að
þeir uppfylli þær kröfur sem*gerð-
ar eru, bæði prófanir á strenggerð-
inni áður en framleiðsla hefst og
W3ŒMMMMS
HUGBUNAÐUR
FYRIRWINDOWS
mKERFISÞROUNHF.
^1 FÁKAFEN111 - SÍMI688055
síðan prófanir á tilbúnum streng í
verksmiðjunni til að sannreyna að
framleiðslan hafi tekist vel.
Sæstrengur er í grófum dráttum
byggður upp af koparleiðara með
pappírseinangrun sem gegndreypt
er í sérstakri olíu. Til að gera hann
vatnsheldan er strengurinn hulinn
blýkápu og síðan plastkápu til að
koma í veg fyrir tæringu. Utan
um strenginn kemur síðan stálvíra-
kápa, einföld eða tvöföld, og yst
er kápa úr gerviefnaþráðum. Stál-
vírakápan gefur strengnum aukinn
togstyrk jafnframt því sem hún
ver hann fyrir hnjaski, t.d. af völd-
um veiðafæra.
Fyrir streng sem á að leggja á
miklu dýpi er nauðsynlegt að hann
þoli þann togkraft sem verður við
lagningu hans og ef þarf að ná
honum upp af hafsbotni vegna við-
gerða. Þungi strengs sem lagður
yrði frá íslandi gæti verið á bilinu
36-40 kg á hvern lengdarmetra í
vatni og því er togkraftur slíks
strengs 36-40 tonn þegar hann
hangir 1.000 m niður úr lagningar-
skipi. Til viðbótar koma síðan tog-
kraftar vegna hreyfingar skipsins.
Samkvæmt þeim reglum sem not-
aðar hafa verið við framleiðslu
sæstrengja yrði að hanna og prófa
slíkan streng fyrir 51 til 56 tonna
togkraft, eftir þyngd strengsins,
ef gerígið er út frá 1.000 m há-
marksdýpi. Til að gefa sæstrengn-
um þann styrk sem gerð er krafa
AEG Þvottavél
Lairamcat &20
Tekur 5 kg.
Vinding:
1000/700 sn. pr. mín.
Stiglaust hitaval
Sparnaoarkerfi
Oko-kerfi sparar
20% þvottaefni
Ver& abur
94. 829,- eöa
88191,-stgr.
Tilboo kr
stgr.
Umboösmenn Reykjavfk
og nágronni:
BYKO Reykjavík, Hafnarfiröi
og Kópavogi
Byggt & Búiö, Reykjavík
Brúnás innróttingar.Reykjavík
Fit, Hafnarfiröi
Þorsteinn Bergmann.Reykjavík
H.G. Guöjónsson, Reykjavfk
Rafbúöin, Kópavogi.
Vesturland:
Málningarþjónustan, Akranesi
Kf. Borgfiröinga, Borgarnesi
Blómsturvellir, Hellissandi
Guöni Hallgrímsson, Grundarfiröi
Ásubúö.BúÖardal
VestflrÖlr:
Rafbúo Jónasar Þór.Patreksfiröt
Edinborg, Bfldudal
Verslun Gunnars Sigurössonar
Þingeyrf
Straumurjsafiröi
NorOurland:
Kf Steingrfmsfjaröar.Hólmavfk
Kf. V-hún., Hvammstanga
Kf. Húnvetninga, Blönduósí
Skagfiröingabúð, Sauöárkróki
KEA, Akureyri
KEA, Dalvlk
Bókabúö, Rannveigar, Laugum
Seí.Mývatnssvelt
Kf. Þíngeyinga, Húsavfk
Urö, Raufarhöfn
Austurland:
Sveinn Guomundsson, Egilsstööum
Kf. Vopnfiroinga, Vopnafiröi
Stál, SeyÖisfiröi
Verslunln Vfk, Neskaupsstaö
Hjalti Sigurösson, Eskifiröi
Rafnet, ReyÖarfiröi
Kf. Fásknjösfiroinga. Fáskrúösfiroi
KASK, Höfn
Suourland:
Kf. Rangæinga, Hvolsvelli
Mosfell, Hellu
Árviriunn, Selfossi
Rás, Þorlákshðfn
Brimnes, Vestmannaeyjum
Reykjanes:
Stapafell, Keftavfk
Rafborg, Grindavlk.
