Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Ingólfur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Ingólfur

						202
INGOLFUE
LauHÍr þankar
um
verzlutiarsamböad.
Út af grein viðskiftaráðunautaina í
ísafold 18. þ. m. dettur mér í hug að
skrifa nokkrar línur um verzlunarsam-
bönd, er íslenzkir kaupmenn og kaup-
félög þyrftu að hafa.
Viðskiftaráðunauturinn álítur hættn
mikla itafa af því, að ein verzluu hafi
á hendí alla steinolíusölu í landinu og
vill til leiðar koma að annað félag keppi
um hana, er heitir Skandinavisk-Ameri-
kansk Petroleumsselskab. En hver er
munurinn á því félagi og D. D. P. A?
Eru þau ekki bæði deildir frá Standard-
Oil-félaginu í Ameríku og þessvegna
næita ólíkleg til að verða svæsnir keppi-
nautar.
Að láta sér detta í hug að vér
íslendingar getum haft hagnaðarsöm
viðskiftasambönd auður á ítalíu með
ull, kjöt og hesta er algjör fjarstæða.
Hr. Bjarni Jónsaon hlýtur að vera
mjög íto ókunnur ullargæðum með því
að líkja íslenzkri ull við vesturheimska
(á auðvitað við argentínska) og tyrk-
neska ull, er selst eftir hans sögn fyr-
ir 5—6 franika kílóið. íileDzk ull er
ekki meira en Vs vírði á móti áður-
nefndum ullartegundum, og er mest-
megnis notuð til þe»s að vinna úr gólf-
dúka og annað því um líkt.
Saltkjöt er ekki brúkað hjá Suður-
landabúum, og er markaður fyrir nýtt
kjöt nær okkur en í Róm.
Um heitaiölu til Rómaborgar frá Islandi
þarf ekki að eyða neinum orðum, þótt
„akitur" ié þar mikill. Það er hann oglíka
í borgum sem liggja nær þar sem þó eng-
inn innflutningitollur er. En hvað er
hann mikill á ítalíu?
Nei, mér finnst að viðikiftaráðunaut-
urinn þurfi að líta í allt aðra átt til þess að
útvega okkur góð verzlunarsambönd og
gjöra annað en það, sem hann hingað til
hefur gjört, og vil eg leyfa mér með eftir
farandi línum að benda á, hvað eg álit
nauðsynlegt fyrir framtíðar verzlnn
okkar.
Þegar maður vill kaupa einhvern hlut
er fyrst að hugsa um, hvernig eigi að
borga hann.
Einn af aðalatvinnuvegum okkar í»-
lendinga er kvikfjárræktin, er gæti þó
verið margfalt meiri. Kjötið hefir allt
af hiugað til verið saltað niður og selt
til norðurlanda á kringum 20 aura pd.
að meðaltali.
í Euglandi er saltað kjöt alls ekki
keypt, en Englendingar flytja inn fyrir
svo tugum miljóna króna skiftir freðið
kjöt frá Australíu og Argentínu, er selst
frá 35—50 aura pd. Kælt kjötfáþeir
einnig t. d. frá Danmörku, er selst til-
tölulega betur en freðið kjöt. Sakir
vegalengdar er ekki gott að senda kælt
kjöt frá Australíu, en frá íslandi er því
ekkert til hindrunar. Og nú iéritak-
lega, þar sem sláturhús eru kominn svo
viðsvegar um landið og hægt er fyrir
þau að haga sér algjörlega eftir skipa-
ferðunum.
Til þess að koma þannig lagaðri verzlun
á, þyrftu slátrunarhús landsius að koma
sér saman um að fá umboðsmann í Eng-
landi til þess að taka kjötið í umboðs-
sölu, og aemja við eitthvert gufuskipa-
félag um að flytja kjöt út í kælirúmi
til Englands þá 3 mánuði er slátrunar-
timinn ætti að standa yfir, nl. sept. okt.
nóv.
Kostnaðurinn við þannig lagað kjöt-
verzlunarfyrirkomulag er alls ekki sér-
lega mikill og gæti aldrei svo farið
að ekki græddist */« á móta við að hafa
gömlu verzluuarvenjuna og eru það ekk-
ert litlir peningar sparaðir.
