Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

SunnudagsMogginn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
SunnudagsMogginn

						52 15. nóvember 2009

Í

kjölfar kreppunnar hefur rignt yfir

okkur kreppubókum, bæði bókum

sem menn skrifa hver uppúr sinni

skotgröf til að bera blak af sam-

starfsmönnum, ættmennum, pólitískum

samherjum eða sjálfum sér og líka í nýj-

um skáldskap, bundnum og óbundnum.

Hin frábæra Gæska Eiríks Arnar Norð-

dahl er þannig hrunsbók með óvæntum

snúningi, og eins Vormenn Íslands, fín

bók eftir Mikael Torfason.

Það er líka kreppa, ruglingsleg reynd-

ar, í Síberíu Fritz Más Jörgenssonar og í

smásagnasafni Þórarins Eldjárns, Alltaf

sama sagan, fjallar sagan Draugaborg

um þenslu og kreppu í kjölfar hennar, og

Flökkusaga, besta saga bókarinnar, á sér

líka kreppurætur.

Söguþráður í bók Sölva Björns Sigurðs-

sonar, Síðustu dagar móður minnar,

ræðst nokkuð af kreppunni, og eins

kemur búsáhaldabyltingin aðeins við

sögu í Blómunum frá Maó eftir Hlín Agn-

arsdóttur, þó þar sé verið að gera gys að

íslenskum harðlífiskommúnisma áttunda

áratugarins. Bankster eftir Guðmund

Óskarsson er aftur á móti hreinræktuð

kreppubók og hreinastra afbragð sem

slík. Besta kreppubókin.

Skemmtileg skáldsaga Rögnu Sigurð-

ardóttur, Hið fullkomna landslag, sem er

skrifuð eins og landslagsmálverk, sækir

efnivið sinn í þrá nýríkra eftir menningu

(hvað kostar svoleiðis ?) og kannski má

telja söguna hans Óttars M. Norðfjörð,

Draugaborg, dæmisögu um græðgisvæð-

inuna þar sem ógnarsveppur leggur

smám saman undir sig líf okkar með

góðu samþykki yfirvalda. Fín bók.

Kreppan kemur líka við sögu í ung-

lingabókum; átökin á Austurvelli eru

einskonar sviðsmynd í einu atriði í róm-

antískum Hjartslætti Ragnheiðar Gests-

dóttur, áhrif kreppunnar reyndar líka

hluti af söguþræðinum og óeirðirnar við

Alþingishúsið hjálpa til við feluleik. 

Í spennusögunni Núll núll 9 eftir Þor-

grím Þráinsson kemur kreppan líka við

sögu sem krydd með nokkrum ástands-

ræðum og Bóksafn Ömmu Huldar eftir

Þórarin Leifsson er eiginlega dæmisaga

um þensluna og þau gildi sem menn

gleymdu eða seldu á uppgangsárunum.

Vert er og að geta Færeyska dansins

hans Huldars Breiðfjörð, sem skrifuð er

uppúr kreppunni; Huldar heldur til Fær-

eyja í kjölfar þess að Færeyingar bæði

lána og gefa fé hingað.

Einn ljóðabálkur Sigurðar Pálssonar í

Ljóðorkuþörfinni er líka kreppu-

kenndur, kannski um of ? mér finnst

Haukur Már Helgason gera betur í einu

kreppuljóði í Rigningin gerir ykkur

frjáls, og Sindri Freysson er fjörugur í

Ljóðveldinu Íslandi. Svo má ekki gleyma

seinni hluta Eineygða kattarins Kisa eft-

ir Hugleik Dagsson þar sem kreppan

birtist í gallsúrum vísindahryllingi.

