Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 95. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						48
MORGUNBLADIÐ, FIMMTUDAGUR1. MAÍ1986
Leyndardómurinn bakvið
Landhelgisgæslu íslands
og þyrluslysið á TF-RÁN
— eftír Guðbrand
Jónsson
Inngangur
Rannsóknin á flugslysinu þegar
þyrlan TF-RÁN fórst í Jökulfjörð-
um á Ströndum er umfangsmesta
og kostnaðarsamasta rannsókn á
flugslysi hérlendis.
Rannsóknin sem slysarannsókn-
arnefnd hefur annast tók um það
bil 1 Víár og að sögn formanns
^slysanefndarinnar koma þar margir
við sögu bæði hérlendis og erlendis,
við að upplýsa atburði þá sem
hugsanlega gætu varpað ljósi á
orsakir þær sem kostuðu fjögur
mannslíf og yfír 150 milljónir í
verðmætustu og best búnu þyrlu
sem keypt hefur verið til íslands.
Flugslysið TF-RÁN er afleiðing
mistaka í langri röð vafasamra
atvika sem draga má saman í eina
heild sem orsök þessa slyss. Til að
fá heildarmynd af slysinu þarf að
,^koða málið í víðara samhengi og
á ég þar við starfsemi Landhelgis-
gæslu íslands í heild sinni, því flug-
menn þyrlunnar voru að framfylgja
skipunum yfirmanna sinna er slysið
varð.
Boðveitukerfi Landhelgisgæslu
íslands sem löggæslustofnunar er
stefnumörkuð af Dómsmálaráðu-
neytinu sem ekki skiptir sér af
daglegum rekstri. Það er forstjóri
gæslunnar sem stýrir daglegum
rekstri í gegnum stjórnstöð gæsl-
unnar en yfirmaður þar er skipherra
sem sem hefur sér til aðstoðar loft-
skeytamenn fyrir alla starfsemina.
Undirdeild er Fluggæslan en þar
er einnig skipherra sem stjórnar
daglegum rekstri en undir honum
-starfa yfirflugstjóri ogyfirflugvirki.
Stjórnstöðin starfar í raun allan
sólarhringinn þó svo að skipherrar
og loftskeytamenn séu í vaktstöðu
heima hjá sér á launum vaktmanna
ef ekki eru gæslustörf á dagskrá
eða eitthvað annað óvænt kemur
upp.
Sjópróf nr. 23/1983 frá
18. nóvember
Gögn í málinu sem varða flug-
slysið eru sjópróf nr. 23/1983 og
skýrsla flugslysanefndar. Ég ætla
að taka fyrir og gagnrýna fram-
komnar upplýsingar og skýrslu
slysanefndar og nota til þess frum-
gagnið og eina marktæka gagnið í
málinu sem er Sjóprófið nr. 23/
1983, þar sem yfirmenn varðskips-
ins og yfirmenn Landhelgisgæslu
íslands mættu fyrir Bæjarþingi
Reykjavíkur 18. nóv. 1983, eið-
svarnir og áminntir um sannsögli
að eigin ósk 10 dögum eftir slysið.
Umfjöllun málsins byrjar því á
bréfi Landhelgisgæslu Islands sem
sent var Borgardómi Reykjavíkur
og er dagsett 18. nóv. 1983 og
hljóðar svo:
„Landhelgisgæslan óskar hér
- ^ieð eftir að fram fari sjópróf vegna
atburðar sem átti sér stað 8. nóv.
sl. er þyrla Landhelgisgaeslunnar,
TF-RÁN, fórst skömmu eftir flug-
tak frá varðskipinu Óðni undan
Höfðaströnd í Jökulfjörðum."
„Með beiðni þessari fylgir skýrsla
skipherrans á V/S Óðni ásamt sjó-
korti. Jón Magnússon, hrl." Gagn
*ár. I. Lagt fram á Bæjarþingi 18/
11,1983. S.G.K. (dómarinn).
Skýrsla skipherrans á Óðni er
dagsett 18/11 1983, til Yfirborgar-
dómarans í Reykjavík, frá skip-
herranum á v/s Óðni. Efni: Þyrlu-
slys TF-RÁN. Gagn nr. 2. Lagt
fram í Bæjarþingi Reykjavíkur
18/11,1983. S.G.K.
