Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						12
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 13. ÁGÚST 1991
Breytileg
lífssýn
Myndlist
Bragi Asgeirsson
Það er senn liðin hálf önnur
öld síðan japönsk áhrif ruddu sér
rúms í vestrænni myndlist og
auðguðu hana til muna.
Einkum voru það impressjón-
istarnir, sem hrifust af hinni ein-
földu, lit- og línufögru list aust-
ursins, en skyldra áhrifa sá fljót-
lega einnig stað í listiðnaði.
Hinn nýji efnaiðnaður sem
kom í kjölfar iðnbyltingarinnar
gerði             myndlistarmönnum
skyndilega kleift að nota sterka
liti í miklu ríkara mæli en áður.
Öldum saman höfðu sumir hinna
sterkari lita verið svo dýrir í
vinnslu, að málarar urðu að nálg-
ast þá með ítrustu varúð og
þannig séð þá á frumstæður
efnaiðnaður ríkan þátt í dökka
málverkinu, sem ríkt hafði fram
til þessa.
Það voru þannig ekki lista-
mennirnir sjálfir, svo sem marg-
ur heldur, sem skyndilega komu
auga á sterku litina í litrófinu,
heldur fengu þeir allt í einu gnótt
litbrigða upp í hendurnar, sem
flestum þeirra hafði áður verið
fyrirmunað að nálgast.
Á svipuðum tíma uppgötvuðu
þeir japönsku listina með sínum
mjúka margslungna línuheimi,
einföldu blæbrigðaríku litasam-
spili, eða sterku andstæðum.
Hefðbundnir japanskir verk-
hættir þar sem sundmagalím var
notað í litarefnið voru aðrir, og
vafalítið var mun auðveldara að
nálgast það, en hin kostnaðar-
sömu efni vesturihs.
Það voru þannig ýmsir þættir
verkhátta sem runnu saman á
þessum árum og seinna ruddi
hin efnafræðilega olíumálun
vestursins sér til rúms í Japan
og var iðkuð samhliða gömlu
aðferðinni.
Þetta er enn einn vitnisburður
þess, hve myndlistarmenn hafa
verið háðir breytilegum verk-
háttum ásamt þróun efnaiðnað-
arins, svo og hvernig ný efni
hafa víkkað út skynsvið þeirra.
Þetta er vert að athuga við
skoðun sýningarinnar Japönsk
nútímalist. Oskilgreind við-
horf/breytileg lífssýn, sem um
þessar mundir og fram til 25.
gistir Kjarvalsstaði.
Hvert sem við lítum blasa við
rannsóknir og tilraunir í ólíkum
efnum og aðskiljanlegum verk-
háttum.
í upphafi á maður bágt með
að átta sig á myndverkunum því
að maður skynjar svo sterk vest-
ræn áhrif í þeim, en um leið og
einkum við endurteknar heim-
sóknir, uppgötvum við eitthvað
framandi við þessi myndverk.
Ekk alltaf svo mjög austurlenskt
svo sem við þekkjum það, með-
tökum og skynjum, én þó dálítið
frábrugðið því sem við eigum að
venjast.
Seinna bætist það við að menn
uppgötva óhjákvæmilega, að
hugsunarháttur jappönsku lista-
mannanna og framsetning hug-
mynda þeirra, er iðulega mun
frábrugðnari því sem gerist í
vestrinu en hin beina sjónræna
reynsla.
Japönsk lífssýn og menning
er mun eldri og rótgrónari og
stendur á sterkari hefðum en
vestræn á liðnum öldum var
mjög hægt þótt naumast sé
hægt að tala um stöðnun. Mann-
fjöldinn í austrinu gerði það að
verkum að hóphyggjan var þar
mun meiri og um leið var fram-
þróunin hægari. Einstaklings-
hyggjan í vestrænni heimspeki
knúði menn til athafna og upp-
stokkunar gilda á margfalt
skemmri tíma en í austrinu.
En á síðari tímum hefur mark-
aðshyggjan tekið völdin í Japan
svo sem víðar í austrinu og þjóð-
félagið hefur tekið miklum
stakkaskiptum á undraskömm-
um tíma. Japanir hafa tileinkað
sér vestræna lífshætti og þróun-
in þar hefur síðustu áratugi ver-
ið mjög keimlílk og í vestrinu
með hraða firringu og ágengari
í náttúruauðlindir.
Það gerir um leið það að verk-
um, að menn standa augliti til
auglitis við mun skyldara ástand
Toshikatshu Endo: Gosbrunnur
myndir eftir Mika Yositzawa.
en ríkti áður fyrr, sem hefur
óhjákvæmlega í för með sér að
myndlistarmenn ólíkra þjóðar-
heilda velta fyrir sér svipuðum
vandamálum.
Þetta hefur svo haft í för með
sér, að þjóðirnar leggja mikið
áherslu á aukna samvinnu í list-
um um leið og þær leitast við
að glæða og efla eigin ímynd
hver fyrir sig. Lítum einungis á
samkeppnina á milli hinna leið-
andi þjóða í myndlist og hvernig
þær lyfta undir listsköpun innan-
lands.
Hér er þannig í senn komin
aukin samvinna á alþjóðavett-
vangi og harðnandi innbyrðis
samkeppni. Enginn vill vera eft-
irbátur annars né drukkna í
menningu bræðralandanna.
