Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						Tj,M I,N N,   sunnudaginn   22.   oktéber   1961
Tl
&
,,.< -.,.   ..... .¦ ,.,'¦.  . .       ¦   ¦   .   .
\
Byssustingina á! ViSbúnir!
SækiS íram!
Nákvæmlega á miSnætti
aSfaranctt 1. júlí 1916. StaS-
urinn, ef þaS gat þá kallazt
staSur lengur, var Somme.
SkothríSin hafSi staSiS lát
laust yfir í heila viku. Sjö
langa sólarhringa hafSi
sprengikúlunum rignt yfir
herfylkingar ÞjóSverjanna.
GaddavírsgerSunum var sóp-
aS brott. Skotgrafirnar og
göngin á milli voru gereySi-
lögS og full af leSju og lík-
um, svo aS ekki einu sinni
rotturnar komust út eSa inn.
AS baki fremstu víglínu
ÞjóSverjanna var járnbraut-
arstöSin> vegirnir, birgSa-
stöSvarnar og allt hruniS og
orSiS aS minna en engu.
MeSal Bandamanna var
enginn, sem trúSi því, aS
nokkur gæti veriS meS lífs-
marki hinum megin. ÞaS
furSulega var samt sem áS-
ur, aS þaS voru lifandi ÞjóS-
verjar í þessum rústum. Og
þaS, sem enn ótrúlegra var,
aS þeir lágu viSbúnir bak viS
byssur sínar og biSu herdeild
anna, sem brátt myndu rísa
upp úr skotgröfunum í
hundraSatali og ráSast til at-
lögu"a þaS, sem eftir var af
ÞjóSverjunum.
Þetta höfSu þýzku herfor-
íngjarnir séS fyrir. Þeir
höfSu fengiS mikinn HSsauka
og þaS, sem enn verra var,
leSjuna, svo aS nú voru þeir
viSbúnir aS veita andstæS-
ingunum hlýlegar móttökur.
Þegar orustunni loksins
lauk, höfSu 750 þúsund
manns dáiS eSa særzt af
hálfu Bandamannahersins,
en ÞjóSverjarnir höfSu misst
meira en hálfa milljón.
Fljótið Somme rennur kyrr-
látlega í gegnum Norður-Frakk
land. Eins og lygn fljót gjarn-
an gera, rennur það í stórum
bugðum hér og þar. Á lítilli
hæð við fljótið sér yfir víg-
völlinn, þar sem þessi blóðuga
orusta var háð fyrir 45 árunr
Þar má sjá hermannagrafir
minnismerki, stór Joforð um að
slíkt megi aldrei endurtaka
sig, og maður skynjar grafar-
kyrrðina.
Þeir lokúSu augunum
— ÁriS 1916 var aðstaða
Bandamanna á vesturvígstöðv-
unum því sem næst vonlaus.
Þjóðverjarnir sóttu hart fram
við Verdun, og fremsta víglín-
an var reikul. Síðari hluta dags
hinn 24. júní hófu Frakkar og
Bretar skothríðina við Somme
Þetta varð stórkostlegasta or-
ustan, sem háð hafði verið til
þessa, og hún stóð látlaust til
miðnættis 30. júní. Það var
aðeins síðustu mínúturnar fyr
ir miðnætti. sem dauðakyrrð'
ríkti.
Svo hljómuðu skipunarhróp
in: Byssustingina á! Viðbúnir!
Sækið fram!
Frönsku og brezku hermenn
irnir reyndu að hrekja óttann
á brott, en hann kom    alltaí
Stærsta atómsprengja gæti ekki hafa 'orsakað meiri eyðileggingu — aðeins á styttri tíma. Yfir millión manna
voru drepnir og særðir í orrustunnl við Somme árið 1916. Við segjum frá blóðugustu orrustu heimsstyrjaldar-
innar fyrri hér á síðunni, orrustu, sem háð var um no!<kra kílómetra, þar sem ekkert liíandi varð eftir. Síðan
eru liðin 45 ár, og við erum ekki orðin neitt vitrari — aðelns duglegri í morðtækninni.
Utrýming án atémsprengja
aftur. Þeir lokuðu augunum í
villtum ótta, en á næsta augna
bliki stóðu liðþjálfarnir yfir
þeim. Þeir settu allt sitt traust
á, að þýzku liðsveitirnar væru
sundurskotnar eftir heillar
viku látlausa skothríð. Síðan
klifruðu þeir upp úr skotgröf-
unum og stauluðust áfram i
náttmyrkrinu, sem við og við
lýstist upp af sprengikúlu.