Þennan sama dag eða 18. nóv.
1983 er Bæjarþing Reykjavíkur háð
í þingstofu dómsins að Túngötu 14.
Þar stýrir dómi S.G.K. borgardóm-
ari og G.H. Skipstjóri, meðdómari.
Fyrir er tekið að halda sjópróf
vegna þess er þyrlan TF-RÁN fórst
í Jökulfjörðum 8. nóv. 1983.
Af hálfu Landhelgisgæslunnar
sækja þing Jón Magnússon hrl. og
Guðmundur Kjærnested, skipherra.
Siglingamálastofnun og sjóslysa-
nefnd hefur verið gert viðvart. Skúli
Sigurðarson mætir fyrir Flugmála-
stjórn og Gylfi Jónsson fyrir flug-
slysanefnd.
Fyrir dóminum gáfu skýrslu um
slysið eftirfarandi yfirmenn á v/s
Óðni: Skipherrann H.S., 1. stýri-
maður K.J.Á., 2. stýrimaður K.Þ.J.
3. stýrimaður B.Þ.J., Loftskeyta-
maðurG.Þ.S.
Þeir komu fram einn á eftir
öðrum og lýstu atvikum og at-
burðarás áminntir um sannsögli.
Þann 18. nóvember 1983 er því
haldið sjópróf til að rannsaka flug-
slys og eru öll helstu vitnin yfir-
menn úr áhöfn varðskipsins Óðins
og meðdómarinn skipstjóri. I sjó-
prófið vantaði tvö aðalvitnin að
sjálfu slysinu. I sjóprófið vantaði
yfirmenn Fluggæslunnar á Reykja-
víkurflugvelli, Skipherrann, yfir-
flugstjóra og yfirflugvirkja.
Um leið og tilkynning barst frá
varðskipinu Óðni til Flugmála-
stjórnarþann 9. nóv. 1983 kl. 00.10
eftir miðnættið um að þyrlan TF
Rán hefði farist komu til fram-
kvæmda lög nr. 34/1964, um loft-
ferðir, 141 gr., Rannsókn á flugslysi
þegar maður eða menn farast. Um
rannsókn á flugslysum fer annars
eftir lögum nr. 74/1974 um með-
ferð opinberra mála. (ríkissaksókn-
ari). Samkvæmt 141. gr kemur
því til kasta slysarannsóknarnefnd-
ar, en samgönguráðherra setur
nefndinni starfsreglur. Skýrsla
slysanefndarinnar er lögð til grund-
vallar þegar kemur til kasta laga
nr. 74/1974, (mannslát) um með-
ferð opinberra mála annarsvegar
og hins vegar til að benda á úr-
bætur sem gætu komið í veg fyrir
að slys endurtaki sig skv. lögum
nr. 34/1964, um loftferðir. Það er
Flugmálastjórn sem rannsakar
flugslys í samráði við einn eða fleiri
nefndarmenn flugslysanefndar.
Flugmálastjórn' var því búin að
yfirheyra áhöfn skipsins, áður en
sjóréttur var haldinn 18. nóv, 1983
og sömuleiðis nefndarmenn slysa-
rannsóknarnefndar sem vissu af
tveimur aðalvitnunum sem hvergi
koma fram í sjórétti en eru nefndir
í slysaskýrslu nefndarinnar sem
hásetar á dekki v/s Óðins, um
atburðarás þá er leiddi til þess að
þyrlan fórst í Jökulfjörðum.
Fullyrðingar Landhelg-
isgæslu íslands um til-
gang flugsins
Um tilgang flugsins eða yfírlýst-
an tilgang er fátt ábyrgt að finna
nema frá Skipherra, v/s Oðins.
Skipherrann: Bréf sem gagn 2.
fyrir Sjórétti.
„Þriðjudaginn 8. nóv. 1983, kl.
17.41, lenti TF-RÁN á varðskipinu.