Bækur

um

kreppu

Orðanna

hljóðan

Árni Matthíasson

arnim@mbl.is

Einsog að missa guð

og hafa aldrei átt hann

einsog að standa

ferðbúin

á hafnarbakka

og horfa á skipin

sigla hjá

einsog að missa

eitthvað

sem enginn átti

Þriðja nóvemberljóð er eitt margra sem

ég staldra við í nýju Ljóðasafni Ingibjargar

Haraldsdóttur. Ingibjörg er meðal virtustu

ljóðskálda okkar ? og framúrskarandi þýð-

andi að auki. Hún hlaut Íslensku bókmennta-

verðlaunin árið 2002. Hér eru allar fimm

ljóðabækur Ingibjargar komnar saman í 

fallega og tilgerðarlausa bók, auk vandaðs úr-

vals úr ljóðaþýðingum hennar. Í þessu ljóði,

sem birtist í Höfuð konunnar sem kom út árið

1995, er ekki bara vísað til mánaðarins sem

við erum nú stödd í, heldur birtast þar þættir

sem sjá má í mörgum ljóða Ingibjargar; sökn-

uður, nostalgía, minningar og endurtekn-

ingin sem iðulega einkennir formgerðina.

Í inngangi um skáldið og ljóðin fjallar

Dagný Kristjánsdóttir um þessi einkenni

ljóðanna. Hún segir að strax í fyrstu bókinni,

Þangað vil ég fljúga (1974), verði sérkennileg

hrynjandi aðalsmerki Ingibjargar; algengasta

stílbragðið sé endurtekningar ?og ljóðin bíta

gjarnan í skottið á sér, mynda hringi sem

undistrika endurtekningu allra hluta?. Dagný

segir byggingu bóka Ingibjargar þaulhugsaða,

þar sé einnig sögð saga. Skáldið bjó í Rúss-

landi og á Kúbu í á annan áratug og í annarri

bókinni, Orðspori daganna (1983), er í per-

sónulegum ljóðum fjallað um Kúbu en líka

heimkomu, vonbrigði og nýtt heimili. Dagný

bendir á að nokkur ljóðanna séu undir áhrif-

um frá kvennahreyfingunni, þau eru bein-

skeytt, pólitísk og femínísk eins og marg-

tilvitnað ljóð, ?Kona?: ?Þegar allt hefur verið

sagt / þegar vandamál heimsins eru / vegin

metin og útkljáð / þegar augu hafa mæst / og

hendur verið þrýstar / í alvöru augnabliksins

/ ? kemur alltaf einhver kona / að taka af

borðinu / sópa gólfið og opna gluggana / til að

hleypa vindlareyknum út. // Það bregst

ekki.?

Með tímanum verða ljóð Ingibjargar enn

fágaðri og í Nú eru aðrir tímar (1989) eru

?ljóðin full af tilfinningum og nostalgíu?.

Þetta er afar heilsteypt ljóðabók, þar sem tök

skáldsins á ljóðmálinu styrkjast enn. Dagný

fjallar um þessa nostalgíu sem birtist í mörg-

um ljóðanna, segir hana snúast um ?ófull-

nægjandi nútíð? og nostalgían gerir okkur

?útlæg úr samtímanum um leið og hún færir

skáldaða fortíðina nær okkur?. Hún tekur

sem dæmi hið fallega titilljóð bókarinnar:

Áður var nóttin svo nálæg

hlý og myrkrið svo mjúkt

og máninn sem skein

á nakið hörund og hafið spegill

og þú í nóttinni nálægur

hlýr einsog myrkrið

mjúka en nú

eru aðrir tímar.

Í Ljóðasafni Ingibjargar eru nokkur ný

ljóð. Eitt er til Stefáns Harðar Grímssonar, þar

er ?söngur / á heiðum / morgni?. Annað er

órímað til Jónasar og í einu til eru ?tónar sem

vindurinn sleit / og slengdi út í buskann?.

Þetta er bók sem auðvelt er að njóta.

Söngur á 

heiðum morgni

Í nýju Ljóðasafni Ingibjargar Haraldsdóttur eru

allar fimm ljóðabækur hennar, nokkur ný ljóð og

að auki úrval ljóðaþýðinga.

