Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 47. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						MORGUNBLAÐIÐ

Laugardagur 25. febrúar '56

Útg.: H.f. Árvakur, Reykjavík.

Framkv.stj.:  Sigfús Jónsson.

Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.)

Syéramálaritstjóri:  Sigurður Bjarnason  frá  Vigur.

Lesbók: Árni Óla, sími 3045.

Auglýsingar: Arni Garðar Kristinsson,

Ritetjórn,  auglýsingar fóg afgreiðsla:

Austurstræti 8. — Sími 1600.

Áshriftargjald kr. 20.00 á mánuði innanlanda.

í lausasölu 1 króna eintakið.

Lykillinn að jafnrœði

MTARVETNA í vestrænum lýð-

ræðsslöndum er veitt athygli bar-

á*tu svertingjastúlkunnar Aut-

herine Lucy, sem sótti um inn-

göngu í háskóla Alabama-ríkis,

«n þ&ð er sá hluti Bandaríkjanna,

frar sem svertingjarnir eru fjöl-

Mieimastir, og hvítu mennirnir

fcafa gripið til hinna verstu

bragða, kynþáttakúgunar og alls

kyns ofstækis, til að viðhalda

herrarétti sínum.

Fyrir nokkrum árum hefði eng

nm svertingja á þessum slóðum

komið til hugar að sækja um

inngöngu í skóla hvítra manna.

En stöðug framþróun til batnað-

ar hefur orðið í kynþáttavanda-

inálinu. Yfirgnæfandi meirihluti

kinnar bandarísku þjóðar hefur

þann skilning, að í lýðræðisríki

j&uli allir án undantekningar

?era jafnir fyrir lögunum, alveg

én tillits til litarháttar eða trú-

arbragða. Lítill hópur hvítra

manna þykist þess umkominn í

ráðríki, að setja sig á háan hest

og beita fólk af öðrum litarhætti

hinum verstu kúgunaraðgerðum.

Þær tilhneigingar eiga rót sína

þar í landi, en þó sýndl þetta

boð nokkað skilningsleysi á

högum svertingja í Banda-

ríkjunum. Svertingjastúlkan

getur að sjálfsögða hvenær

sem hún óskar þess fengið inn

göngu við tugi háskóla Banda-

ríkjanna. Hún getur fengið

inngöngu, ef hún hefði óskað

þess við fjölda háskóla, sem

teljast fremri menntastofnan-

ir en Alabama-háskólinn. —

Hún gæti þar setið við hlið-

ina á hvítum jafnöldrum sin-

um. En mikill misskilningur

er að ætla að stúlkan taki

slíkum tilboðum. Menn ættu

að gæta þess, að hún er að

eins ein af mörgum ungum

svertingjum, sem standa

framvarðarsveit kynþáttar

síns í baráttu fyrir þeim rétt-

indum, sem hán á sem borg-

ari í lýðræðis-þjóðfélagt —

Þess vegna tekur hún að sjálf-

sögðu ekki í mál að hörfa frá

þeirri ákvörðun, sem hún hef-

ur tekið af fúsum vilja og

ful'Ium réttL

I   þessari   baráttu   nýtur   hún

ÚR DAGLEGA  LÍFINU

© © ÞAÐ eru svo margir, sem

© vilja verða ríkir. — Já, og

fæstir þeirra verða nokkurn tíma

ríkir. Georg Argentine, sem býr

skammt fyrir utan Los Angeles í

Bandaríkjunum, er einn af þeim,

sem dreymir stóra drauma. Hann

rjyriviaek

uan

£       gömlum       fordómum       og' fuus      stuðnings      yfirgnæfandi

Areltum siðvenjum, en hljóta að

vikja með bjartari framtíð eíns

og allar aðrar vanhugsaðar öfga-

stefnur.