Fyrirhugaðar voru hífingaræfingar
á mönnum frá' skipinu; en að þeim'
Ferð TF-RAN þriðjudaginn 7/111983
Horn
Aðalvik
BrakúrTF-RAN
finnsf kl.01.10
<P      x          „_      ..Vll   l    .tWi'-V'.    S—•
TF-RAN
kl. 22:56?
Flak finnst
þann 10/11
10sjómílur
„Síðasta flugþyrlunnar
TF-RAN virkar á mig
sem algjört tilgangs-
leysi, því yfirlýstur til-
gangur f lugsins er svo
óraunverulegur gal-
eiduþrældómur fyrir
áhöfn þyrlunnar að
með ólíkindum má telj-
ast. Uppgefin dagskrá
frá yfirstjórn Land-
helgisgæslu íslands
hljóðaðiuppá 17
klukkustunda vinnudag
í vikulok f yrir þyrluna
og áhöf n hennar um
miðja nótt og langt
fram á morgun. Það
var engin flugáætlun
gerð og það var engin
vakt í stjórnstöðu Land-
helgisgæslu íslands
þessa nótt sem fara átti
í Landhelgisgæsluf lug í
myrkrinu út af Vest-
fjörðum."
loknum var ætlunin að þyrlan færi
í landhelgisgæsluflug út af Vest-
fjörðum. Aætlaður tími þessa verk-
efnis var tvær til tvær og hálf
klukkustund." (flugþol þyrlunnar
var 2 Víklukkustund er hún byrjaði
flugið örlagríka, innsk.,GJ) „Síðan
ætlaði hún daginn eftir að hjálpa
okkur með að flytja vörur frá Súg-
andafirði að Galtarvita", (hér ættu
eldneytistankar þyrlunnar að vera
tómir, innsk.,GJ.).
*   í fl.jótu bragði virðist tilgangur
Morgunblaðið/GÓI
flugsins ósköp sakleysislegur frá
sjónarhorni hins venjulega manns,
en við nánari athugun vakna hjá
mér efasemdir um sannleiksgildi
þessarar reifarakenndu dagskrár
sem byrjaði að morgni 8. nóv. 1983,
en ákvörðunin um flugið var tekin
af stjórnstöð Landhelgisgæslunnar
daginn áður eða 7. nóv. 1983. Því
gafst yfirstjórn Landhelgisgæsl-
unnar sólarhringur til að kalla út
næturvaktina og undirbúa verkefn-
in í stjórnstöð og til að fylgjast með
framkvæmd og árangri landhelgis-
gæsluflugsins sem framkvæma átti
þarna um miðja nótt í nóvember í
svarta myrkri norður af Vestfjörð-
um nóttina 8. til 9. nóvember 1983.
Áhöfn þyrlunnar mætti til vinnu
að morgni 8. nóv. en þyrlan fór
ekki af stað vestur fyrr en kl. 15
sama dag og hafði þá ákvörðun um
flugið verið tekin daginn áður.
Þyrlan lendir á ísafirði kl. 16.40,
þegar dagur er að kveldi kominn.
Það hefði því verið eðlilegast miðað
við uppgefin tilgang ferðarinnar 8.
nóv. að varðskipið sigldi til Súg-
andafjarðar þar sem vinna átti vita-
verkefni á þeim 8 tímum sem það
tók áhöfn þyrlunnar að ferðbúast
og flúga vestur. Það er einnig vert
að vekja athygli á því að samkvæmt
sjóferðabók v/s Óðins þá var skipið
inn á Önundarfirði nóttina 7.-8.
nóvember, en kl. 01.00, 8. nóv., er
siglt frá Önundarfírði norður um
og yfir í Jökulfirði og þar er skipið
látið reka allt til kl. 16, er haldið
var frá Bjarnanúp til innanverðra
Jökulfjarða og þar er skipið látið
reka þar til þyrlan kom. Varðskipið
siglir því framhjá Súgandifirði og
Galtarvita, þar sem átti að vinna
vitaverkefni og er á reki langt frá
uppgefnu verkefni allan daginn
djúpt inn á Jökulfjörðum. Á sama
tíma er áhöfn þyrlunnar i hugguleg-
heitum í Reykjavík allt til kl. 15
um daginn. Þetta er undaravert
fyrir það að stjórnstöð Landhelgis-
gæslunnar var búín að taka ákvörð-
un um verkefnin, hífingaræfíngu,
gæsluflug og vitaverkefni daginn
áðureða7.nóv. 1983.
