Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 47. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ
Laugardagur 25. febrúar '56
Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.
Framkv.stj.:  Sigfús Jónsson.
Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.)
Syéramálaritstjóri:  Sigurður Bjarnason  frá  Vigur.
Lesbók: Árni Óla, sími 3045.
Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson,
Ritetjórn,  auglýsingar fóg afgreiðsla:
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áshriftargjald kr. 20.00 á mánuði innanlanda.
í lausasölu 1 króna eintakið.
Lykillinn að jafnrœði
MTARVETNA í vestrænum lýð-
ræðsslöndum er veitt athygli bar-
á*tu svertingjastúlkunnar Aut-
herine Lucy, sem sótti um inn-
göngu í háskóla Alabama-ríkis,
«n þ&ð er sá hluti Bandaríkjanna,
frar sem svertingjarnir eru fjöl-
Mieimastir, og hvítu mennirnir
fcafa gripið til hinna verstu
bragða, kynþáttakúgunar og alls
kyns ofstækis, til að viðhalda
herrarétti sínum.
Fyrir nokkrum árum hefði eng
nm svertingja á þessum slóðum
komið til hugar að sækja um
inngöngu í skóla hvítra manna.
En stöðug framþróun til batnað-
ar hefur orðið í kynþáttavanda-
inálinu. Yfirgnæfandi meirihluti
kinnar bandarísku þjóðar hefur
þann skilning, að í lýðræðisríki
j&uli allir án undantekningar
?era jafnir fyrir lögunum, alveg
én tillits til litarháttar eða trú-
arbragða. Lítill hópur hvítra
manna þykist þess umkominn í
ráðríki, að setja sig á háan hest
og beita fólk af öðrum litarhætti
hinum verstu kúgunaraðgerðum.
Þær tilhneigingar eiga rót sína
þar í landi, en þó sýndl þetta
boð nokkað skilningsleysi á
högum svertingja í Banda-
ríkjunum. Svertingjastúlkan
getur að sjálfsögða hvenær
sem hún óskar þess fengið inn
göngu við tugi háskóla Banda-
ríkjanna. Hún getur fengið
inngöngu, ef hún hefði óskað
þess við fjölda háskóla, sem
teljast fremri menntastofnan-
ir en Alabama-háskólinn. —
Hún gæti þar setið við hlið-
ina á hvítum jafnöldrum sin-
um. En mikill misskilningur
er að ætla að stúlkan taki
slíkum tilboðum. Menn ættu
að gæta þess, að hún er að
eins ein af mörgum ungum
svertingjum, sem standa
framvarðarsveit kynþáttar
síns í baráttu fyrir þeim rétt-
indum, sem hán á sem borg-
ari í lýðræðis-þjóðfélagt —
Þess vegna tekur hún að sjálf-
sögðu ekki í mál að hörfa frá
þeirri ákvörðun, sem hún hef-
ur tekið af fúsum vilja og
ful'Ium réttL
I   þessari   baráttu   nýtur   hún
ÚR DAGLEGA  LÍFINU
© © ÞAÐ eru svo margir, sem
© vilja verða ríkir. — Já, og
fæstir þeirra verða nokkurn tíma
ríkir. Georg Argentine, sem býr
skammt fyrir utan Los Angeles í
Bandaríkjunum, er einn af þeim,
sem dreymir stóra drauma. Hann
rjyriviaek
uan
£       gömlum       fordómum       og' fuus      stuðnings      yfirgnæfandi
Areltum siðvenjum, en hljóta að
vikja með bjartari framtíð eíns
og allar aðrar vanhugsaðar öfga-
stefnur.