Vegna hinnar geigvænlegu
mengunarhættu í heiminum hef-
ur afturhvarfið til óspilltrar nátt-
úrtmnar stöðugt orðið ríkara
meðal listamanna. Ekki þó þann-
ig að menn séu að kortleggja
útlínur landslagsins svo sem
fyrrum, heldur taka þeir fyrir
sjálf fyrirbæri náttúrunnar og
þau hughrif sem fersk og óspillt
náttúran framkallar. Jafnframt
beina þeir skeytum sínum að
eyðingu hennar og vilja minna
umheiminn á ljótleika þeirra at-
hafna.
Myndlistarmenn nútímans eru
þannig komnir í vörn fyrir hönd
náttúrnnar, eru orðnir helstu
bandamenn heilbrigðra náttúru-
verndarsjónarmiða og segja hér
fráeins og þeim einum er lagið.
Á þessari sýningu virtist
neysluþjóðfélagið á skýran hátt,
hraðinn, vaxtarmátturinn eyð-
ingin, bruninn en einnig fegurð
verk í níu hlutum; Tré ,t)'ara og eldur, 1989. Á veggnum eru
í þessum þáttum form- og litræn
samsetning og mjúkar línur, sem
bera uppruna listamannanna
vitni.
„Hvernig Japanir hafa aðlag-
ast vestrænum hugsunarhætti í
listum kom greinilega fram á
sýningunni „Japönsk framúr-
stefna 1910-1970" í Pompidou
menningarmiðstöðinni í París ¦
árið 1986. Var í því tilefni gefin
út vegleg sýningarskrá upp á tvö
og hálft kíló (!), sem ég hef á
milli handanna við þessa saman-
tekt.
Myndirnar í skránni sýna það
svo ekki verður um villst að ný
stílbrigði voru furðufljót að hasla
sér völl í Japan og hér kemur
fram að Japönum hefur verið það
ljóst, að þeir áttu sjálfir ekkert
nútíma myndmál og að þeir yrðu
bókstaflega að taka á sig heljar-
stökk frá fortíðinni inn í nút-
ímann. hafna eldri gildum til
hags fyrir hin nýju, ef allt þjóðfé-
lagið vildi vera í takt við gjör-
breytta heimsmynd og halda
reisn sinni sem menningar- og
forysturíki.
Þeim var einnig snemma ljós
þau sannindi, að allar framfarir
á tímum tæknivæðingar byggj-
ast öðru fremur á hugviti og líf-
rænni sköpun og því verða þjóð-
félögin að virkja listina vilji þau
vera samtiga þróunni. En þrátt
fyrir að eldri gildum væri hafn-
að, þá var langt frá því að þjóða-
reikennum væri varpað fyrir
róða og þannig má sjá sterkar
tilvísanir til fortíðarinnar jafnt í
frjálsri óbundinni sköpun sem
húsagerðarlist, listiðnaði og iðn-
hönnun. Það er heilmikil lífs-
reynsla, að fletta upp í þessari
miklu sýningarskrá og hún kynn-
ir ágætlega japanskt hugvit á
öllum sviðum lífrænnar sköp-
unar, og staðfestir um leið svo
ekki verður um villst, að grunn-
urinn að velmegnun Japans felst
í þessari mörkuðu stefnu og heil-
brigða hugsunarhætti.
Japanir eiga ágæta nútíma-
listamenn, sem vinna og starfa
í vestrinu og er ég þeim vel kunn-
ur frá sýningum í Evrópu. En
hins vegar þekkir almenningur á
Norðurlöndum lítið til þróunar-
innar í Japan, og hefði verið
æskilegt að þessi sýning hefði
verið umfangsmeiri og borið
meiri svip af almennri kynningu.
í þessu formi er hún t.d. prýðileg
viðbót við sýninguna í París
1986, en hún kemur þeim í opna
skjöldu sem sáu hana ekki og
þekkja einungis til japanskrar
listar úr mikilli fjarlægð. Sýning-
in er þannig fullgild fyrir innv-
ígða, en sem slík ber hún óhjá-
kvæmlega um leið fullmikinn
keim af einhæfum listsögulegum
vinnubrögðum. Þá er það til
umhugsunar, að texti í annars
ágætri sýningarskrá kynningar-
sýningar japanskra núlista síð-
ustu ára, sem gengur á milli
Norðurlandanna, skuli vera á
ensku. Hefur svip af því, að hún
sé meira ætluð fræðimönnum en
áhugasömum almennum sýning-
argestum í þessum löndum.
En hvernig sem á allt er litið,
er mikilsvert að fá sýninguna
hingað, því hvort sem skoðand-
inn er með á nótunum eða ekki,
gefst honum nokkur sýn inn á
vettvang japanskra viðhorfa í
núlistum. Og ber því að þakka
framtakið.
Þeir byggja
á stálinu okkar
- til framtíðar
Aratuga reynsla okkar í stálinnflutningi
tog sérþekking á steypustáli
fyrir íslenskar aðstæöur skilar sér
til byggingaraöila í hörkusterku stáli
(opinber staðall ASTM A/615 Grade 60)
sem endist til framtíðar.
Allur stállager innandyra. Sendum á
staðinn (krani óþarfur). Hagstætt verð.
Fáiö ráö hjá fagmönnum okkar og
leitið tifboða.
SINDRI
-sterkur í verki
BÓRGARTÚNI 31 -SÍMI:62 72 22 • FAX: 62 30 24
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52