Heimilistæki og handverkfærí
Heimilistæki
FAJL
Heimilistæki
ismet
"'   Heimilistæki
ZWILLING PJÆ.
J.A. HENCKELS |UI
Hnífar
@BOSCH
Bílavarahlutir ¦ dieselhlutir
m BRÆÐURNIR
r©1öRMSSONHF
Lágmúla 8, Sími 38820
Umbobsmenn um land allt
um þarf stálvírakápan að vera tvö-
föld og tekur hún upp u.þ.b. 80%
af þeim togkrafti sem strengurinn
verður fyrir.
Áhrif mikils dýpis á raffræðilega
eiginleika strengs eru fremur já-
kvæð en hitt, þar sem mikill þrýst-
ingur bætir eiginleika olíunnar sem
gegndreypt er í pappírseinangrun-
ina. Mekanískur styrkleiki ein-
angrunarinnar þarf að vera nægur
til að hún aflagist ekki. Fram fara
prófanir á raffræðilegum styrk
strengja þar sem reynt er að líkja
eftir þeim rekstraraðstæðum sem
verða yfir líftíma strengsins.
Almennt er við það miðað að
endingartími sæstrengja sé 30 ár
og hafa rannsóknir á eldri strengj-
um leitt í ljós að slíkt er mjög raun-
hæft. Eftir að þriðji strengurinn
til Gotlands var lagður var ekki
lengur þörf á þeim streng sem
lagður var árið 1954. Hann var
því tekinn upp og rannsakaður
gaumgæfilega. I ljós kom að raf-
fræðilegir eiginleikar hans höfðu
ekkert versnað frá því hann var
lagður og sama má segja um sýni
sem tekin voru úr Skagerrak-
strengjunum sem lagðir voru 1976.
Sýnin voru tekin eftir 15 ára rekst-
ur og gáfu til kynna að 30 ára
rekstrartíma yrði náð, þar sem
ekki hafí komið fram nein merki
öldrunar í einangrun strengjanna.
Framleiðsla sæstrengja
Framleiðsla sæstrengja er nokk-
uð frábrugðin hefðbundinni stren-
gjaframleiðslu og fer hún fram í
verksmiðjum sem sérstaklega eru
til þess gerðar.
Framleiðslan fer þannig fram,
að fyrst er pappírseinangrun sett
utan um koparleiðara og hún síðan
gegndreypt í olíu í sérstökum tönk-
um. Hámarkslengd á þessu fram-
leiðslustigi er milli 20 og 30 km
og ræðst af stærð gegndreypit-
anks. Strengurinn er síðan hulinn
blýkápu og settur í milligeymslu.
Næsta stig felst í samsetningu
nokkurra slíkra strenghluta og síð-
an fullnaðargerð strengsins. Fjöldi
Jón Bergmundsson
„Reynsla af samsetn-
ingu strengja er mjög
góð og má nefna að í
Skagerrak-strengjun-
um sem lagðir voru
1976 er 21 samsetning
sem gerð var í verk-
smiðju og 10 samsetn-
ingar vegna viðgerða (5
viðgerðir)."
strenghluta sem tengdir eru saman
á þessu stigi framleiðslunnar ræðst
af burðargetu þess skips sem taka
á við strengnum, en í dag er sú
hámarksþyngd um 7.000 tonn.
Alls gæti því slíkt skip borið um
120 til 130 km langan streng.