Saga Autherine er sú, að hún
fékk inngöngu í Alabama-háskól-
ann með úrskurði sambands-
d6mstól3Íns. En þegar hún fór að
sækja skólann þ_á komst allt í
bál og brand. Nokkur hluti stúd-
entanna, hinir öfgafyllstu, fóru
að ofsækja hana á margan hátt,
réðust með grjótkasti að bifreið
hennar og fóru krðfugðngur til
að mótmæla skólagöngu stúlk-
unnar. —
Ofbeldisaðrerir þessar gengu
svo lanet, að skólastjórnin vís-
aði Autherine úr skólanum með
þeim rökstuðningi, að það væri
henni siálfri til öryggis. Er það
sérstakleea bessi bröttvikning,
sem hfftar vakið furðu og gremju
um öll Bandarikin og víðar um
heim. Brottvikninein var þó eftir
skanvma stund tekin aftur, enda
tók Eisenhower forseti sjálfur
m&\ betta til meðferðar og lýsti
einbeittri andúð é slíkri fram-
komu skólastjórnar.
AHir einlæeir fvlgienðtur lýð-
ræðis o* mannréttinda í heimin-
iH» hljóta að hafa áhuga á
þrí hverni<? mál svertingjastúlk-
unnar levsist.
Því var miög fagnað, þeear
Hæstirpttur Bandarikjanna kvað
udd fvrir tveimur árum úrskurð
ttm að aðskimaður kvnbátta f
skólemáiiim v?pri með nllu ólög-
leeur. Aðakilnaður hafði að vísu
ekki tfrfkazt í mefinhluta Banda-
ríki»nna. en aufmm allra hugs-
andi manrn var stefnt til Ruður-
rTHsnna. bar sern mannréttinda-
hueei'<inu"nm bafði ekki enn tek-
i?:t flð r"fH-\ sér braut inn að
hiartn frVlksins. E>»im snmu Suð-
urríkium. s°m bnfu unnreisn og
borparastvriöld fvrir um 90 ár-
«m. hecar þrælahaid skyldi af-
numið.
Það var anð'ntað. eins og allt
er í pnttinn bíiið f Snðurríkiun-
uwi. að rlnmur Fæstarettar mvndi
kosta átök, þegar farið væri að
framkraema hann. Mál Auther-
ine Luev. er aðeins einn þáttur
miklu víðtfekari átaka. sem nú
eiga sér stað f Snðnrríkiunum.
Þ»ð yar aS. vísu vel hua'sað
a#   Aslóar-háskóla   að   bióða
svertingjastúlkunni   skólavist
© ® OG þó að þeir, sem hér
€> segir frá hafi ekki verið
var dag nokkurn á gangi í garðV prófessorar, þá virðist svo sem
inum sínum — og var að hugsa þeir hafi verið fullmikið utan
um hvað hann mundi nú gera ef gátta, eða óvenju bíræfnir. Þeir
hann auðgaðist skyndilega. Allt í voru tveir, sem gengu út úr lög-
einu nam hann staðar, því að það reglustöðinni, og höfðu fyrir
opnaðist lind fyrir fótum hans. nokkrum mínútum verið dæmdir
Og það var amerískur hraði á í allháar sektir fyrir bílþjófnað.
þessari lind, eins og öllu öðru í Nokkrum tímum síðar voru þeir
Ameríku, því að lindin var ekki aftur handteknir af lögreglunni,
lengi óbreytt lind — heldur var — enn sekir um bílþjófnað. Bíln-
hún orðin að miklum goshver. um höfðu þeir stolið fyrir utan
x   x   ^                     I lögreglustöðina, þegar þeir komu
I út frá því að vera dæmdir fyrir
• • EN Georg fannst vökvinn,   fyrra brotið.
# sem upp kom harla ein-
kennilegur. Þegar hann fór svo
að athuga þetta nánar, sá hann
að það var olía. „Ólía, olía", —
hrópaði hann. ,jfcg er orðinn rík-
ur". Hann þaut inn og sagði konu
sinni tíðmdin, — að það hefði
sprottið upp olía í garðinum
þeirra. Það var tekið að liða á
kvöldið
¦ir>*SQL>niK>
© © EN hér er saga um Dana
© nokkurn, sem er á ferðalagi
í Afríku. Hann skrifaði beim —
og sagði frá því, að hann hefði
þá nýlega ekið yfir Sahara-
eyðimörkina. Síðan segir hann:
„Við höfum ekið 1200 kilómetra
yfir eyðimörkina án þess að sjá
mannlega veru. Svo langt sem
augað eygði, sást ekkert annað
en sandur — og endalaus sandur.
