Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						l>riðjudaginxi 8. apríl 1930.
pfor<ðttttl>fofó$
I
5
Jóhannes Nordal áttraðm^zz^Z^^L
i
1 dag e'r Jóhannes Nordal íram-
kvæmdarstjóri ísfjelagsins við
Faxaflóa áttræður. Af því að stofn
Un sú, sem þessi merki maður hefir
veitt forstöðu fullan mannsaldur,
hefir ve'rið einn þátturinn í vax-
andi verklegri menning Reykyík-
inga á síðustu áratugum, þykir
vel hlýða að geta hjer nokkurra
helstu æfiatriða hans og starfsemi
í  þarfir fjelagsins.
Jóhannes Nordal er fæddur í
Kirkjubæ í Norðurárdal í Húna-
vatnssýslu 8. apríl 1850. Voru for-
eldrar hans Margrjet Jónsdóttir og
Guðmundur Ólafsson. Poreldrar
Guðmundar, Olafur Jónsson og Sig
ríður Guðmundsdóttir, voru bæði
Eyfirðingar að uppruna. Ölafur
var lengi ráðsmaður hjá Stefáni
amtmanni Þórarinssyni á Möðru-
völlum og þótti afburða söngmað-
ur á sinni tíð. En Sigríður var
dóttir Guðmundar Rögnvaldsson-
ar í Fornhaga í Hörgárdal, systir
Vatnsenda-Rósu og Jóns á Kraka
völlum, föður síra Jóns Norð-
manns á Barði í Fljótum.
Þegar Jóhannes var 6 ára, dó
Guðmundur faðir hans, en Mar-
grjet móðir hans bjó eftir missi
manns síns í Kirkjubæ. Var híui
mikil búkona og annáluð fyrir
hjálpsemi og gestrisni, þó að oft
væri þröngt í búi hjá henni, þar
se'm efni voru ekki mikil, en börn-
in mörg, 9 að tölu, og þau elstu
nýlega fermd, þegar Guðmundur
ljetst. Vann Jóhannes alt það
hann mátti frá barnæsku, en víð-
urværi var of| af skornum skamti,
einkum á vorin. í>egar hann var
17 ára, fór hann heiman að til
Ólafs Jónssonar, frá Helgavatni,
veitingamanns á Skagaströnd. Var
hann þá fremur kraftalítill, en tók
nú að þroskast, svo að hann varð
smám saman með gildustu karl-
mönnum til burða. Tamdi og Ólaf-
ur hann mjög við áræði og harð-
fengi. Ganga enn ýmsar sögur af
svaðilförum þeirra Jóhannesar. Er
sögukorn það, er nú greinir, eitt
af þeim. Síðla vor, annað árið, sem
Jóhannes var á Skagaströnd, reru
þeir Ólafur seint um kvöld tveir
á bát til fiskjar. Flóinn var full-
ur af íshroða, og var mikið rek á
ísnum, því að straumar eru þar
mi'klir. Þegar þeir komu Út í ís-
inn, stekkur Olafur upp á jaka
og ætlar að dorga þar, en 36-
hannes var í bátnum. Rje'tt á-efi-
bjó að Ey.jólfsstöðum í Vatnsdal.
Þar var hann 18 ár, og jafnan
brjós-t og skjöldur fyrir búi og
heimili bróður síns, en hugsaði
lítt um sinn eiginn hag. Til marks
um það er smásaga þessi:
ir  springur jakinn  og fer
Olafi
á kolsvarta kaf. Hann var með
öllu ósyndur og þungur í vatninu,
því að hann var í bússum mikJum,
en þó skaut honum upp aftur
milli jakabrotv.nna. V?i þá •!/>-
hannes við búinn me«'f aðra iir-
ina og gat komið. blaðinu til C'lafs'
Og flregið hann að b.íinuit>.
Oft var þaó, að íióinu* r.áll'1
lirlfli fuilrir af <íld, 'og ie;*,' þorsk-
urinn þá ekki við annari beitu.
En síldarnet voru þá engin til ög
engin ráð að ná í síldina. Rcyndi
Ólufur stundnm að skjóta bana.
en gekk illa. Var það he'lst ao Norðurlandi, og hjelst hann þar
þeir gátu náð síld iirnan  úr stór-
Jóhannes Nordal.
Frostaveturinn mikla 1881 veikt
ist dóttir hjónanna á Eyjólfsstöð-
um mjög hættulega, svo að virja
þurfti' læknis. En engin tiltök
vortt að senda manu eftir lækni
í 25 stiga frosti, roki og ófærð
svo mikilli, að ókleift var að
koma við hesti. En vegalengdin
frá Eyjólfsstöðum til læknisins, er
bjó á Kló'mbrum, mun vera alt
að 40 km. Jóhannes sá, að hjer
þurfti skjótra aðgerða við, e'f
barninu skyldi lífs auðið, og segir
við Jónas bró'our sinn: Jeg fer og
læt auðnvu ráða, hvernig reiðir
aí'. Því næst stje hann á skíði
sín Nog hjelt á stað. Þegar hann
kom mðts við Litlu-Borg, var hríð-
in svo svört, að vart sáust handa-
skil, og Jóhannes auk þess- lítt
vegvís, liafði aldrei komið að,
Klömbrum. En nökkru síðar rof-
aði eitthvað lítið til, og lenti hann
þá á fjárliúsþald á túninu á
Klömbrum og Jvomst loks eftir
all-langa  útivist til bæjar.