Þær samsetningar sem gera
þarf í verksmiðju á leiðara, ein-
angrun og blýkápu eru ekki taldar
veikja strenginn að neinu leyti, en
blýkápa og stálvíravörn er sam-
felld fyrir þá 120 til 130 km sem
framleiddir eru.
Lagning sæstrengs
Þróun í neðarsjávartækni hefur
verið mjög hröð á síðustu árum,
einkum vegna olíu- og gasvinnslu
í Norðursjó og undan vesturströnd
Noregs. Notkun fjarstýrðra neðan-
sjávartækja er orðin mjög algeng
og hvers kyns staðsetríingarbúnað-
ur fyrir skip og tæki verður sífellt
fullkomnari, m.a. búnaður sem
gerir skipi kleift að halda kyrru
fyrir á ákveðnum punkti þrátt fyr-
ir vind og strauma.
Strengur milli íslands og Fær-
eyja yrði lagður í fjórum áföngum
og yrðu því að vera þrjár samsetn-
ingar á þeirri leið. Sama gildir um
lagningu milli Færeyja og Skot-
lands. Samsetningarnar eru eitt
vandasamasta verkið við lagningu
strengsins og krefjast mikillar
verkkunnáttu. Þó að skipuleggja
megi lagningu strengsins þannig
að samsetningarnar lendi einungis
á 6-700 m dýpi verður að vera
hægt að gera við strenginn á há-
marksdýpi sem er um 1.000 m.
Strengframleiðendur segjast vera
tilbúnir með slíkar samsetningar
sem prófaðar hafa verið á rann-
sóknarstofum, en ekki hefur enn
sem komið er reynt á þær í raun.
Ef af lagningu strengs milli ítalíu
og Grikklands verður innan tíðar,
mun slík samsetning verða full-
prófuð áður, en þar er hámarks-
dýpið 1.000 m. Vegna lítils sjávar-
dýpis í Norðursjó er lagning frá
Skotlandi suður til Englands eða
meginlandsins auðveldari, en þá
þarf að gera ráðstafanir vegna
lagningu yfir olíu- og gasleiðslur.
Reynsla af samsetningu
strengja er mjög góð og má nefna
að í Skagerrak-strengjunum sem
lagðir voru 1976 er 21 samsetning
sem gerð var í verksmiðju og 10
samsetningar vegna viðgerða (5
viðgerðir). Engin vandamál hafa
komið upp vegna þessara samsetn-
inga og því er almennt litið svo á
að þær takmarki ekki lagningu
sæstrengja.
Að lokinni lagningu strengjanna
eru þeir grafnir niður í botninn til
að verja þá fyrir veiðarfærum pg
öðru hnjaski. Fyrir streng frá ís-
landi  hefur verið  miðað  við  að
I
W
MEÐAL ANNARRA ORÐA
Umburðarlyndi
eftir NjörðP.
Njarðvík
„Þótt öll þjóðfélög séu grund-
völluð á umburðarleysi, þá eru all-
ar umbætur grundvallaðar á um-
burðarlyndi." Þannig komst Ge-
orge Bernard Shaw að orði í for-
mála fyrir leikriti sínu um heilaga
Jóhönnu, og felst í þeirri málsgrein
dýpri hugsun, en ef til vill mætti
ætla við fyrstu sýn.
Orðið umburðarlyndi er skýrt
svo í íslenskri orðabók, að það
merkir „mildi, það að taka vægt á
yfirsjónum eða andstöðu annarra"
en einnig: þolgæði, rósemi, jafnað-
argeð.
Ég skil hugsun Shaws þannig,
að hópur manna byggi sér þjóðfé-
lag á takmörkunum. Hann helgar
sér afmörkun í tilverunni, sem
tengist landsvæði, tungumáli, trú-
arviðhorfi, siðferðisvitund, rétt-
lætiskennd, pólitískum og/eða
efnahagslegum hagsmunum. Við
jaðar þessara takmarkana skapast
oftlega harðneskjuleg átök, sem
geta tengst fleiri en einu atriði
samtímis.