ViS ferðafélagarnir vorum ein-
mitt að tala um þetta, og okkur
kom saman um það, að hér hefði
sennilega enginn mannleg vera
komið, því að svo gjörsamlega
var eyðimörkin laus við allan
blæ, sem gæti gefið það til kynna
að menntaðir menn hefðu nokkru
Frh. á bls. K
\Jelvakavidi óhrifar:
i
meirihluta bandarísku þjóðar-
innar, enda nálgast nú óðum sá
dagur þegar kynþáttavandamál
Bandaríkjanna hverfur. Nú voga
Suðurríkin ekki að skera sig út
úr og hefja nýtt þrælastríð, enda
er skilningurinn vaxandi einnig
meðal hvítra manna þar, að for-
dómarnir verða að hverfa.
Fyrir nokkru birtist hér í blað-
inu ferðaþáttur frá Bandaríkj-
unum eftir Friðleif I. Friðriks-
son vörubílstjóra. Hann skýrði
þar m. a. frá heimsókn í svo-
nefndan Roosevelt-háskóla í
Chicago Skólí þessi hefur að
fremsta markmiði afnám kyn-
þáttaóréttis. Þar ganga saman að
starfi hvíti maðurinn og bróðir
hans sá svarti, og gagnast báðum
vel að því samstarfi. Hann er
ekki eini skólinn sem starfar í
þessum anda.
Það sem í reynd hefur e. t.
v. orðið til mests aðskilnaðar
milli kynþáttanna er að' svert-
ingjarnir hafa ekki að jafnaði
getað notið jafn mikillar
menntunar og hvíta mennirn-
ir. Af þessu hafa spunnizt sög-
ur og fordómar um að svarti
kynstofhinn stæði hinum
hvítn að baki. Reynslan sýn-
ir, að þeir fordómar eru mikil
fjarstasða. Þegar svertingjan-
um veitist hin sama aðstaða
og hvita manninum stcndur
hann ekkert að baki og hann
telur sig bera hinar söma
skyldur til fðsturjarðar sinn-
ar. Þess vegna belnist sókn
blökkumannanna nú aS skót-
unum. Þeir vita, að einmitt
þar er lykillinn að jafnræomu.
Þeir vita sem er að niðurbæld
ir og menntunarsnauðir geta
þeir aldrei orðið aðnjótandi
neins raunhæfs jafnréttis.
Um leið  og lýðræðissinnar
Hlaupár.
ÁR er hlaupár, og bætistokk-
ur þar einn dagur, og ætti það
og Georg réði sér ekki að bæta ofurlítið úr því tímaleysi
fyrir fögnuðL Hann hringdi i er þjakar menn á þessum síðustu
alla kunningja, til þess að segja og hraðfleygu tímum. Samkvæmt
þeim að hann væri orðinn ríkur Almanakinu er hlaupársdagur í
— „og á morgun ætlaði hann að dag — 25. febr. Febrúar er annar
fara til borgarinnar til þess að mánuðurinn í gregoríanska tíma-
semja við olíufélag um vinnslu- talinu, en í eldra rómverska
réttindL"                                          ; tímatalinu   var   febrúar   síðasti
© © GEORG svaf lítið um nótt-   mánuður ársins, og hlaupársdeg-
©    ina, og fór á fætur fyrir   inum var því skotið inn í hann.
allar aldir, til þess að verða ekki   Febrúar ber nafn hins rómverska
af lestinni til borgarinnar. Hann   guðs Februus (Pluto).
kvaddi síðan konu sína og gekk
út. En hvað haldið þið að hann
hafi séð? Jú, í garðinum hans var
heill herskari af mönnum, sem
voru eitthvað að krunka yfir olí-
unna hans. Hann gerði sig nú all-
mikinn „karl" og spurði náunga
þessa hvað þeir væru að gera í
sínum garðL Og hvað haldið þið
að svarið haf i verið? „Það sprakk
hérna olíuleiðsla."