Saga Autherine er sú, að hún

fékk inngöngu í Alabama-háskól-

ann með úrskurði sambands-

d6mstól3Íns. En þegar hún fór að

sækja skólann þ_á komst allt í

bál og brand. Nokkur hluti stúd-

entanna, hinir öfgafyllstu, fóru

að ofsækja hana á margan hátt,

réðust með grjótkasti að bifreið

hennar og fóru krðfugðngur til

að mótmæla skólagöngu stúlk-

unnar. —

Ofbeldisaðrerir þessar gengu

svo lanet, að skólastjórnin vís-

aði Autherine úr skólanum með

þeim rökstuðningi, að það væri

henni siálfri til öryggis. Er það

sérstakleea bessi bröttvikning,

sem hfftar vakið furðu og gremju

um öll Bandarikin og víðar um

heim. Brottvikninein var þó eftir

skanvma stund tekin aftur, enda

tók Eisenhower forseti sjálfur

m&\ betta til meðferðar og lýsti

einbeittri andúð é slíkri fram-

komu skólastjórnar.

AHir einlæeir fvlgienðtur lýð-

ræðis o* mannréttinda í heimin-

iH» hljóta að hafa áhuga á

þrí hverni<? mál svertingjastúlk-

unnar levsist.

Því var miög fagnað, þeear

Hæstirpttur Bandarikjanna kvað

udd fvrir tveimur árum úrskurð

ttm að aðskimaður kvnbátta f

skólemáiiim v?pri með nllu ólög-

leeur. Aðakilnaður hafði að vísu

ekki tfrfkazt í mefinhluta Banda-

ríki»nna. en aufmm allra hugs-

andi manrn var stefnt til Ruður-

rTHsnna. bar sern mannréttinda-

hueei'<inu"nm bafði ekki enn tek-

i?:t flð r"fH-\ sér braut inn að

hiartn frVlksins. E>»im snmu Suð-

urríkium. s°m bnfu unnreisn og

borparastvriöld fvrir um 90 ár-

«m. hecar þrælahaid skyldi af-

numið.

Það var anð'ntað. eins og allt

er í pnttinn bíiið f Snðurríkiun-

uwi. að rlnmur Fæstarettar mvndi

kosta átök, þegar farið væri að

framkraema hann. Mál Auther-

ine Luev. er aðeins einn þáttur

miklu víðtfekari átaka. sem nú

eiga sér stað f Snðnrríkiunum.

Þ»ð yar aS. vísu vel hua'sað

a#   Aslóar-háskóla   að   bióða

svertingjastúlkunni   skólavist

© ® OG þó að þeir, sem hér

€> segir frá hafi ekki verið

var dag nokkurn á gangi í garðV prófessorar, þá virðist svo sem

inum sínum — og var að hugsa þeir hafi verið fullmikið utan

um hvað hann mundi nú gera ef gátta, eða óvenju bíræfnir. Þeir

hann auðgaðist skyndilega. Allt í voru tveir, sem gengu út úr lög-

einu nam hann staðar, því að það reglustöðinni, og höfðu fyrir

opnaðist lind fyrir fótum hans. nokkrum mínútum verið dæmdir

Og það var amerískur hraði á í allháar sektir fyrir bílþjófnað.

þessari lind, eins og öllu öðru í Nokkrum tímum síðar voru þeir

Ameríku, því að lindin var ekki aftur handteknir af lögreglunni,

lengi óbreytt lind — heldur var — enn sekir um bílþjófnað. Bíln-

hún orðin að miklum goshver. um höfðu þeir stolið fyrir utan

x   x   ^                     I lögreglustöðina, þegar þeir komu

I út frá því að vera dæmdir fyrir

• • EN Georg fannst vökvinn,   fyrra brotið.

