Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 225. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						Laugardagur 2. október 1954
tKORGUftBLA&iB
Petren Sveins
IDAG fer fram á Akranesi jarð- ¦
arför gagnmerkrar og gáfaiSr- ;
ar sæmdarkonu, Petreu Sveins-)
dóttur frá Mörk, en það heiti bar j
heimili   foreldra   hennar,   Mettu
Hansdóttur og Sveins kaupmanns
og  hreppstjóra  Guðmundssonar.
Var heimiiisfólkið  í  Mörk,  þau
hjónin og dætur þeirra, í daglegu
tali   um   langt   skeið   tengt   við
-þetta bæjarnafn, eins og þá var
algengur siður.
Er það enn allríkt í huga eldra
fólks á Akranesi að kenna konur
og karla við hin gömlu bæja- og
húsanöfn staðarins, En nú hafa
raðtölur, er tengdar eru við heiti
á götum og stræturn, með öllu
afmáð og útrýmt þessum nöfnum
úr skjölum og skrám kaupstaðar-
ins.
Petrea var fædd 23. júlí 1885.
Ólst hún upp hjá foreldrum sín-
um og var hún elzt þriggja dætra
þeirra hjóna. Var Merkur-heim-
ilið frábært að myndarskap og
rausn í hvívetna. Var það góður
uppeldisskóli, því allt bar þar
svipmót reglusemi og sérstakrar
snyrtimennsku. Var Petrea ung
sett til mennta. Tók hún próf frá
Kvennaskólanum í Reykjavík
við bezta orðstír, enda var hún
góðum gáfum gædd samfara
námshneigð og ríkulegum áhuga
og ástundun við námið. — Síðar
tók hún þátt í kennaranámskeið-
um í Reykjavík, en. um þær
mundir færðist nýtt líf í fræðslu-
málin og urðu þáttaskil í barna-
fræðslu hér á landi. Var brátt
eftir að stjórnin fluttist aftur inn
í landið sett ný löggjöf um barna
fræðsluna, en að undirbúningi
hennar hafði unnið hinn mæti og
hugkvæmi lærdómsmaður Guð-
mundur Finnbogason.
Að loknum þessum námsferli
hóf Petrea kennslu við barna-
skólann á Akranesi. Varð það
hennar hlutskipti í kennarastarf-
inu að eiga í því ríkulegan hlut,
að ýmiskonar nýbreytni í
kennslustarfinu yrði þar færð út
á svið raunveruleikans. — Var
Petrea listaskrifari og drátthög
Vel. Lét hún mjög skrifstar-
kennslu í skólanum til sín taka
og mótaði mjög rithönd skóla-
barna þar á þessum árum. Lét
þenní kennslustarfið einkar vel
og var elskuð og virt af nemend-
um sínum.
Petrea hafði aflað sér stað^
góðrar menntunar í tónfræði.
Lék hún á orgel ágæta v.el og
hafði góða söngrödd. Efldi hún á
þessum árum af miklum áhuga
og dugnaði söngmennt á Akra-
nesi innan skólans ög utan. —
Lagði hún mikla rækt við kirkju-
söngínn og hafði á hendi organ-
leik yið messugerðir og söng-
stjórn kirkjukórsins um langt
skeið.
i Athafnasemin var mjög ríkur
þáttur í lífi og starfi þessarar
fjölhæfu og um margt sérstæðu
konu. — Faðir hennar hafði um
langt árabil rekið, með öðrum
störfum, bókaverzlun. Er hann
lét af því starfi, tók Petrea við
verzluninni af föður sínum og
hætti þá kennslunni, sem hún
hafði stundað nokkuð á annan
áratug. Byggði hún íveruhús i
næsta nági-enni við æskuheimili
sitt og rak þar bókaverzlunina,
sem dafnaði vel. Síðar setti hún
á fót álnavöruverzlun, er hún rak
samhliða bókasölunni. Fórust
henni verzlunarstörfin, sem allt
annað, vel úr hendi, enda var hún
um allt reglusöm og hreinskiptin
við kaupanda og seljanda. Allir
vissu, að orðheldni hennar gat '
aldrei úr skorðum gengið.            I
Samhliða     verzluninni     hafði
hyggin, þá er þó engan veginn
nema hálfsótt haf í frásögninni
um það, sem eftir hana liggur í
starfsferli hennar.
Petreu var í blóð borin rík
hneigð til félagsmálastai-fsemi.
Þar biðu hennar viðfangsefni|»er
vörðuðu almenningshaill og hug-
'ur hennar beindist mjög að. Á
unga aldri gekk Petrea uridir
merki Góðtemplarareglunnar.
