Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Sunnanfari

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Sunnanfari

						86
af sér bláu gleraugum og best ef hann þá lánaði
Hannesi þau tíma og tíma, því við það mundu báðir
vinna. Öll kvæði Einars cru örstutt og cr auðséð að
hann gcrir sér far um að scgja alt mcð scm iæstum
orðum og fclla burt alt sem ckki beinlínis hjálpar til
að skíra aðaihugsunina. J'au eru því flcst þaulhugsuð,
og margt í þeim svo vel sagt, að fæstir munu hlaupa
svo fram hjá því að þcir ckki læri það og muni.
Formið cr ifirleitt þítt cins og hugsanirnar, en ekki
hcfur Einar jafnmikið vald ifir kvcðandi og Hanncs.
Smákvæðin: »Vorvísur«, »Eptir barn« og »Umjólin«
eru mjög lipur og þíðleg. »Endurminníngar«, kvcðið
cftir Gcst hcitinn Pálsson er ágætt kvæði, ein hin
bestu eftirmæli scm ég man eftir á Islcnsku. »Siglíng
Iífsins« cr ckki jafngott kvæði og þau scm cg nú hef
ncfnt. Pað er svo oft búið að segja okkur að við
séum að flækjast á völtum skciðum á lífsins hafi að
flestir munu hafa haft þá líkíngu í huganum laungu
áður en þcir lásu þetta kvæði. Undarlcgt er það,
að Einar, sem annars hefur auðvitað vandað svo
mjög valið á kvæðunum, skildi ekki geta fcingið af
sér að skera niður brúðkaupskvæðin. Ég fæ þó ekki
bctur séð cn að þau séu að öllu leiti ómerkileg og
li'k öðrum þcssháttar kvæðum. Eitt af tækifæris-
kvæðunum  cr gott:     »Minni Vcsturhcims«.
Pað hefur á allan hátt verið rcint að slá til
hljóðs firir kvæðum Hannesar og cr það að ímsu leiti
rétt. En því þá ckki eins firir kvæðum Einars? Hér
gctur ckkcrt annað á milli skilið cn pcrsónulcgt vin-
fcingi, því, að því er ég þckki hugarfar hinna hraustu
dreingja og hárprúðu snóta ísalands, mun jafnvcl
fleirum, scm báðar bækurnar lesa niður í kjölinn,
þikja vænna um kvæði Einars.
Alt til þcssa tíma hafa íslensku skáldin geingið
ótrauðlega fram í því að stirkja mcð kvcðskap sínum
kirkjnkrcddurnar og guðstilbeiðsluna; flcst þcirra hafa
ort meira cða minna af sálmum, dírðlcgum lofsaungum,
trúarljóðum pg heitu bænakvaki. Var það óþarfi
firir okkur íslcndínga að braska svo mjög í því að
fá sálmabókina níju, því vcl hefði mátt nota ljóð-
mæli skáldanna í kirkjunum í stað sálmabóka. Rcindar
kcmur fram í sumum kvæðum Kr. Jónssonar megn
efagirni, en hann biður líka oft scm besti prestur.
Jón Olafsson er í firstu kvæðum sínum sanntrúaður
maður, en alkunnugt cr að hann hefur nú firir laungu
snúið baki við kirkjunni og orþodoxiunni og geingið
vel fram í því að flctta ofanaf hjátrúnni og vana-
kreddunum. í kvæðinu »Opið brc'f til séra Jóns
Bjarnasonar«, sem cr mcrkilcgt kvæði og vcrt cftir-
tcktar, hcfur hann skírt frá trúarskoðunum sínum.
I'cir Hannes og Einar láta rcindar trúna liggja milli
hluta; kvæði Hanncsar: »Kirkjan brcnnur« snír sér
að kirkjunni cn ekki trúnni. Po má sjá það af kvæð-
um þcirra að báðir eru þcir »aþeistar« (guðleisíngjar).
f'ctta kcmur fram í kvæði Hannesar »Sisturlát« og
hjá Einari í »Endurminníngar« og sömuleiðis í »Sjötta
fcrð Sindbaðs«, þótt ofur hóglcga sé í sakirnar farið.