# sem upp kom harla ein-

kennilegur. Þegar hann fór svo

að athuga þetta nánar, sá hann

að það var olía. „Ólía, olía", —

hrópaði hann. ,jfcg er orðinn rík-

ur". Hann þaut inn og sagði konu

sinni tíðmdin, — að það hefði

sprottið upp olía í garðinum

þeirra. Það var tekið að liða á

kvöldið

¦ir>*SQL>niK>

© © EN hér er saga um Dana

© nokkurn, sem er á ferðalagi

í Afríku. Hann skrifaði beim —

og sagði frá því, að hann hefði

þá nýlega ekið yfir Sahara-

eyðimörkina. Síðan segir hann:

„Við höfum ekið 1200 kilómetra

yfir eyðimörkina án þess að sjá

mannlega veru. Svo langt sem

augað eygði, sást ekkert annað

en sandur — og endalaus sandur.

ViS ferðafélagarnir vorum ein-

mitt að tala um þetta, og okkur

kom saman um það, að hér hefði

sennilega enginn mannleg vera

komið, því að svo gjörsamlega

var eyðimörkin laus við allan

blæ, sem gæti gefið það til kynna

að menntaðir menn hefðu nokkru

Frh. á bls. K

\Jelvakavidi óhrifar:

i

meirihluta bandarísku þjóðar-

innar, enda nálgast nú óðum sá

dagur þegar kynþáttavandamál

Bandaríkjanna hverfur. Nú voga

Suðurríkin ekki að skera sig út

úr og hefja nýtt þrælastríð, enda

er skilningurinn vaxandi einnig

meðal hvítra manna þar, að for-

dómarnir verða að hverfa.

Fyrir nokkru birtist hér í blað-

inu ferðaþáttur frá Bandaríkj-

unum eftir Friðleif I. Friðriks-

son vörubílstjóra. Hann skýrði

þar m. a. frá heimsókn í svo-

nefndan Roosevelt-háskóla í

Chicago Skólí þessi hefur að

fremsta markmiði afnám kyn-

þáttaóréttis. Þar ganga saman að

starfi hvíti maðurinn og bróðir

hans sá svarti, og gagnast báðum

vel að því samstarfi. Hann er

ekki eini skólinn sem starfar í

þessum anda.

Það sem í reynd hefur e. t.

v. orðið til mests aðskilnaðar

milli kynþáttanna er að' svert-

ingjarnir hafa ekki að jafnaði

getað notið jafn mikillar

menntunar og hvíta mennirn-

ir. Af þessu hafa spunnizt sög-

ur og fordómar um að svarti

kynstofhinn stæði hinum

hvítn að baki. Reynslan sýn-

ir, að þeir fordómar eru mikil

fjarstasða. Þegar svertingjan-

um veitist hin sama aðstaða

og hvita manninum stcndur

hann ekkert að baki og hann

telur sig bera hinar söma

skyldur til fðsturjarðar sinn-

ar. Þess vegna belnist sókn

blökkumannanna nú aS skót-

unum. Þeir vita, að einmitt

þar er lykillinn að jafnræomu.

Þeir vita sem er að niðurbæld

ir og menntunarsnauðir geta

þeir aldrei orðið aðnjótandi

neins raunhæfs jafnréttis.

Um leið  og lýðræðissinnar

Hlaupár.

ÁR er hlaupár, og bætistokk-

ur þar einn dagur, og ætti það

og Georg réði sér ekki að bæta ofurlítið úr því tímaleysi

fyrir fögnuðL Hann hringdi i er þjakar menn á þessum síðustu

alla kunningja, til þess að segja og hraðfleygu tímum. Samkvæmt

þeim að hann væri orðinn ríkur Almanakinu er hlaupársdagur í

— „og á morgun ætlaði hann að dag — 25. febr. Febrúar er annar

fara til borgarinnar til þess að mánuðurinn í gregoríanska tíma-

semja við olíufélag um vinnslu- talinu, en í eldra rómverska

réttindL"                                          ; tímatalinu   var   febrúar   síðasti

© © GEORG svaf lítið um nótt-   mánuður ársins, og hlaupársdeg-

©    ina, og fór á fætur fyrir   inum var því skotið inn í hann.

allar aldir, til þess að verða ekki   Febrúar ber nafn hins rómverska

af lestinni til borgarinnar. Hann   guðs Februus (Pluto).

kvaddi síðan konu sína og gekk

út. En hvað haldið þið að hann

hafi séð? Jú, í garðinum hans var

heill herskari af mönnum, sem

voru eitthvað að krunka yfir olí-

unna hans. Hann gerði sig nú all-

mikinn „karl" og spurði náunga

þessa hvað þeir væru að gera í

sínum garðL Og hvað haldið þið

að svarið haf i verið? „Það sprakk

hérna olíuleiðsla."