Bak við vélbyssurnar og hrið
skotabyssurnar hinum megin
lágu Þjóðverjarnir, sem eftir
lifðu, miðuðu og hleyptu af
Þeir risú upp aftur
—  og féllu
Bretarnir réðust fyrst fram,
og aðeins nokkrum sekúndum
síðar var svæðið einn púður
reykur, dauði og blóð. Bretarn
ir létu þó ekki stöðva sig. Þeir
stormuðu fram, yfir fallna fé-
laga sina, féllu, risu upp aftur
—  og féllu.
Meiri hluti þessarar fyrstu
árásarsyeitar lá eftir á orustu
vellinum en nýir risu upp og
geystust fram. Þeir komust al-
veg fram að fremstu skyttun-
um, en þá var ráðizt á þá frá
hlið, og þeir urðu að hörfa
aftur. Þjóðverjarnir höfðu unn
ið fyrstu lotu.
Fyrst tveim tímum síðar
sóttu Frakkarnir fram. Þeir
voru öllu heppnari. Þjóðverj-
arnir höfðu teflt fram varaliði
sínu til að mæta fyrstu árás-
inni, og Frakkarnir komust
fram til Peronne. Um morgun-
inn höfðu þeir brotið skarð í
þýzku liðsveitirnar, og þeim
tókst að halda því opnu, unz
liðsauki barst. En þegar liða
tók á daginn, var það fyllt að
nýju af þýzkum liðsauka: og
allt sat við það sama og áður
Þó hafði Bandamönnum tekizt
að ná 9500 föngum og 75 fall-
byssum.     '
ÞaS, sem þeir ekki vissu
Þegar kvöldið skall á, reyndu
þeir að halda þessari stöðu
meðan þeir reyndu að átta sig
á, hvað hafði eiginlega gerzt
Hvernig gátu Þjóðverjarnir
staðizt allt þetta kúlnaregn, og
hvaðan  kom  allur  þessi  liðs-
auki?
Það, sem þeir ekki vissu,
ekki einu sinni herforingjarnir,
var, að mánuðum saman, áður
en orustan hófst, höfðu Þjóð-
verjar verið að grafa sig niður
í jörðina. Þær sprengikúlur
voru ekkFtil, sem gátu náð til
þeirra 10—12 metra niður i
jörðina. Jafnskjótt og stundar-
hlé varð á skothríðinni komu
þeir í þúsundatali upp úr þess-
um rottuholum sínum, reiðu-
búnir til að taka á móti and-
stæðingunum, senv stöðugt
máttu sækja fram á móti þeim.
2600 á nokkrum mínútum
/
Þetta varð barátta um hvern
lófastóran jarðarblett. Bardagi
með byssustingjum — hræði-
legasti bardagi, sem til er —
var það vanalegasta. Þjóðverj-
arnir vörðu hatrammlega
hvern einasta millimetra. Svo
skutust þeir niður í sprengi-
gígina og héldu orustunni
áfram þaðan.
Eitt fótgönguliðið barðist
svo grimmilega, að það missti
2600 menn, eða um tvo þriðju
hluta alls liðsins á aðeins
nokkrum mínútum. Með sinni
fádæma hörku og æfingu í
skotgrafahernaði tókst hinum
tiltölulega fámennu Þjóðverj-
um að halda hinum f jölmennu
en lítt stríðsvönu óvifium í
skefjum.
Barátta um kílometra
Aftur á móti lét hin fræga
þrautseigja Bretanna ekki á
sér standa. Þegar þeir höfðu
safnað kröftum aftur og liðs-
auki hafði borizt, skriðu þeir
aftur upp á skotgrafarbakkann
aðfaranótt hins 14. júli, og
þegar dagur reis í austri,
stóðu þeir mitt á meðal Þjóð-
verjanna. Með byssustingina á
lofti sóttu þeir fram og voru
hraktir til baka, sóttu fram á
ný, voru hraktir til baka á ný.
Þannig héldu þeir áfram, unz
þeir höfðu náð um tveimur
kilómetrum á sitt vald En
þessir tveir kílómetrar voru
alþaktir líkum, þegar árásínni
lauk
Hinn 20. júlí var komið að
Frökkunum að leggja til at-
lögu. En Þjóðverjarnir voru
viðbúnir, og Frakkarnir voru
brytjaðir í smátt.
Enginn friSur til aS sleikja
sárin
Þannig hélt orustan við
Somme áfram viku eftir viku,
dag og nótt. Hún var háð af
slíkri heift, sem á ekki sinn
líka i veraldarsögunni. Hún var
þegar orðin blóðugasta orust-
an, sem háð hafði verið. Hún
barst fram og aftur, án afláts,
án stundlegs friðar til að
sleikja sárin.
Á báða bóga var þess vænzt,
að smám saman hlyti að koma
veikur punktur í óvinaliðið,
sem gæfi tækifæri til að brjót-
ast í gegn. En strax og veikur
punktur kom í annað hvort
liðið, var teflt fram nýju vara-
liði, sem kastaði sér út í bar-
dagann af ákefð. Og að lokum
var orðið ljóst, að þetta var
að verða að endalausri baráttu,
sem ekki yrði lokið fyrr en báð
ir aðilar hefðu verið að engu
gerðir.