1 tvo daga var hann þar ve'ður-
t«ptur, en komst á þriðja degi
heim aftur að Eyjólfsstöðum með
lii'kninn, er tókst að bjarga lífi
stúlkunnar. Er hún nú húsfreyja
á Eyjólfsstöðum. Júb'us sál. lækn-
ir Halldórsson hafði bæði fýr og
síðar orð á því, að engum manni,
sem úti hefði verið í því aftaka
veðri,  liefði hann hugað lif.*)
Systlvini Jóhannesar höfðu flest
öJI flutst til Vesturheims, og eru
fjögur þeirra enn á lífi, þar á
meðal Sigríður rúmlega kiíræð.
Þauhöfðu tekið sjer ættarnafnið
Nordal þar vestra eftir átthög-
um sínum, 0g það nafn tók Jó-
hannes sjer einnig, er hann flutt-
ist til Kanada sumarið 1887. Það
ár var all-hart á Norðurlandi, í
MúJasýslum og á Vestfjörðum. 1
Húnavatns- og Slcagafjarðarsysl-
um er talið, að fallið kafi og far-
ist það ár 20 þúsiuidir sauðfjár,
600 liross og 140 nautgripir. „í
suiiiannálakastmu     ralv     haf'ts   að
um þorskum, er hofðu gleypt hana
í heiJu lagi, og brást ekki fiskur
meðan  sú beita  entist.
Frá Ólafi fór Jóhannes eíih
t.ve^gja ára vist til Jónasar Guð-
niund§sonar   hálfbróður     síns,   er
*) Plest af því, er hjer hefir
verið sagt að framan af uppve'xti
og^ æslvuárum Jóliannesar. hafa 2
valinkunnir og skilorðir nienn
slvýrt höf. frá, og kann hann ]>eim
bestu  þakkir fyrir það.
an, sem af þvi leiddi, mun hafa
valdið því, að Jóhannes Nordal
fór til Vesturheims og margir aðr-
ir í þann mund til þess að höndla
hamingjuna. Dvaldist hann í Ame'-
ríku 7 ár, í Selkirk og Winnipeg,
og fjekst þar við ýms störf, smíð-
ar, fiskveiðar og vöruflutninga á
Winnipegvatni o. fl. Ekki tók
hann jörð til ræktunar, heldur
hafði jafnan hug á að hverfa til
Islands, því að hann undi sjer
lítt í útlegðinni.
Lausnarstundin rann upp fyr en
varði, þegar Tryggvi bankastjóri
Gunnarsson bar upp á fundi í
Verslunarmannafjelaginu í Rvik,
15. september 1894, tillögu um að
kjósa 5 manna ne'fnd til þess að
láta í ljós álit sitt um það, að
koma. npp ísgeymsluhúsi hjer í
bæ. Tillögunni var tekið vel, og
í nefndina voru kosnir þeir Tr.
Gunnarsson bankastjóri, Guð-
brandur Finnbogason konsúll, M.
Johannesen kaupmaður, Björn
ritstjóri Jónsson og Helgi kaupm.
Helgason.
Viku síðar var álit nefndarinnar
lagt' fyrir fund í fjelaginu. Nefnd-
in var eindregið því fylgjandi, að
þegar skyldi hafist handa til »að
koma málinu i framkvæmd, þar
sem líkle'gt væri, „að þetta fyrir-
tæki gæti orðið til gagns fyrir
marga, einkum fiskiveiðamenn''. Þá
leggur nefndin til, að hið væntan-
lega fjelag fái mann, er starfað
hafi við íshús og frysti erlendis,
til þess að veita húsinu forstöðu
og kenna mönnum að frysta. Loks
gerir nefndin ráð fyrir, að stofn-
fje fjelagsins me'gi ekki vera
minna en 8—10 þús. kr., og get-
ur þess, að stjóm Landsbankans
hafi lofað að leggja fram til fje-
lagsstofnunarinnar alt að 45 þús.
kr. úr varasjóði Sparisjóðs Rvík-
ur gegn 45 þús. kr. frá hluthöf-
um. Nefndinni telst hæfilegt, að
verð hvers hlutabrjefs sje 50 lcr.
— Nokkru síðar var kosin 3ja
manna nefnd til þess að undir-
búa stofnun fje'lagsins og semja
frumvarp til laga fyrir það.
Loks var f jelagið stofnað þ.
5. nóvember 1894 og hlaut þá
nafnið „Isfjelagið við Faxaflóa".
