Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						12 B
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 23. JANUAR 1994
Alfred Dreyfus.
Emile Zola.
Ein öld er liðin frá upp-
hafi Dreyfusarmálsins,
en segja má ad þad
haf i á vissan hátt
markað upphaf tuttug-
ustu aldarinnar
TIMAIMNATAKN
eftir Sigríái Matthíosdóftur
Á ÞESSU ári verður ein öld liðin frá upphafi Dreyfusarmálsins,
hins margfræga, franska dómsmals. Sagt hefur verið um mál
þetta að með því hafi tuttugasta öldin gengið í garð, að á táknræn-
an hátt hafi hún hafist þegar æruverðugur franskur hershöfðingi
var dæmdur í lífstíðarfangelsi án saka í Prakklandi árið 1894,
enda er tæpast að finna þær alfræðiorðabækur eða almenn sagn-
fræðirit um þetta tímabil að þess sé ekki getið. Mikilvægi þess
liggur hins vegar ekki fyrst og fremst í málsatvikum sjálfum held-
ur fyrir hvað það stóð, átök sem mörkuðu mót gamals og nýs tíma.
i^^V auðsynlegt er þó að geta
lill málsatvika að nokkru.
^A^ Hershöfðinginn         Alfred
Dreyfus, gyðingur. af millistétt, var
dæmdur fyrir njósnir og fluttur í
fangelsi á Djöflaeyju. Sönnunar-
gangið sem hann var dæmdur eftir
var vafasamt, pappír með lista yfir
skýrslur, en nóg til að sá kvittur
kæmist upp að Dreyfus hefði komið
mikilvægum upplýsingum til erkió-
vinanna, Þjóðverja, þar sem rithönd
hans var ekki ólík þeirri sem var á
pappírsmiðanum. Árið 1896 fóru að
koma í ljós sannanir sem bentu til
þess að ákæran hefði ekki við nein
rök að styðjast. Það kom í ljós að
sumar af sönnunum gegn Dreyfusi
höfðu verið falsaðar og að pappírarn-
ir með hinum leynilegu upplýsingum
til Þjóðverja voru að líkindum komn-
ir frá þrælskuldugum kaþólskum
liðsforingja að nafni Esterhazy. Ka-
þólska kirkjan, herinn og ríkisstjórn
Frakklands beittu sér hins vegar af
mætti gegn öllum tilraunum til að
endurskoða málið og lentu vegna
þess í heiftarlegum deilum við vinst-
rimenn og lýðveldissinna. í byrjun
árs 1897 birtist hin fræga grein rit-
höfundarins Emile Zola, J'accuse eða
Ég ákærí, þar sem Zola gagnrýndi
vægðarlaust falsanir og lygar
franska hersins og var fyrir vikið
handtekinn fyrir meiðyrði og dæmd-
ur sekur án þess að ákæra hans
væri rannsökuð til hlítar. Þjóðin byrj-
aði að skiptast í fylkingar með og á
móti Dreyfusi, fylkingar hægri-
manna streymdu um stræti Frakk-
lands og heimtuðu dauða Zola og
gyðinga og lærðir heiðursmenn
héldu því fram að Zola væri aðeins
hálfur Frakki (faðir hans var ítali)
og að hann væri guðlaus klámrithöf-
undur. Dreyfus var náðaður 1899
og sýknaður að fullu 1906, en mál
hans leiddi í ljós að eitthvað var það
í stjórnarkerfi, réttarfari og samfé-
lagi Frakklands, þessa forystulands
evrópskrar menningar og fágunar,
sem gerði að verkum að æðstu valda-
stofnanir víluðu ekki fyrir sér að
dæma saklausan mann í lífstíðar-
fangelsi á Djöflaeyju.
Skýringanna er að mikilvægum
hluta að leita í tveimur staðreyndum
sem þegar hefur verið getið, Alfred
Dreyfus var gyðingur af hærri miili-
stétt. I einni persónu var hann full-
trúi tveggja hópa sem hvor á sinn
hátt táknuðu ógnun við ríkjandi gildi
ólíkra þjóðfélagshópa. Sem valda-
mikill hershöfðingi af millistétt ógn-
aði hann hinum útdeyjandi aðli og
sem gyðingur var hann hentugur
fjandmaður nýs þjóðfélagshóps sem
þróaðist með iðnbyltingu 19. aldar,
lægri millistéttar. í þessum stétta-
umbrotum liggja einnig hin mikil-
vægu tengsl þessa máls við öldina
okkar, hið gamla, rótgróna samfé-
lag, með sinni hefðbundnu stétta-
skiptingu, var að syngja sitt síðasta,
nýtt var að verða til.
Við skulum byrja á að skoða jarð-
veginn sem mál Alfreds Dreyfusar
óx upp úr, þriðja lýðveldið í Frakk-
landi. Þriðja lýðveldið í Frakklandi,
stofnað 1871, var fyrst lýðræðis-
					
Fela smįmyndir
B 1
B 1
B 2
B 2
B 3
B 3
B 4
B 4
B 5
B 5
B 6
B 6
B 7
B 7
B 8
B 8
B 9
B 9
B 10
B 10
B 11
B 11
B 12
B 12
B 13
B 13
B 14
B 14
B 15
B 15
B 16
B 16
B 17
B 17
B 18
B 18
B 19
B 19
B 20
B 20
B 21
B 21
B 22
B 22
B 23
B 23
B 24
B 24
B 25
B 25
B 26
B 26
B 27
B 27
B 28
B 28