* • •

© © ÞÓ að blásið hafi í móti

© .skattamanninum' Poujade,

er hann alls ekki af baki dottinn.

Fréttzt hefur, að hann hafi í

hyggju   að   útbreiða   kenningar

Sumir verja ævinni þannig, að

öll þau ár, er yfir þá líða, mættu

sínar í belgísku Kongo, og ætli að   í   bókstaflegri   merkingu   heita

koma upp skrifstofum fyrir flokk   .^ilaupár". Ég hugsaði margt, er

ég    sá    fullorðinn,    gráhærðan   ar. En hér var einnig skekkja, er

mann hlaupa yfir Austurstræti, i uam um 11 mínútum á ári hverju.

bættu þeir einum mánuði við ár-

ið, sem var að líða. Urðu þannig

sum árin 384 dagar.

Maya-Indíánarnir, er byggðu

suðausturhluta Mexíkó og hluta

Mið-Ameríku, höfðu gert sér

merkilega nákvæmt tímatal —

og mun það vera eitt hið nákvæm

asta, sem þekkt er af fornum

tímatölum. Skiptu þeir árinu nið

ur í 18 tuttugu daga tímabil Og

fimm daga að auki. Á 20 ára fresti

reistu þeir áletraða steina til að

fylgjast nákvæmlega með ára-

fjöldanum. Nokkrir þessara

steina eru enn til.

Tímatal okkar, sem nú er not-

að með kristnum þjóðum og vfð-

ar, er runnið frá Rómverjunx.

Rómversku hofprestarnir boðuðu

byrjun hvers mánaðar, og var

nafn fyrsta dags hvers mánaðar

dregið af því — kalends. Br það-

an runnið orðið kalendar.

Arið 46 f. Kr. endurbætti Júlíus

Caesar rómverska tímatalið með

aðstoð heimspekingsins frá Alex-

andríu, Sosigenes. Hét það

júlíanska timatalið eða öðru

nafni gamli stíll. Var tímatalið

þá ekki lengur miðað við gang

tunglsins — eins og gert hafði

verið í eldra rúmverska tímatal-

inu — heldur við gang sólarinn-

þó að götuvitarnir sýndu rautt

fyrir gangandi fólk. Það ískraði

í hemlum bifreiðarinnar, sem

snarstanzaði og maðurinn hraðaði

sér áfram yfir götuna án þess að

líta til baka, en hefir vonandi

hlugleitt það, að flas er ekki til

fagnaðar.

Um timatal.

snúum okkur nú aftur að

tímanum og tímatalinu, þessu

merkilega fyrirbæri, sem á stund-

EN

tí

Er aldirnar liðu, urðu þessar xtán-

útur að klukkustundum og

klukkustundirnar að dögum. Á

16. öld nam skekkjan 10 dðg-

um. Bar nauðsyn til að bæta

úr þessu, og mælti Gregoríus

páfi XIII. svo fyrir, að tíu dög-

um skyldi sleppt úr árinu 1582.