Einar Falur Ingólfsson efi@mbl.is

Ljóð Ingibjargar Haraldsdóttur

?bíta gjarnan í skottið á sér,

mynda hringi sem undistrika

endurtekningu allra hluta,?

skrifar Dagný Kristjánsdóttir í

inngangi að ljóðasafninu.

Lesbók

F

arsakennd ólíkindalæti kitla

hláturtaugarnar í stórskemmti-

legri skáldsögu Eiríks Arnar

Norðdahl um ástandið á Íslandi

sem enginn sér fyrir endann á, hvorki í

raunveruleikanum né skáldskapnum.

Höfundur Gæsku er feikna stílisti sem

þrátt fyrir látlausan flaum orða hefur

hárbeittan, írónískan tón og gott vald á

framvindunni og persónum sínum.

Eiríkur skrifar bók sína á tímabilinu frá

júlí 2007 til júlí 2009 og er það með ólík-

indum að hann hafi hafið skriftirnar

rúmu ári fyrir hrunið mikla. Sagan grein-

ir nefnilega ástandið svo vel, aðdragand-

ann og áfallið, ráðaleysi ráðamanna og

skort á framtíðarsýn. Allt er það gert með

gróteskum gleraugum þar sem gengið er

eins langt og hugsast getur í farsa-

kenndum og ljóðrænum lýsingum. Ein-

hvern tíma urðu fleyg þau orð að ,,gefa

söguþræðinum á kjaftinn? þegar átt var

við hvernig farið var fram og aftur í tíma

og allri rökréttri framvindu hafnað í

skáldsögum. Í bók Eiríks fá eiginlega allir

,,á kjaftinn?. Bókmenntirnar og allir Ís-

lendingar en þó sérstaklega þingmenn og

ríkisstjórn og aðrir sem með valdið fara.

Það er klisja að segja að ekkert sé höfundi

heilagt. Hann tætir allt og alla í sig og

sérstaklega hið háa Alþingi; glað-

hlakkalegur og fyndinn.

Í stuttu máli fjallar bókin um tvær

manneskjur sem umturnast og um leið

þeirra til lækningar í gegnum gæsku og

umburðarlyndi, um nokkrar manneskjur

sem standa þeim næst og um það hvað

gerist á Íslandi þegar Esjan logar dögum

og vikum saman, sandstormur geisar,

konur kasta sér niður af skýjakljúfum,

öllum búðum og sólbaðsstofum er lokað

og níutíu og þrjár milljónir flóttamanna

frá öllum heimshornum flæða inn í land-

ið. 

Allar þessar fjarstæður er erfitt að

ímynda sér en til þess að við finnum bet-

ur að hér er skrifað um okkar veruleika

hér og nú nefnir Eiríkur Örn hlutina rétt-

um nöfnum og greinir auk þess stjórn-

málin ofan í kjölinn í gegnum málpípur

sínar. Hann nefnir Austurvöll og Alþingi,

Hótel Borg og Jón Sigurðsson, Davíð

Oddsson og Andra Snæ, svo eitthvað sé

nefnt. Auk þess birtir hann skrá yfir not-

aða texta sem eru allt frá Hávamálum til

Lukku Láka og frá Biblíunni til sjón-

varpsfrétta um þingsetningar.

Trúlegt er að með Gæsku greini höf-

undur ástandið best af þeim sem hafa

skrifað bækur um það sem er að gerast

hjá okkar ringluðu þjóð; að minnsta kosti

er hann fyndinn og beittur í gegn. Vert er

að geta útlits bókarinnar en kápan er

hugvitsamlega hönnuð af Jóni Ásgeiri.

Ringlaðir lesendur eiga skemmtilegt

skammdegi í vændum með þessa fallegu

bók í hönd.

Skáldsaga

Gæska 

eftir Eirík Örn 

Norðdahl

bbbb

Mál og menning, Reykjavík

2009

Hrund Ólafsdóttir

Eiríkur Örn Norðdahl

Morgunblaðið/Ómar

Esjan logar

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56