* • •
© © ÞÓ að blásið hafi í móti
© .skattamanninum' Poujade,
er hann alls ekki af baki dottinn.
Fréttzt hefur, að hann hafi í
hyggju   að   útbreiða   kenningar
Sumir verja ævinni þannig, að
öll þau ár, er yfir þá líða, mættu
sínar í belgísku Kongo, og ætli að   í   bókstaflegri   merkingu   heita
koma upp skrifstofum fyrir flokk   .^ilaupár". Ég hugsaði margt, er
ég    sá    fullorðinn,    gráhærðan   ar. En hér var einnig skekkja, er
mann hlaupa yfir Austurstræti, i uam um 11 mínútum á ári hverju.
bættu þeir einum mánuði við ár-
ið, sem var að líða. Urðu þannig
sum árin 384 dagar.
Maya-Indíánarnir, er byggðu
suðausturhluta Mexíkó og hluta
Mið-Ameríku, höfðu gert sér
merkilega nákvæmt tímatal —
og mun það vera eitt hið nákvæm
asta, sem þekkt er af fornum
tímatölum. Skiptu þeir árinu nið
ur í 18 tuttugu daga tímabil Og
fimm daga að auki. Á 20 ára fresti
reistu þeir áletraða steina til að
fylgjast nákvæmlega með ára-
fjöldanum. Nokkrir þessara
steina eru enn til.
Tímatal okkar, sem nú er not-
að með kristnum þjóðum og vfð-
ar, er runnið frá Rómverjunx.
Rómversku hofprestarnir boðuðu
byrjun hvers mánaðar, og var
nafn fyrsta dags hvers mánaðar
dregið af því — kalends. Br það-
an runnið orðið kalendar.
Arið 46 f. Kr. endurbætti Júlíus
Caesar rómverska tímatalið með
aðstoð heimspekingsins frá Alex-
andríu, Sosigenes. Hét það
júlíanska timatalið eða öðru
nafni gamli stíll. Var tímatalið
þá ekki lengur miðað við gang
tunglsins — eins og gert hafði
verið í eldra rúmverska tímatal-
inu — heldur við gang sólarinn-
þó að götuvitarnir sýndu rautt
fyrir gangandi fólk. Það ískraði
í hemlum bifreiðarinnar, sem
snarstanzaði og maðurinn hraðaði
sér áfram yfir götuna án þess að
líta til baka, en hefir vonandi
hlugleitt það, að flas er ekki til
fagnaðar.
Um timatal.
snúum okkur nú aftur að
tímanum og tímatalinu, þessu
merkilega fyrirbæri, sem á stund-
EN
tí
Er aldirnar liðu, urðu þessar xtán-
útur að klukkustundum og
klukkustundirnar að dögum. Á
16. öld nam skekkjan 10 dðg-
um. Bar nauðsyn til að bæta
úr þessu, og mælti Gregoríus
páfi XIII. svo fyrir, að tíu dög-
um skyldi sleppt úr árinu 1582.