Mörgum löndum vorum, scm þikjast vcra góðir mcnn
og guðhræddir, mun þikja þctta ljótt og líklcga rángt
að tala svo bert um það. En guðleisið á marga
filgismenn, einkum meðal mentaðra manna, út um
hcim allan og eins meðal okkar íslcndínga, þótt svo
sárfáir þori opinberlcga að gángast við þeirri lífs-
skoðun, sem það biggist á, og alstaðar á það fleiri
hjórtu en opinbera játcndur. Svo mun það og vcrða
mcðan þeir, scm völdin hafa, stjórnir ríkjanna, sem
vcita cmbætti öll og opinbcrar síslanir halda hlífi
skildi ifir guðstrúnni og kreddunum, en hleipidómar
mcðal almenníngs gcra það óheppilegan þröskuld í
vcgi þeirra, sem lcita eftir alþíðuhilli.
(meira).
Porstcinn   Gíslason.
Ný ritgjörð  um íslenzka málfræði.    Nokkrir
danskir vísindamenn hafa nýlega gefið út safn af
málfræðislegum ritgjörðum, til virðíngar við Vilhelm
Thomsen háskólakennara, og er ein þeirra eptir
Dr. phil. Finn Jónsson, um meðferð á útlendum
orðum í norrænum kveðskap að fornu fari. Rit-
gjörðin er 26 siður í stóru áttablaðabroti og fremur
þur, eins og títt er um samskonar ritgjörðir, en
allmerkileg í raun og veru. Flest af orðum þeim,
sem höf. drepur á eiga rót sína að rekja til
hebresku (manna nöfn og staða) og svo til grísku
eða latnesku. Sum eru aptur keltnesk að uppruna
og fáein rómönsk. Fyrst og fremst drepur höf. á
uppruna orðanna og rannsakar svo hjóðgildi þeirra,
áherzlu o. s. frv. Eg efa ekki að ritg. só vel af
hendi leist, það sem hún nær, en þó hefir höf.
sézt yfir að minnast á orðið taura, sem kemur fyrir
í Laufás-Eddu og auðsjáanlega er dregið af latneska
orðinu thesaurus. I niðurlagi greinar sinnar gefur
höf. í skyn, að hann kunni einhvern tímann seinna
að rita um öll útlend orð, sem komin eru inn í
(forn)íslenzkuna , og væri æskilegt að þessháttar
ritgjörð yrði gefin út sem allra fyrst, því þessi
hluti norrænnar málfræði hefir orðið mjög útundan
enn  sem komið er,  eptir  því sem  eg  veit bezt.
Ól.  Dav.
íslendíngar  í Dansk Biografisk Lexikon VII.
1893. I. Hansen-Holmsted: J. P. Havstein amt-
maður, bls. 171 — 72, sóra Árni Helgason, bls.
289—90, Jón landlæknir Hjaltalín, bls. 458—60,
Oddur læknir Hjaltalín, bls. 460, Olafur biskup
Helgason, bls. 461—62, þorsteinn Elias Hjaltalin
íslenzkur málari, sem ílendist í þýzkalandi, bls.
462. Dr. Kr. Kaalund hefir ritað um alla þessa
nenn nema málarann. Um hann hefir F. J. Meier
ritað. Af útlendum mönnum, sem sérstaklega
koma Islandi við eða sögu þess má nefna Lud-
vig biskup Harboe, bls. 84—87 og Einglendínginn
Ebenezer Henderson, bls. 338—39. Hann ferðaðist
um alt ísland 1814—15 og breiddi út 5000 Biblíur
og jafnmörg Nýatestamenti meðal almennings.
Ól. Dav.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88