Reyndist hún þar brátt liðtæk til
starfa því hún var hráðþroska,
jafnt til sálar og líkama. Til síð-
ustu stundar vann hún verk sitt
í Góðtemplarareglunni af brenn-
andi áhuga og fói-nfýsi. Voru
henni falin þar fjölmörg trúnað-
arstörf. Þrásinnis mætti hún sem
fulltrúi stúku íinnar á stórstúku-
þingi. Voru tillögur hennar til
úrlausnar hverju vandamáli jafn
an gjörhugsaðar og mótaðar af
þeim hyggindum, sem í hag
koma.
Petrea var ágætlega ritfær og
óvenju.vel máli farin. Framsetn-
ing hennar í ræðu og riti skipu-
leg, skýr og ljós. Fvlgdi hún rneð
festu og djörfung þeim málstað,
er hún vildi leggja lið. Þótt hún
héldi fast á máli sínu og hvikaði
ógjarnan frá því, er hún vildi láta
fram ganga, var hún sarnvinnu-
þýð og ku.nni vei að gera grein-
armun á því, sem var aðalatriði
í hverju máli, og hinu, er minna
máli skipti. — Skemmtanalífið í
þessum félagsskap átti jafnan
hauk í horni þar sem hún var.
Kom söngmennt hennar og hljóð-
færaleikur þar i góðar þarfir og
var glaðværð hennar og græsku-
laust gaman. vel til þess fallið að
koma mönnum í gott skap.
Á  uppvaxtarárum  Petreu  var
Góðtemnlarareglan   eini   félags-
skatmrinn á Akranesi, sem nokk-
uð kvað að. Af þessu leiddi, að
' þeir, sem bundizt höfðu þessum
\ félagssamtökum.    ræddu   einnig
' jafnframt á fundum sínum ýmis
i önnur  dægurmál,  er  þeim  lá  á
I hjarta.   Meðal   þeirra   mála   var
nauðsynin á því, að komið yrði
jupp sjúkrahúsi á Akranesi. Mun
það    hafa    verið    Metta,    móðir
Petreu, en hún var kona greind
! og   gjörhugul,   sem   átti   frum-
' kvæðið að því, að farið var að
ræða  á  félassíundum   um  þetta
mál og að sú hugsun fæddist, að
farið   var   að   vinna   að   því   að
safna í sjóS, er varið yrði síðar
til   framgangs   málsins.   —   Hin
unga stúlka varð svo snortin af
I þessari hugsjón móður sinnar. að
það varð s.'ðar hluti af lífsstarfi
hennar að vihna fyrir þetta mál.
Óþarít er að skilgreina í ein-
stökum atriðum það þrotlausa
starf, sem Petrea hefur af hendi
innt fyrir þetta málefni. Ekkert
tækifæri lét hún ónotað til þess
að brýna fyrir mönnum nauðsyn
þessa verks, og vissulega voru
þeir aurar i guðskistu lagðir, sem
hún á hendi um langt skeið alla j menn létu af hendi rakna i sjúkra
innheimtu á vöruvíxlum á Akra- j húsið.   Gott   dæmi   er   það   um
nesi fyrir bankana í Reykjavík.
Rómuðu þeir mjög dugnað henn-
ar og reglusemi í þessu starfi.
Þótt það, sem hér hefur verið
nefnt, væri vissulega ærið starf
fyrir konu, þó rösk væri og verk-
¦ ntinnmg
innar. Sá hún hér það, . sem
reynsla síðari ára hefur staðfest,
að þó erfitt reynist löngum að
afla fjár til að klífa byggingar-
kostnaðinn, þá hefur hitt þó í
mörgum tilfellum orðið enn erf-
iðara, að standa undir rekstrin-
um, ef ekki var á neitt að treysta
j annað en sjúkragjöldin.
Margar stoðir hafa hnigið und-
ir þetta sjúkrahúsmál á Akra-
nesi, sem beint og óbeint má
vafalaust rekja til þess þrótt-
mikla áróðurs, sem Petrea hélt
uppi í málinu. — Kvenfélagið á
Akranesi hefur af miklum dugn-
aði unnið fyrir þetta mál og lagt
fram stórfé í bygginguna. — Þá
má og þess geta hér, að síðast
en ekki sízt hefur mágur og
systir Petreu, þau Haraldur
Böðvarsson og Ingunn kona hans,
lagt þessu máli lið svo um mun-
aði með hinni höfðinglegu gjöf
þeirra, Bíóhöllinni, en hluti af
árlegum ágóða af rekstri hennar
gengur til að greiða stofnskuldir
sjúkrahússins og til þess að
standa undir rekstri þess. Það
má með sanni segja, að hér hafi
á sannast máltækið, að mjór er
mikils vísir", því af fyrstu til-
drögum þessa máls í Góðtempl-
arareglunni hér fyrir mörgum
áratugum er nú risið upp á
Akranesi eitt af veglegustu
sjúkrahúsum Iandsins, sem rekið
er með mikilli heppni.