í júlíanska tímatalinu var
hlaupár í fyrstu briðja hvert ár,
en siðar á þeim árum er ártalið
var deilanlegt með tölunni 4. Jók
þetta   nokkuð   á   skekkjuna   sg
um gerir okkur lífið grátt, en við   ákvað Gregoríus því, að síðasta
Foajade leitar hófanna meSal
mannæta.
sinn þar suður frá. Umboðftnað-
ur hans verður að sögn blaða,
getum samt ekki án verið. Talið
er, að menn hafi fyrst tekið að
láta sig tímann og árstíðirnar
einhverju varða, er beir tóku
að yrkja jörðina og áttu allt und-
ir því, að uppskeran brygðist
ekki. Enda eru Egyptar taldir
fyrstir hafa reiknað út árið nokk-
urn veginn nákvæmlega. Áin Níl
flæddi yfir Nílardalinn á jðínum
fresti,   og   egypzku   prestunum
frændi hans, Jean Poujad*.  Er  teldist svo til, að sólin kæmi upp
um það bil 365 sinnum á þeim
tíma, er leið milli flóðanna.
Skiptu þeir því þessu tímabili
niður í 12 þrjátíu daga tímabil
og fimm daga að auki. En raun
Jean þeesi starfsmaður stjórnar'
innar í Kongó, og fw þar með
mál þjóðflokks eins, &em enn
lýsa yfir harmi ve^na þess a* stundar mannát. Mun hafa reynzt
enn skuli finnast í Suðurríkj-! erfitt að uppræta mannátið, en
wium ofstækismetim sem ætla'ekki  er   að   vita  hvernig   Jean   veruleSa tekur t>að Jörðina 365
að viðhalda kynþáttakúgun, I gengur aS troða kenrúngunt PauJ-   daSa. fjórar klukkustundir, 48
þá hljóta lýðræðísinnar þé af ade í mannæturnar. I »ínútur og 46 sekúndur, að fara
fagna því, að geysimikið heí-j                    •   •   •                    ' ^"S™ sólma' sv0 að með ^1""
ur   áunnizt   í   afnámi   þessa © © HÉR kemur svo ein „pró-   ^11"1. varð   hér   *¦   talsverð«
vandamáls, Þeir treysta því a3     ©    fessorssaga".    —   Dómara   skekkJu að ræða-
yinir þeirra, frjálslynt fólk af, nokkrum í Kansas í Bandaríkj-       Babýlóníumenn byggðu tímaút
öllum stéttum, skipar meiri-1 unum barst bréf frá prófessor,   reikninga sína á gangi tunglsins
hluta þeirrar þjóðarsamvixka sem   hahn   hafði   gift  nokkrum   og töldu árið vera 354 daga. Er
Bandaríkjanna,     sem     betur sinnum.   Þar  stóð:   „Gjörið  svo   babýlónsku prestarnir urðu þess
engutn   öfgaÖCuim   líðast   að vel að gefa mér upp nafið á kon-   varir  við  komu   árstíðanna,   að
stöðva hina rétta þróun.           unni, sem ég giftist árið 1918".        skekkjan   var   orðin   talsverð,
ár hverrar aldar skyldi ekki vera
hlaupár ncma ártalið væri deOan
legt með tölunni 400.
f kaþólskum löndum var
gregoríanska tímatalið þegar tek
ið upp, en mótmælendur voru
tregari til, og þótti allri alþýðu
manna, sem verið væri að svipta
hana 10 dögum að ástæðulausu.
Hér á landi var gregoríanska
tímatallð ekkl Iðgtekið fyrr en
1700. Var þá skekkjan orðin 11
dagar. Segir i Fitjaannál, að k«n-
ungsbréf útgefið 10. apríl það ár
hafi fjallað ,,um almanaksins um-
brevtlng eftir þeim nýja stíl hér
á landí og í Fæi-eyjum.." Mælti
konungsbréf svo fyrir: Er kom-
inn væri 16. nóv. sem var lauga*-
dagur, „skyldu undanfellast 11
dagar og sunnudagurinn aS
morgni teljast sá 28. Nomembrig
og fyrsti sunnudagur í aðventu
.." Með nýja stílnurn varð na. a.
sú breyting á, að vinnuhjúasfeil-
dagi, er áfiur var 3. maí — á vor-
krossmessu — skyldi upp frá
þessu vera 14. maí, daginn fyrir
Hallvarðsmessu.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16