í júlíanska tímatalinu var

hlaupár í fyrstu briðja hvert ár,

en siðar á þeim árum er ártalið

var deilanlegt með tölunni 4. Jók

þetta   nokkuð   á   skekkjuna   sg

um gerir okkur lífið grátt, en við   ákvað Gregoríus því, að síðasta

Foajade leitar hófanna meSal

mannæta.

sinn þar suður frá. Umboðftnað-

ur hans verður að sögn blaða,

getum samt ekki án verið. Talið

er, að menn hafi fyrst tekið að

láta sig tímann og árstíðirnar

einhverju varða, er beir tóku

að yrkja jörðina og áttu allt und-

ir því, að uppskeran brygðist

ekki. Enda eru Egyptar taldir

fyrstir hafa reiknað út árið nokk-

urn veginn nákvæmlega. Áin Níl

flæddi yfir Nílardalinn á jðínum

fresti,   og   egypzku   prestunum

frændi hans, Jean Poujad*.  Er  teldist svo til, að sólin kæmi upp

um það bil 365 sinnum á þeim

tíma, er leið milli flóðanna.

Skiptu þeir því þessu tímabili

niður í 12 þrjátíu daga tímabil

og fimm daga að auki. En raun

Jean þeesi starfsmaður stjórnar'

innar í Kongó, og fw þar með

mál þjóðflokks eins, &em enn

lýsa yfir harmi ve^na þess a* stundar mannát. Mun hafa reynzt

enn skuli finnast í Suðurríkj-! erfitt að uppræta mannátið, en

wium ofstækismetim sem ætla'ekki  er   að   vita  hvernig   Jean   veruleSa tekur t>að Jörðina 365

að viðhalda kynþáttakúgun, I gengur aS troða kenrúngunt PauJ-   daSa. fjórar klukkustundir, 48

þá hljóta lýðræðísinnar þé af ade í mannæturnar. I »ínútur og 46 sekúndur, að fara

fagna því, að geysimikið heí-j                    •   •   •                    ' ^"S™ sólma' sv0 að með ^1""

ur   áunnizt   í   afnámi   þessa © © HÉR kemur svo ein „pró-   ^11"1. varð   hér   *¦   talsverð«

vandamáls, Þeir treysta því a3     ©    fessorssaga".    —   Dómara   skekkJu að ræða-

yinir þeirra, frjálslynt fólk af, nokkrum í Kansas í Bandaríkj-       Babýlóníumenn byggðu tímaút

öllum stéttum, skipar meiri-1 unum barst bréf frá prófessor,   reikninga sína á gangi tunglsins

hluta þeirrar þjóðarsamvixka sem   hahn   hafði   gift  nokkrum   og töldu árið vera 354 daga. Er

Bandaríkjanna,     sem     betur sinnum.   Þar  stóð:   „Gjörið  svo   babýlónsku prestarnir urðu þess

engutn   öfgaÖCuim   líðast   að vel að gefa mér upp nafið á kon-   varir  við  komu   árstíðanna,   að

stöðva hina rétta þróun.           unni, sem ég giftist árið 1918".        skekkjan   var   orðin   talsverð,

ár hverrar aldar skyldi ekki vera

hlaupár ncma ártalið væri deOan

legt með tölunni 400.

f kaþólskum löndum var

gregoríanska tímatalið þegar tek

ið upp, en mótmælendur voru

tregari til, og þótti allri alþýðu

manna, sem verið væri að svipta

hana 10 dögum að ástæðulausu.

Hér á landi var gregoríanska

tímatallð ekkl Iðgtekið fyrr en

1700. Var þá skekkjan orðin 11

dagar. Segir i Fitjaannál, að k«n-

ungsbréf útgefið 10. apríl það ár

hafi fjallað ,,um almanaksins um-

brevtlng eftir þeim nýja stíl hér

á landí og í Fæi-eyjum.." Mælti

konungsbréf svo fyrir: Er kom-

inn væri 16. nóv. sem var lauga*-

dagur, „skyldu undanfellast 11

dagar og sunnudagurinn aS

morgni teljast sá 28. Nomembrig

og fyrsti sunnudagur í aðventu

.." Með nýja stílnurn varð na. a.

sú breyting á, að vinnuhjúasfeil-

dagi, er áfiur var 3. maí — á vor-

krossmessu — skyldi upp frá

þessu vera 14. maí, daginn fyrir

Hallvarðsmessu.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16