Þá er að hugsa um, hvaðan arðsam-
ast er að ksupa nauðsynjavörur. Svar-
ið verður auðvitað, frá Ameríku. Þar
eru þær vörutegundir fleitar framleidd-
ar er við nú kaupum bæði frá Skot-
landi og Danmörku, og því þá ekki að
spara okkur allan þann flutnings- ogó-
makskostnað er Skotar og Danir hafa
orðið að hafa.
Með þvi móti að kaupmenn og kaup.
félög mynduðu félag með aér til þess
að koma á stofn heilsöluverzluu, ein-
hversstaðar við góða höfn í nágrenni
við Reykiavík eða restanlands, gætu
þessi sambönd fengist og yrðu þá Ame-
ríkumenn fúsir á að leggja fé tilfyrir.
tækisins, er þeir sæju vilja kaupmanna
hér á verzlun við sig. Viðvíkjaudi
þessu efni hefi ég sjálfur skrifast á
við ameríkönak verzlunarhús og fengið
góðar undirtektir.
Eins og flestir kaupmenn landiins vita
er einna beztur markaður fyrir íalenzka
ull í Ameríku og fer vanalega megin-
hluti hluti hennar þangað eftir að hafa
farið til Danmerkur fyrst.
í Ameríku er einnig góður markað-
ur fyrir hesta og kaupa oft ameríkánsk-
ir hestakaupmenn íslenska heata í Skot-
landi og flytja þá þaðan yflr til Ameriku.
Sjálfur þekki ég heatakaupmann í Balti-
more er hugði jafnvel að fara upp
til íalands í hestakaupum fyrir 2 árum
siðan.
Um fiskisölu til Ameríku ætla ég að
þessu sinni ekkert að tala, en því skyld-
um vér ekki eins geta selt þangað
fisk og Norðmenn?
Finnur ólafsson.
Gleðileg jóll
Símskeyti.
Khöfn 17. des.
Leopold Belgíukonungur dauður.
Dr Cook er svikarl.
Síinað var frá Khöfn 21. þ. m'
Cookanefndin hefur nú kveðið upp
dóm ainn. í skjólum dr. Cooks er eigi
minnstu sönnun að finna fyrir því, að
hann hafi komist til norðurheimakants-
ins, og verða þau að teljast ónýt.
Cook er horfinn.
Mótmæli gegn veru íslendinga
í Atlantseyjafélaginu.
Khöfn l'/„.
Almennur ísleudiugafundur í Kaup-
mannahöfn, sem haldinn var á fimtu-
dagskvöldið, mótmælti veru íslendinga
í Atlantseyjafélaginu — eða Skrælingja
félaginu, sem það er venjulega kallað
á íslenzkn. Ennfremur átaldi fundur-
inn alveg einróma sakarburð ísleudinga
á landa sína í D*na eyru;einkum var
það átalið, að nokkur íslendingur skýldi
verða til þess að ráðast á íslandsráð-
herra upp í eyru itéttarbræðra hana,
dönsku ráðgjafanna.
Bókaútgáfa
Jóh   Jólian|nessonar.
Níðurl.
L^sendurnir munu nú þegar renna
grun í, að útgáfnfyrirtæki hr. Jóh.
Jóhanneiionar hefur mistekiit hrapar-
lega. Engir geta fundið aárar til þess
en þeir, sem Iitu með velvild á þeasa
starfsemi, meðan þeir þektu hana að-
eins af afipurn. En svo komur rauuin,
og þá breytist allt. Þeir lesa ritin og
hvert orð, hver Iýsing, hver hugsun er
eins og högg í andlit þeirra, eins og
asökun um, að þeir hafi látið gabba sig.
Og smátt og smátt rýmir sú órökstudda
velvild fyrir gremju og fyrirlitning á
þeim manni aem gerir þjóð þeirra svo
mikinn skaða og svo mikla skömm. Og
þó er ekki nóg með, að þessar bækur
séu einkisvirði sem list, jafn fánýtar
að efni, meðferð og máli, að þær
byggja ekkert upp; nei þar að auki
rífa þær niður, eru beinlínis spillandi,
einkum hér á íslandi.
Eins og áður var drepið á, vantar
íslenzku þjóðina list. Hún finnur þetta
óafvitandi og reynir að bæta úr því á
þann eina hátt sem ástæðurnar leyfa,
með því að lesa skáldskap. Hr. Jóh.