Petreu auðnaðist að sjá vonir
¦sína rætast um framgang þessa
hugðarefnis síns. En ekki gerði
hún endasleppt við þetta mál,
sem hún hsfur unnið að heils-
hugar um langt árabil, því heyrt
hef ég, sem þetta rita, að í þeim
gjörningi um ráðstöfun eigna
sinna að henni látinni. sem hún
hefur skráð, hafi hún munað
eftir þessu óskabarni sínu.
Petrea átti við að stríða heilsu-
þrest hin síðustu ár. Varð hún
því fyrr en ella að láta af störf-
um, öðrum en þeim, sem hún
•vann á félagsmálasviðinu í al-
menningsþágu. Að þeim málum
vann hún til þess siðasta af lífi
og sál, eftir því sem veikir kraftur
hennar frekast leyfðu. Þau hugð-
arefni ýmis, sem hún vann þar
að, voru henni svo h.iartfólgin,
að ekkert nema dauðinn gat
höggvið á þá taug.
Petrea var kona mjög trúræk-
in og sótti hún í þær lindir jafn-
an styrk og kraft í öllum störf-
um sínum.
Petrea lézt að morgni þess 28.
þ. m. Andlát hennar bar brátt
að. Olli því hjartabilun. —
Féll þessari grandvöru og dug-
miklu heiðurskonu í skaut það
lánsama hlutskipti að geta stigið
iéttum fótum yfir landamæri lífs
og dauða.
Pétur Ottesen.
Lítið um afvietny
ÞINGEYRI, 29. sept.: — Atvinnu-
líf hefur verið mjög af skornum
skammti i sumar á Þingeyri.
Fr^'stihúsið hefur ekki starfað í
allt sumar og aðeins 2 trillubát-
ar róið af og til. Hafa þeir aflað
sæmilega, og fiskurinn verið salt
aSur.
Slátrun stendur nú yfir og eru
dilkar í góðu rneðallagi. Er dag-
lega sláírað um 300 fjár í slátur-
húsi Kaupfélags Dýrfirðinga.
Slátruninni á að vera lokið næst-
komantíi þriðjudag.
Síðastliðna helgi setti niður
mikinn snjó í byggð. og tepptist
þá vegurinn til Hrafnseyrar,
Hrafnseyrarheiði. Búið er að
opna veginn aftur. — Magnús.
framsýni og hyggindi Petreu, að ;
hún taldi jafnnauðsynlegt að
safna fé í sjóð, er hefði það hlut-
verk að standa undir rekstri
hússins í framtíðinni, eins og
fjársöfnun til sjálfrar byggingar-
Sambandsþing
VESTERÁS, 28. sept.: — Á laug-
ardaginn verður sett sambands-
þing verkamannafélaganna í Sví-
þjóð, í Vesterás, og munu mæta
þar 500 fulltrúar, til þess að ræða
launakjör verkamanna og vinnu-
tíma. — Reuter.
"Ar
Slærsti dansleikur ársins!      j
í   stærsta   samkomusal   landsins,
KR-húsinu    við    Kaplaskjólsveg,
í KVÖLD KL. 9
Skemmtíkraítar úr hinum
vinsæla kabarett í KR-hús-
inu koma fram
*
Sex manna hljómsveit OLAFS
GAUKS leikur
ASgöngumiSasala írá kl. 5 síðd.
í KR-húsinu
Miðapantanir í sima 8-1177
BreiðfirÖingabúð
BreiMirðingabúð
í Breiðfirðingabúð í kvöld kl. 9.
Hljómsveit hússins leikur.
Aðgöngumiðasala eftir kl. 8.
S.Í.B.S                                                               S.Í.B.S.
Skemmfiklúhbur
F. S. H.
Dansleikur í Skátaheimilinu í kvöld klukkan 9.
Aðgóngumiðar afgreiddir eftir  kl.  4  í  dag.
og við innganginn.
Hljómsveit Jenna Jóns.    —    Gömlu og nýju dansarnir.
F.   S.   H.
j*     *
SELFOSSBIO
Dansleikur í kvöld kl. 9.
H. B. kvartettinn leikur.
Selfossbíó
HLEGARÐUR
HIKGARÐUR
Dansleikur
að Hlégarði í Mosfellssveit í kvöld klukkan 9.
Fjögurra manna hljómsveit leikur.
S.I.B.S.
S.I.B.S.
§iá!f$tæðis-
elagið
„Edda'4
í Kópavogi heldur fund í Sjálstæðishúsinu miðviku-
daginn 6. október 1954, klukkan 9 e. h.
Áríðandi að allir meðlimir mæti
STJÓRNIN
:
»
•
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16