Þyrlan tekur eldsneyti á ísafirði
og er lent um borð í v/s Óðni kl.
17.42., (það gefur til kynna að
ekkert eldsneyti hafi verið um borð
í Óðni, innsk. Gj.) Þar matast áhöfn-
in og hvílist í um það bil fjóra tíma
fyrir flugið örlagaríka. Þegar þyrlan
fer í loftið kl. 22.53, fyrir hífingar-
æfíngar, og gæsluflug um Vestfirði,
þá hafði ekki verið gerð flugáætlun
til Flugmálastjórnar eins og venju-
lega, þar sem farið er fram á við-
búnaðar og neyðarþjónustu og það
er varla nema von því að allt flug
er bannað með reglugerð frá sam-
gönguráðuneyti um Vestfirði eftir
myrkur.
En furðulegra er að skipherra
Óðins hafði þurft að ræsa út stjórn-
stöð Landhelgisgæslu íslands eftir
slysið, kl. 23.17. Stjórnstöðin mikil-
væga sem átti að fylgjast með og
taka við áríðandi skilaboðum um
árangur landhelgisgæsluflugsins
þarna um nóttina. Mennirnir dýru
sem sátu heima í viðbragðsstöðu á
fullum launum þrátt fyrir að stjórn-
stöðin sem þeir sjálfir stýra hafði
tekið ákvörðun Um landhelgis-
gæsluflug í myrkri út frá Vestfjörð-
um.
Einn aðaltilgangur ferðarinnar
vestur samanber fullyrðingar fyrir
sjórétti var sagður að æfa hífingar
á mönnum að nóttu frá varðskipinu
Óðni og hef ég mínar efasemdir
sömuleiðis um þann yfirlýsta til-
gang í samhengi við annað sem
framkvæma átti þarna vestur á
fjörðum. Það er staðsetning varð-
skipsins Óðins inni á Jökulfjörðum,
því sem næst upp í landsteinum í
vari undan stórviðri að sunnan, sjö
vindstig og sviptivindar frá Staðar-
hlíðafjalli þar sem átti að æfa híf-
ingar á mönnum með þyrlu sem
ekki passa inn í þessa yfirlýstu
dagskrá, sem yfirstjórn Landhelgis-
gæslu íslands hafði uppi um verk-
efni fyrir þessa opinberu starfs-
menn nóttina örlagaríku.
Frá sjónarhorni flugöryggis ann-
arsvegar og hagræðingar við lausn
vitaverkefnis og gæsluflugs hins
vegar, hefði verið rökréttast að
varðskipið Óðinn hefði legið við
akkeri inni á Súgandafirði og híf-
ingaræfingarnar framkvæmdar
þar, síðan farið í gæsluflug og vita-
verkefnið unnið næsta dag. Það
næstbesta var að æfa hífingarnar
við Æðey þar sem aðalflugsvitar
eru fyrir blindflug, þarna í myrkinu
við Vestfirði og fjölstefnuviti inn á
ísafjörð, en við Æðey er öllu meira
rými til athafna en valið var í niður-
streymislofti og sviptivindum uppi
í landsteinum við Jökulfirði, þarna
við Æðey má einnig greina ljós frá
bæjum, en það er eitt af grundvall-
aratriðum fyrir sjónflug að nóttu.
Eftir æfingar og gæsluflug þarna
út frá Æðey hefði þyrlan getað
flogið af öryggi til Isafjarðar sem
var þriðji kosturinn við þessi verk-
efni því þyrlan tók allt sitt eldsneyti
á flugvellinum á Isafirði.
Ekki gat yfirstjórn Landhelgis-
gæslu íslands valið verri stað til
að æfa hífingar á mönnum frá skipi
að nóttu en Jökulfirði á Ströndum
og ekki batnar málstaður stjórn-
stöðvar og skipherrans um yfirlýst-
an tilgang verkefna þegar skoðaður
er undirbúningurinn fyrir hífingar-
æfingar á mönnum í sjö vindstigum,
niðurstreymi og sviptivindum, því
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84