Jóhannesson rayndar sig til að bæta
úr þörfiuni. Bækur hans eru margar
og þær eru útbreiddar með miklum
dugnaði. Þær eru líklega kuunar á
hverju heimili um land alt. Lestrar-
fúsir unglingar gleypa við þeim, hafa
líka oft á fáu völ, og Ameríkuaógurnar,
þessi fáránlegi leirburður, úrhrakið úr
sorpbókmentum óskáldlegustu menta-
þjóðar í veröldinni, þær verða oft einar
til að gefa íslenzkum unglingum hug-
mynd um fagrar listir. En þeir menn
sem skifta við hr. Jóh. Jóhannesson
meðan þeir eru að mótast, þeir munu
verða honum trúir. Vaninn er aterknr,
smátt og amátt hefir hann akapað amekk
þeirra þannig að þeir hvorki vilja né
akilja neinar bækur nema Ameríkusög-
ur Þeir eru orðnir óhæfir til að njóta
góðra skáldverka. Þes*i áhrif á feg-
urðartilfinning þjóðarinnar eru full þung-
bær, og þó er ekki allt búið enn. Sið-
gæðislegu áhrifin ern ótalin og akal
þeirra nú atuttlega minst.
1 fyrra vetur var mikið um inn-
brotsþjófnað í Hellerup. Hver stuldur-
inn rak annan. Um aíðir klófesti lög-
reglan þjófana. Það voru nokkrir 6-
fermdir drengir sem höfðu horfið að
heiman nokkru áður og ekki fundist.
Þá höfðu þeir brotist inn í snmarhöll
eina, sem stóð auð um veturinn, fóru
svo þaðan rána- og þjófaferðir út um
borgina og lifðu á þýfinu. Drengirnir
voru af góðu bergi brotnir; við rann-
sóknina viðurkendu þeir að engin neyð
hefði knúð þá til verkains. Eu þeir
tjáðu aig hafa lesið ameríska sögu, Nick
Carter, að þeir hefðu orðið hrifnir af
henni og að þeir hefðu viljað stæla aögu
hetjunnar. Samtímia framdi ungur
drengur föðurmorð yfir í Ameríku.
Hann hafði lesið um avo mörg mann.
dráp, að hann fór að langa til að ajá
veruleikann og byrjaði avo á þeim
sem var hendi næstur. Þvílík dæmi
eru mýmörg og alkunn, einkum Í aam-
bandi við Ameríkusögur. 0,? þeir aem
þekkja rit hr. Jóh. Jóhanneisonar skilja
þetta vel. Þeir vita að sögur hans
eru kjarninn í hinum svo nefndu „Nick
Carter bókmentum", þeir vita eini og
aýnt er hér á undan, að í þeim skortir
ekki boinar fyrirmyndir, að þær era
fullar af voðalegum glæpalýsingum, af
fráiögnum um dýrið í manninum, iem
smeygir af aér höftum siðmenningar-
innar og sparkar og drepur allfc aem
fyrir verður í von um lítilfjörlegan
atuudarhagnað. Þvi allar þeaaar ódáðir
eru settar í samband við gæði aem
flestir menn þrá, til að freiata fáráð-
linganna til að leiða þa út á glæpa-
stiginn, ef unnt er. Leaaranum er sýnt
hve létt aé að verða auðugur, ef maður
hafi hug til að vinna rangan eið eða
úthella mannsblóði, hversu völd fylgi
auðnum og frægð völdunum.
Eu alt af eru peningarnir aðalatrið-
ið, sá Aríaðneþráður sem þeaair höfund-
ar ráða manni að atyðjaat við gegnum
völundarhúa tilverunnar. Og þetta er
eðlilegt.   Fjárdráttarþjóðin eignaat fjár-
dráttarskáldskap, rit sem eru forðsbúr,
þar aem apiltir menn á apiltri öld safna
amau ,og geyma lágarog dýrslegar huga-
aanir. Manni óar við þeirri hugsun, að
nokkrir menn akuli vilja lána úr þessu
forðabúri. Og þó hefur það verið gi'ört,
héðan frá íilandi, og varningnum þrengt
inn á hvert einast heimili. Og manni
finnast ávextirnir sýnilegir. Viðburðir
gjörast daglega hér í Eeykjavík og
títt é vegunum kring um bæinn sem
benda í þá átt, að fleiri íslendingar en
skyldi hafi sökt aér djúpt ofan í hina
óttalegu leyndardóma amerískrar við-
skiftafræði.