Þannig eru átök á Norður-
írlandi sprottin af þeirri hugsun
að sameina íbúa eyjarinnar í eina
þjóð (svo að vikið sé að föðurlandi
Shaws sjálfs), en tengist einnig
afstöðu til trúarbragða. Og við
höfum fyrir augunum blóðug átök
á Balkanskaga, þar sem fer saman
margfalt umburðarleysi er tekur
til landrýmis, þjóðernis og trúar.
Jafnvel í rótgrónu og friðsamlegu
menningarríki eins og Belgíu er
viðvarandi pólitísk togstreita, af
því að þrjú tungumál eru töluð í
landinu.
I dæmi okkar íslendinga fer
saman land, þjóð og tunga, en við-
brögð sumra við innflytjendum af
öðrum uppruna með annars konar
útlit, tungu og trú sýna, að stutt
er í umburðarleysið, sem Shaw
nefnir og telur eitt einkenni þjóðfé-
lagsmyndunar.
Ákjósanlegur eiginleiki
En Shaw segir einnig, að allar
umbætur grundvallist á umburðar-
lyndi. Þótt þjóðfélag geti byggst á
takmörkunum, þá er það þó ævin-
lega svo fjölmennt, að menn verða
að sýna að minnsta kosti eitthvert
umburðarlyndi, svo að sæmileg
sátt og jafnvægi haldist. Frelsi eins
hlýtur ævinlega að takmarkast við
frelsi annars. Og ef við viðurkenn-
um á annað borð, að allir eigi sinn,
rétt á frelsi (sem er að vísu ekki'
mjög gömul hugsun), þá verðum
við samtímis að afsala okkur ein-
hverju af okkar eigin frelsi með
því að sýna frelsi annarra um-
burðarlyndi. Annars ríkir ekki rétt-
læti. Þannig getum við sagt að
frelsi og réttlæti þurfi að vega salt
í mannlegum samskiptum, þar sem
réttlætið setji frelsinu skorður.
Umburðarlyndið er þess vegna
eins konar málamiðlun, sem heimt-
ar skilning á því að aðrir eigi rétt
á að vera öðru vísi en við. Umburð-
arleysið, harkan, birtist hins vegar
í þeirri tilætlun að allir eigi að
vera eins og við. Ef þeir séu öðru
vísi, eigi þeir skilyrðislaust að að-
lagast okkur. Eða jafnvel að verða
þurrkaðir út, eins og gyðingaof-
sóknir nasista stefndu að.
Því má segja, að lýðræði geri
kröfu til umburðarlyndis. Við lítum
flest svo á, að lýðræðið feli í sér
einhverjar mestu umbætur á
stjórnarháttum í sögu mannsins,
og um leið erum við að lýsa því
yfir, að umburðarlyndi sé einhver
ákjósanlegasti eiginleiki mannsins.
En þá ber okkur að hafa í huga,
að umburðarlyndi og andstæða
þess eru ekki meðfæddir eiginleik-
ar, fremur en manngæska eða
mannvonska, heldur þróast með
mönnum vegna áhrifa umhverfis,
uppeldis, persónulegrar reynslu og
menntunar. Enda hefur þráfald-
lega verið sagt, að fordómar stafi
af fáfræði.
„Rekið fólk út í stríð, og það
mun gleyma því, að nokkurn tíma
hafi verið til fyrirbærið umburðar-
lyndi," sagði John Dos Passos —
og leggur þar með áherslu á þátt
aðstæðna og umhverfis.
Takmörk umburðarlyndis
Breski heimspekingurinn John
Lx)cke (sem uppi var á 17du öld)
mun hafa orðið einna fyrstur til
! að brýna umburðarlyndi fyrir
mönnum, enda blöskraði honum
trúarlegt ofstæki og hatur sam-
tímamanna sinna. Sjálfur var hann
þó ekki reiðubúinn að umbera fólk,
f
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64