Vikurnar urSy aS mánuSum
Menn ætluðu i upphafi, að
orustan mun'di standa í viku,
en mánuðir liðu. Fremsta víg-
lína Þjóðverjanna var tiltölu-
lega    veik, en jafnskjótt    og
höggvið var skarð í hana, bætt
ist nýtt lið við.
Ætlunin var að gerþreyta
Bandamenn svo, að þeir yrðu
auðveld fórn, þegar Þjóðverj-
arnir loks legðu til atlögu.
Það hafði næstum farið á
þann veg.
I lok september var ástandið
slæmt hjá Þjóðverjunum.
Árásirnar höfðu náð hámarki
sínu, og þeir urðu að fara að
láta til skarar skríða. En Banda
menn gátu ekki notfært sér
tækifærið. Þeir vildu undirbúa
á skipulagðan hátt lokaárás-
ina og misstu með því dýr-
mætan tíma. Þjóðverjarnir
fengu tíma til að skipta á hin-
um dauðþreyttu liðssveitum
sínum fyrir aðrar óþreyttar.
LeSjan sameiginlegur
óvinur
En þá tók að rigna og með
regninu kom leðjan. Framlín-
an var alþakin leðju, sem
teygði sig marga kílómetra til
beggja handa. Leðjan var sam-
eiginlegur óvinur. Hún hindr-
aði ekki aðeins aðgerðir á
framlínunni, hún hindraði all
ar hernaðaraðgerðir, og hún
krafðist þúsunda fórna. Heilar
herdeildir, sem reyndu að
brjótast fram í gegnum leðj-
una, hurfu gersamlega. Hestar,
vagnar, hermenn, allt varð
leðjunni að bráð. Ómögulegt
reyndist að halda byssuhlaup-
inu hreinu, og ef menn hrös-
uðu eða féllu særðir niður í
leðjuna, drukknuðu þeir ein-
faldlega fyrir augum félaga
þeirra, sem" ekki gátu rétt
hjálpandi hönd. Þeir hefðu þá
farið sömu leið. Jafnvel rott-
urnar drukknuðu.
Þetta var gjaldiS, sem
greiSa varS
Orustunni við Somme lauk
eftir að hafa staðið yfir í næst
um fimm mánuði. Bretarnir
höfðu ekki náð lengra en til
Peronne. Hvergi höfðu þe.ir
náð lengra fram en um 10—12
kílómetra. Þeir höfðu aldrei
getað brotizt í gegn. Þýzka
framlínan hafði færzt aftur,
en orustan endaði óútkljáð. Af
Bandamönnum særðust eða
féllu 750.000, Þjóðverjarnir
yfir hálfa milljón. Þetta var
gjaldið, sem greiða varð fyrir
svolítinn skóg og nokkra fer-
metra af leðju og for.
Nei, segja stríðssagnfræðing-
ar. Þetta var gjaldið, sem
greiða varð til þess, að Rúss-
arnir hefðu heppnina með sér
á austurvígstöðvunum. Þetta
var gjaldið fyrir að Rúmenía
ákvað endanlega að veðja á
réttan hest og segja möndul-
veldunum stríð á hendur — ög
þetta var gjaldið fyrir, að
kjarkurinn minnkaði hjá Þjóð
verjum, en jókst hjá Bandá-
mönnum.                            .    .
Þjóðvérjar voru ekki sigur-
vissir lengur — þetta var
Stalingrad heimsstyrjaldarinn
ar fyrri.
Sa/c/
CLiLsa sagan
Saklausa sagan er að þessu
sinni tekin upp úr Sjálfsbjörg,
riti Sjálfsbjargar, sem hefur
sinn fjáröflunardag í dag til
styrktar lömuðum.
Mistök.
Kona nokkur átti heima í
úthverfi borgar skammt frá
allstórri tjörn. Dag nokkurn
kom sonur hennar, tíu ára
snáði, heim holdvotur, og hafði
hann verið að leika sér á bát
á tjörninni. Hún sagði hpnum,
að hann yrði að vera kyrr í
herbergi sínu, meðan hún
væri að þurrka fötin og strauja
þau. Nokkru síðar heyrir hún
hávaða neðan úr kjallara. And
varpandi lagði hún frá sér
straujárnlð, fór fram á gang
og kallaði niður í kjallarastig-
ann: — Ertu nú ennþá að
bleyta buxurnar þínar?
Það var steinþögn. Svo heyrð
ist dimm karlmannsrödd, sem
svaraði: — Nei, frú, ég var
bara að lesa á gasmælinn.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16