Utgáfa hr. Jóh. Jóhannessonar á að
öllu samtöldu ekki ainn líka. Þar eru
í fullkomu samræmi allir þeir egin-
leikar sem lýta bækur, jafnt þeir sem
ber að fyrirlíta og þeir sem ber að
hata. í hverri einstakri greiu svívirð-
inganna hafa þær átt einhvern keppi-
naut. Margar bækur eru nærri því
eins tilgjörðarlegar og smekklauaar eins
og sögur hans, nokkrar jafn óskáldleg-
ar og lýgilegar og fáeinar álíka sið-
spillandi. Ef til vill eru Iíka til bæk-
ur á jafn vondu máli, þótt éghafi aldrei
lesið þær né heyrt þsirnB getið. Ea
þegar alt þetta kemur saman: tilgerð,
smekkleysi, leirburður, lýgi, spillingar-
andi og málleysur þá finnur maður þ6
að engir nema Ameríka og hr. Jóh.
Jóhannesson gitu gjört alíkt furðaverk.
En eftir alt aem mi hefur verið fund-
ið til foráttu ritum hr, Jóh. Jóhannes-
sonar er mér það bæði ljúft og akylt
að viðurkenna, að í þeim er er ein at-
hugun avo glögg og góð, að hún hef'H
verðskuldað göfugri samastað. Gamall
innbrotiþjófur færir þar fram sjálfsvörn
síns. „Menn mega ekki ímynda séf"
segir hann „að allir glæpamenn séu ill-
menni og að þeir hafi annaðhvort feng-
ið glæpafýsn sína að erfðum eða gjört
hana svo rótgróna í sér með stöðugum
vana að þeir eiga ekki afturkvæmt".
Meiningin er auðsjáanlega sú, að
ekki aé rétt að dæma manngildi þeirra
sem fremja skaðleg verk eingöcgu eft-
ir þeim athöfnum. Og dagleg reynsla
staðfestir þessa athugun, eh ef til vill
ekkert betur en æfiferill hr. Jóh. J6-
hannessonar. Hann vínnur með bóka-
ú^gáfu sinni ákaflega óþarft verk, stór-
hættulegt bæði fyrir menning og sið-
gæði þjóðar hans. Og þö gjöri ég als
ekki ráð fyrir, að hann sé eins vond-
nr maður eins og búast mætti við. Og
ég dreg það einmitt af því, hve verkið
er afarílt. Manninum getur varla ver-
ið ajálfrátt. Hann veit nanmast, hvert
hann fer, hefur aennilega enga hugmynd
um afleiðingaruar. Og ber þó ekki
fremur að aumkva hann en ásaka?
Er því trúandi á nokkurn algáðan
mann, að hann geri vísvitandi regluleg-
ar og langvinnar tilraunir til að auka
heimaku og spillingu með þjóð sinni og
getiþó gengið um eins og óiekur maður?
Mundi því líkur raaður yfir höfnð geta
hafst við í bæ með 10,000 íbúum, séð
daglega, heilsað og talað við marga af
þeim sem hann er að akaða ? É» held
ekki, að minsta koati hefi ég aldrei
kynst þvílíkri óskammfeilni hvorki í
daglegu lífi né akáldakap, jafnvel ekki
í bókum hr. Jóh. Jóhanneaaonar ajálfa.
Eu önnur ráðning er möguleg. Hugs-
um okkur dreng, einfaldan dreng, sem
á ílt í æskunni, sem ekki nær að þrosk-
ast alhliða, sem vex npp og er bara
partur af manni, kaldur og aamúðarlítill.
Látum þann mann ungan kynnast iorp-.
bókmentum, setjum avo að hann byrji
að gefa þær út, að hann græði fé á
þeim, að hann lesi af þeim prófarkir,
ekki einar heldur þrennar, að hann sjái
þær í hrúgum kring am aig, þreifi á þeim,
aé  fullur  af þeim.     Mundu  þá ekki
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 201
Blağsíğa 201
Blağsíğa 202
Blağsíğa 202
Blağsíğa 203
Blağsíğa 203
Blağsíğa 204
Blağsíğa 204