Á fundinum gat Tryggvi Gunnars-
son bankastjóri þess, að hingað
væri kominn, að sínu undirlagi,
íslendingur frá Manitoba, Jóhann-
es Guðmundsson Nordal, er hefði
vanist öllum athörnum við ístöku
og ísgéymslu, væri trjesmiður o.
s. frv.". Vildi hann leggja það til,
að stjórn fjelagsins rjeði hann í
sína þjónustu með 1000 kr. árs-
launum; ferðakostnað hingað færi
hann ekki fram á að fá endur-
goldinn".
Eins og menn verða að kannast
við, voru launakjörin til að byrja
með ekki sjerlega glæsileg. En
Jóhannes mun þegar hafa sjeð,
að hjer var ærið verk að vinna,
og ef til viJl rent grun í, að hann
vhm'í, þrátt fyrir ýmsa örðugleika,
kominn hjer á rje'tta hillu. Það
ber og vitni um ósjerplægni þá,
sem hefir fylgt honum um dagana,
a? hann víkur ekki einu orði að
því við hinn væntanlega formann
fjelagsins, að fá ferðakostnað sinn
endurgreiddan.
Skömmu síöar var hann ráðinn
framkTæmdarsttjóri   fj^agsius.   —•
Tilkynning
um veiðileyfi og söltunarleyli.
AUir þeir, sem á árinu 1930 ætla sjer að veiða síld til útflutnings
verða fyrlr 15. maí næstJcomandi að hafa sótt um veiðileyfi til Síldar-
einkasölu Islands á Akureyri. Hverri umsókn fylgi silríki fyrir því að"
framleið'indi hafi tök \ að veiða þá síld, sem hann óskar veiðileyfis
fyrir. Skal í því skyhi tilgreina nöfn og tölu þeirra skipa og bátor
er nota á til veiðaana, og hver veiðitæki þeim er ætlað að nota. Uífl-
sækjandi tilgreiai og aðra aðstöðu sína til ve'iðanna, eftir því sfent
framkvæmdarstjórn einkasölunnar krefst. Ef umsækjendur óska eftir
að Jeggja síldina upp' til verkunar á ákveðnum stað, skal það fram
tekið í umsókninni.
Þeir, sem óska að taka að sjer söltun og kryddun á síld við
Siglufjörð og Eyjafjörð, eru einnig ámintir um að geía sig fram vSJ
Síldareinkaíöluna fyrir 15. maí, og tilgreina aðstöðu sína til verkunax.
Bæði veiðileyfi og söltunarleyfi verða tilkynt hlutaðeigendum syo*
fljótt sem auðið er. Skipaeigendum ber að tilkynna Síldare'inkasölunni
tafarlaust, ef þeir hætta við að gera skip sín út á síldveiðar, eða óska
eftir að skifta um skip. Sje skipið ekki komið á veiðar 1. ágúst, fellur
veiðileyfi þess niður, nema sjerstakt leyfi sje fengið til, að það megi
byrja veiðarnar síðar. — Söltunarleyfi telst niður fallið, ef leyfishafi
hefir ekki gert skriflegan samning um söltnnina fyrir 1. júlí.
Veiðileyfi verður að eins veitt eiganda skips eí5a þeim er hefir
sannað umráðarjett sinn yfir skipinu yfir síldarvertíðina.
P.t,  Reykjavík, 2.  apríl 1930.
Pyrir hönd útflutningsuefndar Síldareinkasölu íslands.
Erllnoir Frlðlðnsson.
Bðkunardropar
Samkvæmt reglugerð um sölu áfengis til verklegra
nota frá 3. mars 1930 selur Áfengisverslun ríkisiss ei»
kaupmönnum, kaupfjelögum óg þeim sem bökunariðn:
stunda bökunardropa sem innihalda spíritus yfir 2V4%^
Til kaupmanna og kaupfjelaga eru bökunardroparnir
afgreiddir í 10, 20 og 30 gr. glös,um. Til brauðgerðarhúsa
á % 1. % 1. flöskum.
Verðið er lægra en heildsöluverð samskonar vöru hefir
verið áður hjer á landi. ASeins notuð fyrsta flokks efni,
leyst upp í hreinum- vínanda.
Greiðsla fylgir pöntun nema þegar um póstkröfusend-
ingar er aS ræða.                                    ;
Áfengisverslnn rikisins
Reykjavík.
„PÓLITÚR"
Samkvæmt reglugerð um sölu áfengis til verklegra
nota frá 3. mars 1930, flytur Áfengisverslun ríkisins eih
inn allan Pólitúr, og sejur hann beint til þeirra sem á
honum þurfa að halda.
Venjulegur 20 f:<  pólitúr kostar kr. 5.00 pr. kg.
Ljós             20%      —        —     — 6.50--------
Greiðslur fylgi pöntún nema sent sje gegn eftirkröfa.
Áfengisverslnn ríkisins
Reykjavík.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8